સુપ્રીમ કોર્ટ બુધવારે અનૂપ ઉર્ફે લાલાની અરજી પર સુનાવણી કરશે, જેને પશ્ચિમ બંગાળના કોલસા કૌભાંડનો મુખ્ય આર્કિટેક્ટ કહેવામાં આવે છે. અનૂપે સીબીઆઈની તપાસ પર રાજ્ય સરકારની પરવાનગી લીધા વિના સવાલ ઉઠાવ્યા છે. રાજ્ય સરકારે માજીને ટેકો આપતા સીબીઆઈ દ્વારા નોંધાયેલ એફઆઈઆર રદ કરવાની માંગ કરી છે. ગયા અઠવાડિયે સુપ્રીમ કોર્ટે કેસની ફરિયાદ કરનારને પાર્ટી કરવાની મંજૂરી આપી હતી. ઉપરાંત, સીબીઆઈને પણ આ અરજી પર જવાબ દાખલ કરવા જણાવ્યું હતું. હાલમાં સુપ્રીમ કોર્ટે સીબીઆઈ તપાસ અટકાવી નથી.
આ કેસ ઝારખંડના ધનબાદ, ઇસ્ટર્ન કોલફિલ્ડ્સ લિમિટેડની ખાણોમાંથી સેંકડો રૂપિયાના ગેરકાયદેસર કોલસાની ખાણકામ અને ઝારખંડ, બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશમાં વેચવાનો છે. જે જમીનો પર ગેરકાયદેસર ખનન થયું છે તેમાં રેલ્વેની જમીન પણ છે. ઇસ્ટર્ન કોલફિલ્ડ્સ લિમિટેડ ઉપરાંત રેલ્વે અને સેન્ટ્રલ ઑદ્યોગિક સુરક્ષા દળ એટલે કે સીઆઈએસએફના અધિકારીઓની મિલીભગતની પણ ચર્ચા છે.
આ મામલો ઘણા રાજ્યોમાં ફેલાયેલો છે. આ કૌભાંડમાં કેન્દ્ર સરકાર હેઠળના સંગઠનો સાથે સંકળાયેલા અધિકારીઓની પણ શંકાસ્પદ ભૂમિકા છે. તેને આધાર બનાવીને સીબીઆઈએ ગયા વર્ષે નવેમ્બરમાં એફઆઈઆર નોંધી. પ્રારંભિક તપાસમાં લાલાથી પશ્ચિમ બંગાળના રાજકીય નેતાઓને પૈસા આપવાની વાતો થઈ હતી. સીબીઆઈએ સીએમ મમતા બેનર્જીના ભત્રીજા અને તૃણમૂલ કોંગ્રેસના સાંસદ અભિષેક બેનર્જીની પણ પૂછપરછ કરી છે, અને તેમના કૌભાંડને તેની પત્ની રૂજીરા સાથે જોડ્યું છે. આ કૌભાંડમાં રુજીરાની બહેન મેનકા ગંભીરની ભૂમિકા પણ શંકાસ્પદ છે.
અનૂપ માજીએ સીબીઆઈની એફઆઈઆર રદ કરવા માટે કલકત્તા હાઈકોર્ટની સિંગલ બેંચમાં અરજી કરી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે પશ્ચિમ બંગાળ સરકારે પહેલેથી જ 2018 માં મંજૂરી વિના સીબીઆઈને રાજ્યમાં તપાસ ચલાવવાનું રોકવાનો હુકમ જારી કર્યો હતો. તેથી, રાજ્ય સરકારની પરવાનગી લીધા વિના સીબીઆઈની એફઆઈઆર દાખલ કરવી ગેરકાયદેસર છે. સિંગલ બેંચે એફઆઈઆરને રદ કરવાનો ઇનકાર કરતા જણાવ્યું હતું કે રેલવેના કાર્યક્ષેત્ર હેઠળ જમીનમાં થતી ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓની તપાસ માટે રાજ્ય સરકારની પરવાનગી લેવી જરૂરી નથી. પરંતુ સીબીઆઈએ અન્ય વિસ્તારોમાં દરોડા પાડવા અને અન્ય કાર્યવાહી માટે રાજ્ય સરકારની મંજૂરી લેવી પડશે.
આ હુકમ 12 ફેબ્રુઆરીએ હાઈકોર્ટની ડિવિઝન બેંચ દ્વારા બદલવામાં આવ્યો હતો. ડિવિઝન બેંચે કહ્યું કે સીબીઆઈ વતી એફઆઈઆર દાખલ કરવી ગેરકાયદેસર નથી. આ કિસ્સામાં, સીબીઆઈને માત્ર રેલ્વેની જમીનમાં થયેલા કૌભાંડની તપાસ કરતા રોકી શકાતી નથી, પરંતુ તેની બહાર થયેલા ગેરકાયદેસર ખાણકામ પણ થઈ શકે છે.
હવે આ કૌભાંડનો કિંગપિન કહેવાતા અનુપ માજી ઉર્ફે લાલા સુપ્રીમ કોર્ટ પહોંચ્યા છે. રાજ્ય સરકારે તેમની માંગને સમર્થન આપીને સીબીઆઈ દ્વારા દાખલ એફઆઈઆર રદ કરવાની પણ માંગ કરી છે. ગયા અઠવાડિયે યોજાયેલી સુનાવણીમાં જસ્ટિસ ડી વાય ચંદ્રચુડ અને એમ.આર. શાહની ખંડપીઠે કહ્યું હતું કે તે પહેલા ડિવિઝન બેંચમાં યોજાયેલી સુનાવણીની માન્યતા અંગે વિચારણા કરશે. તે જોવામાં આવશે કે કલકત્તા હાઈકોર્ટના નિયમો ફોજદારી કેસમાં સિંગલ બેંચના આદેશની વિરુદ્ધ ડિવિઝન બેંચમાં અપીલ દાખલ કરવાની મંજૂરી આપે છે કે કેમ.
