MANTAVYA Vishesh/ લાસ સમુદ્રમાં વધ્યો તણાવ, અમેરિકાની નજર યમનના હુથી બળવાખોરો પર

લાલ સમુદ્રમાં અમેરિકન યુદ્ધ જહાજ હુથીઓનું નિશાન બનતા બિડેને ઈરાનને આપી ખુલ્લી ધમકી…અમેરિકા ટોમાહૉક મિસાઈલ તૈનાત કરી રહ્યું છે. ત્યારે ગલ્ફ વોર, તાલિબાન, ચીન… શીત યુદ્ધ પછી પહેલીવાર મોટી કાર્યવાહી જુઓ વિશેષ અહેવાલ

Mantavya Exclusive Mantavya Vishesh
હુથી

પેન્ટાગોને જણાવ્યું હતું કે, રવિવારે લાલ સમુદ્રમાં યુએસ યુદ્ધ જહાજ અને ઘણા વ્યાપારી જહાજો પર હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. યમનના હુથી બળવાખોરોએ પાછળથી બે જહાજો પર હુમલાનો દાવો કર્યો હતો જે તેઓ કહે છે કે તેઓ ઇઝરાયલના છે, પરંતુ યુએસ નેવીના જહાજને નિશાન બનાવ્યા હોવાનું સ્વીકાર્યું ન હતું.

એક અમેરિકન યુદ્ધ જહાજ અને લાલ સમુદ્રમાંથી પસાર થતા અનેક માલવાહક જહાજો પર હુમલો કરવામાં આવ્યો છે. આ હુમલાની પુષ્ટિ ખુદ અમેરિકી સંરક્ષણ મંત્રાલયના મુખ્યાલય પેન્ટાગોને કરી છે. પેન્ટાગોને કહ્યું કે અમે લાલ સમુદ્રમાં યુએસએસ કાર્ને અને વાણિજ્યિક જહાજો પર હુમલા સંબંધિત અહેવાલોથી વાકેફ છીએ અને જેમ જેમ તે ઉપલબ્ધ થશે તેમ વિગતવાર માહિતી પ્રદાન કરીશું. આ પહેલા બ્રિટિશ સેનાએ લાલ સમુદ્રમાં શંકાસ્પદ ડ્રોન હુમલા અને વિસ્ફોટની માહિતી આપી હતી. આ હુમલાઓ બાદ મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સૈન્ય સંઘર્ષમાં અમેરિકાની સંડોવણીનો ડર વધી ગયો છે. જો અમેરિકા આ યુદ્ધમાં જોડાય છે તો સમગ્ર મધ્ય પૂર્વ સંકટમાં આવી શકે છે.

આ હુમલાને પશ્ચિમ એશિયામાં દરિયાઈ હુમલાની વધતી સંખ્યા તરીકે જોવામાં આવે છે, જે ઇઝરાયેલ-હમાસ યુદ્ધ સાથે જોડાયેલો વિસ્તાર છે. યમનના હુથી વિદ્રોહીઓ લાલ સમુદ્રમાં જહાજો પર હુમલો કરી રહ્યા છે. બળવાખોરો ઈઝરાયેલને નિશાન બનાવીને ડ્રોન અને મિસાઈલ પણ ચલાવી રહ્યા છે. અમેરિકન યુદ્ધ જહાજો દ્વારા આવા ઘણા હુમલાઓને નિષ્ફળ પણ કરવામાં આવ્યા છે. પરંતુ, હુથી બળવાખોરો સિવાય, તાજેતરની ઘટનાને ઈરાન સાથે પણ જોડવામાં આવી રહી છે. થોડા દિવસો પહેલા, ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના ખતરનાક પાણીમાંથી પર્સિયન ગલ્ફમાં પ્રવેશતા અમેરિકન યુદ્ધ જહાજ પર ડ્રોન ઉડાડ્યું હતું.

ઈરાની આર્મી, ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ અને સર્વોચ્ચ ધાર્મિક નેતા આયાતુલ્લાહ અલી ખમેની અમેરિકાને સતત ધમકી આપી રહ્યા છે. ખમેનીએ તાજેતરમાં કહ્યું હતું કે તેમનો દેશ અમેરિકાને મધ્ય પૂર્વમાંથી ખતમ કરી દેશે. ઈરાનમાં ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ બાસીજ મિલિશિયાના સૈનિકોને સંબોધતા ખામેનીએ કહ્યું કે ગાઝામાં વર્તમાન યુદ્ધથી આ ક્ષેત્રમાં અમેરિકાની ભૂમિકાને શંકાની નજરે જોવામાં આવશે. ખામેનીએ ઇઝરાયેલ પર હમાસના હુમલાને ઐતિહાસિક ઘટના ગણાવી હતી અને કહ્યું હતું કે તેનું પરિણામ “ડી-અમેરિકનાઇઝેશન” માં પરિણમશે, મતલબ કે આ ક્ષેત્રમાં યુએસની ભૂમિકા પલટાઈ જશે.

ઈરાનના સરકારી મીડિયા અનુસાર, ખામેનીએ કહ્યું કે ગાઝામાં વર્તમાન યુદ્ધના કારણે આ ક્ષેત્રમાં અમેરિકાની ભૂમિકાને શંકાની નજરે જોવામાં આવશે. ઈરાને કહ્યું છે કે 7 ઓક્ટોબરે હમાસના હુમલા પછી ઈઝરાયેલ અને હમાસ વચ્ચે ચાલી રહેલ યુદ્ધ વાસ્તવમાં ઈરાન સમર્થિત જૂથો અને અમેરિકા વચ્ચેનો સંઘર્ષ છે. ઈરાને તેના લશ્કરો દ્વારા ઈરાક અને સીરિયામાં અમેરિકા વિરુદ્ધ યુદ્ધને વિસ્તારવાની ધમકી આપી છે અને તુર્કી અને અન્ય દેશોમાં અમેરિકા વિરોધી જૂથ બનાવવાનો પ્રયાસ પણ કર્યો છે.

ખામેનીએ ઇઝરાયેલ પર હમાસના હુમલાને ઐતિહાસિક ઘટના ગણાવી હતી અને કહ્યું હતું કે તે “ડી-અમેરિકનાઇઝેશન” માં પરિણમશે, મતલબ કે આ ક્ષેત્રમાં યુએસની ભૂમિકા પલટાઈ જશે. તેણે તેની સરખામણી ટેબલ ફેરવવા અથવા યુ.એસ.ને મધ્ય પૂર્વના “ટેબલ”માંથી દૂર કરવા સાથે કરી. તેમણે પશ્ચિમી સંસ્કૃતિને પણ શ્રાપ આપ્યો હતો. ઈરાની ફાર્સ ન્યૂઝે ખામેનેઈને ટાંકીને કહ્યું હતું કે “નવું મધ્ય પૂર્વ બનાવવાની અમેરિકાની યોજના સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ ગઈ છે.”

ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતાએ અનેક ઉદાહરણો આપ્યા. તેમણે કહ્યું કે અમેરિકા લેબનોનમાં નિષ્ફળ ગયું છે, જ્યાં ઈરાન હિઝબુલ્લાહનું સમર્થન કરે છે. તેણે કહ્યું કે તે પ્રદેશને એક નવો નકશો આપવા માંગે છે, જેને તેણે મિડલ ઈસ્ટ નામ આપ્યું છે. નવા મધ્ય પૂર્વનો અર્થ એ છે કે એક નવો રાજકીય ભૂગોળ નકશો. ખમેનીએ કહ્યું કે તેઓ (યુએસ) હિઝબુલ્લાહનો નાશ કરવા માગે છે. તેની નવી યોજનાનો એક ભાગ હિઝબોલ્લાહને નષ્ટ કરવાનો હતો, પરંતુ તે 10 ગણો વધુ મજબૂત બન્યો.

ત્યાર બાદ તેમણે કહ્યું કે અમેરિકા પણ ઈરાક પર કબજો કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે અને દાવો કર્યો કે અમેરિકા “પ્રોક્સી” નો ઉપયોગ કરીને સીરિયા પર કબજો કરવા માંગે છે. તેણે અમેરિકા પર બે ઉગ્રવાદી જૂથો ISIS અને અલ નુસરા ફ્રન્ટને સમર્થન આપવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. અલ-કાયદા સાથે જોડાયેલ નુસરા મોરચો હવે એચટીએસ તરીકે ઓળખાય છે અને તે સીરિયામાં તુર્કીના હસ્તકના પ્રદેશ ઇદલિબમાં સ્થિત છે.

હુમલા પાછળ યમનના હુથી વિદ્રોહીઓનો પણ હાથ હોઈ શકે છે, હુતી બળવાખોરોને ઈરાનનું સમર્થન છે. ઈરાનના ડ્રોન અને મિસાઈલ વડે તેઓ સમગ્ર વિસ્તારમાં અમેરિકા અને તેમના હિતોને સમર્થન કરતા દેશોને નિશાન બનાવી રહ્યા છે. જેમાં સાઉદી અરેબિયા અને ઈઝરાયેલ બંનેનો સમાવેશ થાય છે. આવી સ્થિતિમાં એવી આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે કે અમેરિકા ફરી એકવાર હુતી વિદ્રોહીઓ સામે સાઉદી અરેબિયાની લડાઈને સમર્થન આપી શકે છે, જેને જો બિડેને રાષ્ટ્રપતિ બનતાની સાથે જ બંધ કરી દીધી હતી. એટલું જ નહીં, અમેરિકા મધ્ય પૂર્વમાં પોતાની સૈન્ય હાજરીને વધુ મજબૂત કરી શકે છે.

અમેરિકા મધ્ય પૂર્વમાં સૌથી મોટી સૈન્ય શક્તિ છે. અમેરિકી નૌકાદળનો પાંચમો કાફલો મધ્ય પૂર્વમાં તૈનાત છે. મધ્ય પૂર્વના ઘણા દેશોમાં અમેરિકાના સૈન્ય મથકો પણ છે. તાજેતરના ઇઝરાયેલ-હમાસ યુદ્ધ દરમિયાન, યુએસ નૌકાદળે આ વિસ્તારમાં તેના બે કેરિયર સ્ટ્રાઇક જૂથો તૈનાત કર્યા છે. આ ઉપરાંત નાટો દેશોના યુદ્ધ જહાજો પણ મધ્ય પૂર્વમાં સતત પેટ્રોલિંગ કરી રહ્યાં છે.

ઈઝરાયેલ અને હમાસ વચ્ચે ઓક્ટોબર 7માં યુદ્ધ શરૂ થયું ત્યારથી લાલ સમુદ્રમાં કોમર્શિયલ જહાજો પરના હુમલામાં વધારો થયો છે. તેના જવાબમાં, યુએસએ હુથી દ્વારા લોંચ કરાયેલી ઘણી ક્રુઝ મિસાઇલો અને ડ્રોનને તોડી પાડ્યા છે. જો કે અમેરિકન જહાજ પર સીધો હુમલો થયો હોવાનો કોઈ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો નથી, પરંતુ કમાન્ડરે કેટલાક હુમલાઓને ખતરો ગણાવ્યા હતા અને સ્વ-બચાવમાં આ કાર્યવાહી કરી હતી. કાર્નેયે હૌથીના અનેક હુમલાઓને નિવાર્યા છે.

અમેરિકાએ લાલ સમુદ્રમાં તેના જહાજો પર તાજેતરમાં કરવામાં આવેલા હુમલા પર આકરી પ્રતિક્રિયા આપી છે. હુથી બળવાખોરોએ રવિવારે લાલ સમુદ્રમાં ત્રણ વેપારી જહાજો પર હુમલો કર્યો હતો. આના પર અમેરિકાએ ચેતવણી આપી છે અને કહ્યું છે કે તે યોગ્ય જવાબ આપવા પર વિચાર કરી રહ્યું છે. અમેરિકન યુદ્ધ જહાજોએ પણ લાલ સમુદ્રમાં જવાબી કાર્યવાહી કરી છે. અમેરિકાનું યુદ્ધ જહાજ કાર્ની હુથિઓ માટે એક શબ્દ બની ગયું છે. કાર્નેએ વાણિજ્યિક જહાજોની તકલીફના કોલનો પ્રતિસાદ આપીને ઘણા હુથી હુમલાઓને નિષ્ફળ બનાવ્યા છે.

સંરક્ષણ વિભાગના અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે વ્યાપારી જહાજો પર સતત હુમલાઓ આંતરરાષ્ટ્રીય વાણિજ્ય અને દરિયાઈ સુરક્ષા માટે સીધો ખતરો છે, યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડની એક અખબારી યાદીમાં જણાવાયું છે. આ હુમલાઓ હુથિઓ દ્વારા કરવામાં આવ્યા છે, પરંતુ અમેરિકા પાસે એવું માનવા માટે મજબૂત કારણો છે કે તેઓ ઈરાનના સંપૂર્ણ સમર્થન સાથે કરવામાં આવ્યા હતા. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અમારા આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગીઓ અને ભાગીદારો સાથે સંકલન કરીને હુમલાઓને યોગ્ય ગણશે અને તેનો જવાબ આપશે.

યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ દ્વારા જારી કરવામાં આવેલી પ્રેસ રિલીઝમાં ઈરાનને સ્પષ્ટ ધમકી આપવામાં આવી છે કે અમેરિકા હુમલાનો જવાબ આપી શકે છે. જે તાજેતરના અઠવાડિયામાં આ વિસ્તારમાં ઝડપથી વધ્યા છે. ઈરાન સમર્થિત આતંકવાદીઓએ 17 ઓક્ટોબરથી અત્યાર સુધીમાં ઈરાક અને સીરિયામાં અમેરિકી સૈનિકો પર ઓછામાં ઓછા 74 વખત હુમલા કર્યા છે. સેન્ટ્રલ કમાન્ડે જણાવ્યું હતું કે રવિવારે 14 અલગ-અલગ દેશોના ત્રણ અલગ-અલગ કોમર્શિયલ જહાજો પર કુલ ચાર હુમલા કરવામાં આવ્યા હતા. કાર્ને, જે લાલ સમુદ્રમાં પેટ્રોલિંગ કરી રહ્યા હતા, તેમણે જહાજોમાંથી આવતા તકલીફના કોલનો જવાબ આપ્યો અને ત્રણ ડ્રોનને તોડી પાડ્યા.

પનામાના ધ્વજવાળા જહાજે એક ડિસ્ટ્રેસ કોલ મોકલ્યો હતો કે તેના પર મિસાઇલ દ્વારા હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. કાર્નેએ આ અંગે પ્રતિક્રિયા આપીને ચાર્જ સંભાળ્યો હતો. કાર્નેએ યમનમાં હુથી-નિયંત્રિત વિસ્તારોમાંથી માલવાહક જહાજ પર ફાયર કરવામાં આવેલી એન્ટી-શિપ બેલિસ્ટિક મિસાઇલને શોધી કાઢી અને અટકાવી. ત્યારપછી કાર્નેયે યમનથી જહાજ તરફ લૉન્ચ કરેલા ડ્રોનને તોડી પાડ્યું. કાર્નેએ યુનિટી એક્સપ્લોરર પર છોડવામાં આવેલી હુથી મિસાઇલને પણ અટકાવી હતી. રવિવારે એક અલગ ઓપરેશનમાં, અમેરિકી સેનાએ ઉત્તરી ઈરાકમાં હુમલામાં ઈરાન સમર્થિત ઘણા લડવૈયાઓને મારી નાખ્યા. આ લડવૈયાઓ ઇરાક અને સીરિયામાં અમેરિકન સૈનિકો પર ડ્રોન અને રોકેટ હુમલા કરવાની તૈયારી કરી રહ્યા હતા. યુ.એસ.એ લક્ષ્યો પર હુમલો કર્યો તે પહેલા તેઓ કોઈપણ શસ્ત્રો લોન્ચ કરી શકે.

ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં ચીનના પડકારનો સામનો કરવા માટે અમેરિકા મધ્યમ અંતરની ટોમહોક ક્રૂઝ મિસાઈલ તૈનાત કરવા જઈ રહ્યું છે. આ મિસાઈલ ચીનના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં આસાનીથી માર કરવામાં સક્ષમ છે. આ મિસાઈલને અમેરિકન બ્રહ્માસ્ત્ર કહેવામાં આવે છે જેનું ઘણા યુદ્ધોમાં પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું છે.

તાઈવાન પર ચીનના વધતા હુમલા અને પડોશી દેશોને ડરાવવાની ધમકી વચ્ચે અમેરિકા હવે સંપૂર્ણ રીતે એક્શનમાં આવી ગયું છે. શીતયુદ્ધ બાદ પ્રથમ વખત અમેરિકા પ્રશાંત મહાસાગરમાં લાંબા અંતરની મિસાઈલો તૈનાત કરવા જઈ રહ્યું છે. જણાવવામાં આવી રહ્યું છે કે, અમેરિકા વર્ષ 2024માં ગુઆમ દ્વીપ પર સ્થિત પોતાના નેવલ બેઝ પર ટોમહોક ક્રુઝ મિસાઈલો તૈનાત કરવા જઈ રહ્યું છે. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે આ મિસાઈલ જમીન આધારિત હશે અને તેની સ્ટ્રાઈક રેન્જ 500 કિમીથી 2700 કિમી સુધીની હશે. આ રીતે અમેરિકા પ્રશાંત મહાસાગરની મધ્યમાં સ્થિત આ કિલ્લાથી ચીનના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો પર આસાનીથી હુમલો કરી શકે છે.

જાપાની અખબાર નિક્કીના અહેવાલ મુજબ, ચીનની વધતી જતી દૃઢતાને રોકવા માટે અમેરિકા ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં આ મધ્યમ રેન્જની મિસાઈલ તૈનાત કરી રહ્યું છે. શીતયુદ્ધ બાદ આ પ્રથમ વખત છે જ્યારે અમેરિકા ભારત-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં આ પ્રકારના હથિયાર તૈનાત કરી રહ્યું છે. યુએસ આર્મી પેસિફિક કમાન્ડના પ્રવક્તા રોબ ફિલિપ્સે કહ્યું કે અમેરિકા હવે સ્ટાન્ડર્ડ મિસાઈલ-6 અને ટોમહોક ક્રૂઝ મિસાઈલને તૈનાત કરવા પર વિચાર કરી રહ્યું છે. ફિલિપે એ નથી જણાવ્યું કે આ મિસાઈલ ક્યાં તૈનાત કરવામાં આવશે. ટોમહોક એક સબસોનિક મિસાઈલ છે જેનો ગલ્ફ વોરથી લઈને અફઘાનિસ્તાન યુદ્ધ સુધી સફળતાપૂર્વક ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.

આ સિવાય અમેરિકાએ આ ખૂબ જ સફળ ટોમાહોક મિસાઈલ વડે યમન અને લિબિયાના હુથીઓ પર તબાહી મચાવી દીધી છે. તે જ સમયે, વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે અમેરિકા સૌથી પહેલા આ મિસાઈલને તેના ગુઆમ ટાપુ પર તૈનાત કરી શકે છે. નિક્કીએ પોતાના રિપોર્ટમાં કહ્યું છે કે જાપાન અને ફિલિપાઈન્સ બંનેએ આ નવી અમેરિકન મિસાઈલોને તેમના દેશમાં તૈનાત કરવાની અનિચ્છા વ્યક્ત કરી છે. જાપાન અને ફિલિપાઈન્સને ડર છે કે આ વિસ્તારમાં સશસ્ત્ર સંઘર્ષ ફાટી નીકળવાની સ્થિતિમાં ચીન આ મિસાઈલોને નષ્ટ કરવા તેમના દેશ પર હુમલો કરી શકે છે. આ દરમિયાન ચીન અમેરિકાની આ યોજનાને લઈને ગુસ્સે થઈ ગયું છે.

ચીનની સરકારી સાયરન ગ્લોબલ ટાઈમ્સના અહેવાલ અનુસાર, અમેરિકા આ મિસાઈલનો ઉપયોગ તાઈવાનની સુરક્ષા માટે કરી રહ્યું છે. ગ્લોબલ ટાઈમ્સે કહ્યું કે અમેરિકાની મિસાઈલ તૈનાતી એ ચીન માટે ઉશ્કેરણીનું એક મોટું કૃત્ય છે. તેમણે કહ્યું કે અમેરિકન મિસાઇલોથી ખૂબ જ મર્યાદિત ફાયદો થશે. તે જ સમયે, રશિયાને એવો પણ ભય છે કે આ જાપાની મધ્યમ રેન્જની મિસાઈલોની તૈનાતી રશિયાના દૂર પૂર્વ ક્ષેત્ર માટે ખતરો બની શકે છે. રશિયન નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે પુતિન દેશની સુરક્ષા માટે પગલાં લઈ શકે છે. અમેરિકાના ખતરાને જોતા ચીન અને રશિયાએ સંયુક્ત રીતે આ વિસ્તારમાં અનેક સૈન્ય અભ્યાસ હાથ ધર્યા છે.