New Delhi : કેન્દ્ર સરકારે બુધવારે(26મી ફેબ્રુઆરી) સુપ્રીમ કોર્ટમાં ફોજદારી કેસોમાં દોષિત ઠરેલા નેતાઓ પર આજીવન પ્રતિબંધ મૂકવાની માંગ કરતી અરજીનો વિરોધ કર્યો હતો અને કહ્યું હતું કે આવી ગેરલાયકાત લાદવી તે સંપૂર્ણપણે સંસદના અધિકારક્ષેત્રમાં આવે છે.
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા કોર્ટમાં દાખલ કરાયેલા સોગંદનામામાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, “અરજીમાં આ જ માંગણી કરવામાં આવી છે જે કાયદાને ફરીથી લખવા અથવા સંસદને ચોક્કસ રીતે કાયદો બનાવવાનો નિર્દેશ આપવા સમાન છે જે સંપૂર્ણપણે ન્યાયિક સમીક્ષાની સત્તાની બહાર છે.” આજીવન પ્રતિબંધ યોગ્ય રહેશે કે નહીં તે પ્રશ્ન સંપૂર્ણપણે સંસદના અધિકારક્ષેત્રમાં છે. સોગંદનામામાં જણાવાયું છે કે દંડાત્મક કાર્યવાહી અને દંડને વાજબી સમયગાળા સુધી મર્યાદિત રાખવાથી સુધારાની ખાતરી થાય છે. જ્યારે બિનજરૂરી કડકતા ટાળવામાં આવે છે.
કેન્દ્રએ કહ્યું કે, સજાની અસરને સમયના આધારે મર્યાદિત કરવામાં કંઈ પણ ગેરબંધારણીય નથી અને કાયદાનો સ્થાપિત સિદ્ધાંત છે કે સજા સમયના આધારે અથવા પરિણામના આધારે મર્યાદિત હોય છે. સોગંદનામામાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, “એવું રજૂ કરવામાં આવે છે કે અરજદાર દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા મુદ્દાઓના દૂરગામી પરિણામો છે અને તે સ્પષ્ટપણે સંસદની કાયદાકીય નીતિમાં આવે છે અને આ સંદર્ભમાં, ન્યાયિક સમીક્ષાના માળખામાં યોગ્ય ફેરફારો કરવામાં આવશે.”
પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર, સુપ્રીમ કોર્ટમાં એડવોકેટ અશ્વિની કુમાર ઉપાધ્યાય દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીમાં દેશમાં સાંસદો અને ધારાસભ્યો સામેના ફોજદારી કેસોનો ઝડપી નિકાલ લાવવાની અને દોષિત રાજકારણીઓ પર આજીવન પ્રતિબંધ મૂકવાની માંગ કરવામાં આવી છે. કેન્દ્રએ પોતાના સોગંદનામામાં જણાવ્યું હતું કે સર્વોચ્ચ અદાલતે સતત એવું માન્યું છે કે એક યા બીજા વિકલ્પ પર કાયદાકીય પસંદગી પર કોર્ટમાં પ્રશ્ન ઉઠાવી શકાતો નથી.
કલમ 8 અને 9 શું કહે છે
કેન્દ્રએ જણાવ્યું હતું કે કલમ 8 હેઠળ, કોઈ ચોક્કસ ગુનામાં દોષિત ઠરેલી વ્યક્તિને જેલની સજા પૂરી થયા પછી 6 વર્ષ માટે ગેરલાયક ઠેરવવામાં આવે છે. તેવી જ રીતે કલમ 9 માં જોગવાઈ છે કે ભ્રષ્ટાચાર અથવા રાજ્ય પ્રત્યેની બેવફાઈ માટે બરતરફ કરાયેલા જાહેર સેવકોને બરતરફીની તારીખથી 5 વર્ષ સુધી પાત્રતાથી વંચિત રાખવામાં આવશે. જોકે અરજદારે દલીલ કરી હતી કે આવી ગેરલાયકાતને આજીવન પ્રતિબંધ સુધી લંબાવવી જોઈએ. ગેરલાયકાતનો સમયગાળો સંસદ દ્વારા પ્રમાણસરતા અને વાજબીતાના સિદ્ધાંતોને ધ્યાનમાં રાખીને નક્કી કરવામાં આવે છે.
અરજીમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, “સંસદીય નીતિના સંદર્ભમાં, વિવાદિત કલમો હેઠળ ગેરલાયકાત સમય-મર્યાદિત છે અને આ મુદ્દા પર અરજદારની સમજને બદલે આજીવન પ્રતિબંધ લાદવો યોગ્ય રહેશે નહીં.” કેન્દ્રએ જણાવ્યું હતું કે વિવાદિત જોગવાઈઓ બંધારણીય રીતે મજબૂત છે અને વધુ પડતા પ્રતિનિધિમંડળની ખામીથી પીડાતી નથી અને સંસદના કાયદાકીય અધિકારમાં છે.
તે ફરીથી કાયદો બદલવા જેવું છે
કેન્દ્રએ એવી પણ દલીલ કરી હતી કે અરજદાર દ્વારા જે માંગ કરવામાં આવી હતી, જેમાં લોક પ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ 1951ની કલમ 8ની તમામ પેટા કલમોમાં 6 વર્ષની સજાને આજીવન કેદમાં બદલવાનો સમાવેશ થાય છે, તે કાયદાને ફરીથી લખવા સમાન હશે. આવા વલણને ન્યાયિક સમીક્ષામાં માન્યતા આપવામાં આવતી નથી અને ન તો તે બંધારણીય કાયદાના કોઈપણ સ્થાપિત સિદ્ધાંતો સાથે જોડાયેલ છે.
કેન્દ્રએ જણાવ્યું હતું કે અરજી અયોગ્યતાના આધારે ગેરલાયકાતની અસરો વચ્ચે મહત્વપૂર્ણ તફાવત દર્શાવવામાં નિષ્ફળ ગઈ છે. સોગંદનામામાં કહેવામાં આવ્યું છે કે અરજદારનો બંધારણના અનુચ્છેદ 102 અને 191 પરનો આધાર સંપૂર્ણપણે ખોટો હતો. બંધારણના અનુચ્છેદ 102 અને 191 સંસદના ગૃહ, વિધાનસભા અથવા વિધાન પરિષદના સભ્યપદ માટે ગેરલાયકાત સાથે સંબંધિત છે.
સરકારે કહ્યું, ‘અરજદારની પ્રાર્થના કાયદાને ફરીથી લખવા અથવા સંસદને ચોક્કસ રીતે કાયદો ઘડવાનો નિર્દેશ આપવા સમાન છે, જે સંપૂર્ણપણે ન્યાયિક સમીક્ષાની સત્તાની બહાર છે.’ સામાન્ય કાયદો છે કે કોર્ટ સંસદને કાયદો બનાવવાનો અથવા કોઈ ચોક્કસ રીતે કાયદો બનાવવાનો નિર્દેશ આપી શકતી નથી. આ ઉપરાંત, સરકારે એ વાત પર પણ ભાર મૂક્યો કે ઘણા દંડ કાયદાઓ ગેરલાયક ઠેરવવા પર સમય-મર્યાદા પ્રતિબંધો લાદે છે. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે સજાની અસરને ચોક્કસ સમયગાળા સુધી મર્યાદિત રાખવા અંગે કંઈ પણ ગેરબંધારણીય નથી.
આ પણ વાંચો: છૂટાછેડા કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટની મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી, લગ્ન નિષ્ફળ જાય તો જીવન સમાપ્ત થતું નથી
આ પણ વાંચો: નિવૃત્ત કર્મચારીને 18 વર્ષ પછી લાભ મળ્યો… સુપ્રીમ કોર્ટે બંગાળ સરકાર પર પણ દંડ ફટકાર્યો
આ પણ વાંચો: ‘YouTube પર ફેલાતા પોર્નોગ્રાફિક કન્ટેન્ટ અંગે સરકાર શું કરવા માંગે છે’, સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્રને પૂછ્યું
