Business News : UPI દ્વારા ડિજિટલ પેમેન્ટ કરતા વેપારીઓ માટે મહત્ત્વના સમાચાર સામે આવ્યા છે. ₹2,000થી વધુના પસંદગીના UPI મર્ચન્ટ ટ્રાન્ઝેક્શન પર 0.4% મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (UPI MDR charge)લાગુ કરવાની યોજના હાલ દિવાળી સુધી મુલતવી રાખવામાં આવી છે. આ નિયમ 15 ઓક્ટોબર 2026થી અમલમાં આવવાનો હતો. જોકે, તહેવારોની સીઝનને ધ્યાનમાં રાખીને નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઑફ ઇન્ડિયા (NPCI)એ અમલીકરણ પાછળ ઠેલ્યું છે. નવી તારીખ અંગે હજી જાહેરાત કરવામાં આવી નથી.
આ નિર્ણયથી દિવાળીની ખરીદી દરમિયાન વેપારીઓને હાલ પૂરતી રાહત મળી છે. હવે ગ્રાહકો અને વેપારીઓની નજર દિવાળી બાદ જાહેર થનારી નવી તારીખ પર રહેશે.
UPI MDR charge કેમ મુલતવી રાખવામાં આવ્યો?
દિવાળી દરમિયાન બજારમાં ખરીદી, ઓનલાઇન ઓર્ડર અને ડિજિટલ પેમેન્ટનું પ્રમાણ વધે છે. આવી સ્થિતિમાં નવા ચાર્જના અમલીકરણથી વેપારીઓના ખર્ચ અને પેમેન્ટ સિસ્ટમમાં ફેરફારની અસર પડી શકે છે.
આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને UPI મર્ચન્ટ ટ્રાન્ઝેક્શન પર MDR (UPI MDR charge)લાગુ કરવાની પ્રક્રિયા દિવાળી પછી હાથ ધરવાનો નિર્ણય લેવાયો છે. જોકે, આ નિર્ણયનો અર્થ એવો નથી કે પ્રસ્તાવિત ચાર્જ રદ કરી દેવામાં આવ્યો છે. હાલ માત્ર તેની અમલીકરણ તારીખ મુલતવી રાખવામાં આવી છે.
₹2,000થી વધુના UPI પેમેન્ટ પર કેટલો ચાર્જ?
પ્રસ્તાવિત નિયમ મુજબ, પાત્ર મર્ચન્ટ ટ્રાન્ઝેક્શન પર ₹2,000થી વધુની રકમ માટે 0.4% MDR લાગુ પડશે. આ ચાર્જ ગ્રાહક પાસેથી નહીં, પરંતુ પાત્ર વેપારી પાસેથી વસૂલવાનો પ્રસ્તાવ છે.
ચાર્જની ગણતરી સમજવા માટે નીચેના ઉદાહરણો જુઓ:
- ₹3,000નું પેમેન્ટ: 0.4% પ્રમાણે ₹12 MDR.
- ₹10,000નું પેમેન્ટ: 0.4% પ્રમાણે ₹40 MDR.
- ₹50,000નું પેમેન્ટ: 0.4% પ્રમાણે ₹200 MDR.
- ₹75,000 કે તેથી વધુનું પેમેન્ટ: મહત્તમ ₹300 MDRની મર્યાદા લાગુ પડશે.
આ ગણતરીમાં GST સામેલ નથી. જ્યાં લાગુ પડે ત્યાં વધારાનો GST પણ ચૂકવવો પડી શકે છે. ઉપરાંત, વાસ્તવિક વસૂલાત સંબંધિત નિયમો અને વેપારીની કેટેગરી પર આધારિત રહેશે.
સામાન્ય ગ્રાહકોને UPI ચાર્જ લાગશે?
સામાન્ય ગ્રાહકો માટે સૌથી મહત્ત્વની વાત એ છે કે પ્રસ્તાવિત MDR વેપારીઓ માટેનો ચાર્જ (UPI MDR charge)છે. વ્યક્તિથી વ્યક્તિને નાણાં મોકલવાના UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પહેલાંની જેમ મફત રહેશે.
₹2,000 સુધીના પાત્ર મર્ચન્ટ પેમેન્ટ પર પણ MDR લાગુ નહીં પડે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, નાના વેપારીઓને લાગુ પડતી છૂટને કારણે મોટાભાગના UPI મર્ચન્ટ ટ્રાન્ઝેક્શન આ ચાર્જથી પ્રભાવિત નહીં થાય.
વેપારીઓએ પણ આ ચાર્જ ગ્રાહકો પર ન નાખવો જોઈએ. આથી, માત્ર UPIથી પેમેન્ટ (UPI Payment Charge)કરવાને કારણે ગ્રાહક પાસેથી વધારાની ફી માંગવામાં આવે તો સંબંધિત નિયમો ચકાસવા જરૂરી છે.
નાના વેપારીઓને મળશે રાહત
પ્રસ્તાવિત માળખામાં નાના વેપારીઓ માટે છૂટની જોગવાઈ રાખવામાં આવી છે. UPI QR મારફતે દર મહિને ₹1 લાખ સુધીની રકમ મેળવતા પાત્ર નાના વેપારીઓને MDRમાંથી મુક્તિ આપવાની જોગવાઈ છે.
બીજી તરફ, નિર્ધારિત મર્યાદા કરતાં વધુ UPI કલેક્શન મેળવતા વેપારીઓ પર સંબંધિત નિયમો લાગુ થઈ શકે છે. તેથી માત્ર એક પેમેન્ટની રકમ નહીં, પરંતુ વેપારીની કેટેગરી અને માસિક કલેક્શન પણ મહત્ત્વનાં રહેશે.
આ જોગવાઈનો હેતુ નાના દુકાનદારો પર ડિજિટલ પેમેન્ટનો વધારાનો ખર્ચ ન આવે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. <Cite refs=
પેટ્રોલ પંપ, રેલવે અને અન્ય સેવાઓ માટે અલગ દર
પ્રસ્તાવિત માળખામાં કેટલીક સેવાઓ માટે સામાન્ય 0.4% દરના બદલે ફ્લેટ ફી નક્કી કરવામાં આવી છે. તેમાં પેટ્રોલિયમ, રેલવે, ટેલિકોમ અને વીમા જેવી કેટેગરીનો સમાવેશ થાય છે.
આ કેટેગરીમાં ₹2,000થી વધુના પાત્ર UPI મર્ચન્ટ પેમેન્ટ (UPI Payment)પર ₹5ની ફ્લેટ ફી લાગુ કરવાની જોગવાઈ જણાવવામાં આવી છે. સંબંધિત વેપારીની કેટેગરી અને અંતિમ અમલીકરણ નિયમો મુજબ આ દર લાગુ પડશે.
MDR એટલે શું?
MDRનું પૂરું નામ મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (Merchant Discount Rate) છે. ડિજિટલ પેમેન્ટ સ્વીકારવા બદલ વેપારી તરફથી બેંક અથવા પેમેન્ટ સિસ્ટમ સાથે જોડાયેલા સેવા પ્રદાતાઓને ચૂકવાતી ફીને MDR કહેવામાં આવે છે.
આ ફી પેમેન્ટ પ્રોસેસિંગ, બેંકિંગ અને ડિજિટલ પેમેન્ટના માળખા સાથે જોડાયેલા ખર્ચને આવરી લેવા માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે. પ્રસ્તાવિત UPI માળખામાં પણ આ ચાર્જ ગ્રાહકના બદલે પાત્ર વેપારી પર લાગુ કરવાનો ઉદ્દેશ છે.
વેપારીઓ પર શું અસર પડશે?
જો પ્રસ્તાવિત નિયમો અમલમાં આવે તો ₹2,000થી વધુના પાત્ર UPI પેમેન્ટ (UPI Payment)સ્વીકારતા વેપારીઓના ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે. ખાસ કરીને ઊંચી કિંમતના માલસામાનનું વેચાણ કરતા દુકાનદારો, મોટા રિટેલર્સ અને ઓનલાઇન વેપારીઓએ પોતાના પેમેન્ટ ખર્ચની ગણતરી કરવી પડશે.
જોકે, નાના વેપારીઓને મળતી છૂટ અને ₹300ની મહત્તમ મર્યાદાને કારણે દરેક વેપારી પર એકસરખી અસર નહીં થાય. ગ્રાહકો માટે પણ વ્યક્તિગત UPI ટ્રાન્સફર મફત રહેવાના હોવાથી તમામ ડિજિટલ પેમેન્ટ પર ચાર્જ લાગશે એવી માન્યતા યોગ્ય નથી.
હવે આગળ શું?
હાલ MDR અમલીકરણની નવી ચોક્કસ તારીખ જાહેર થઈ નથી. દિવાળી બાદ NPCI અને સંબંધિત સંસ્થાઓ તરફથી મળતી જાહેરાતો પર નજર રાખવી જરૂરી છે. વેપારીઓએ અંતિમ નિયમો, લાગુ પડતી કેટેગરી, GST અને ચાર્જની મર્યાદા અંગે સત્તાવાર સૂચનાઓ ચકાસવી જોઈએ.
આ પણ વાંચો : હવે ચશ્માંથી જ UPI પેમેન્ટ, ₹5,000 સુધી ચૂકવણીની સુવિધા
આ પણ વાંચો :રૂપિયા 2 હજારથી વધુના UPI પેમેન્ટ પર ચાર્જ, ગાઝિયાબાદમાં વેપારીઓએ લગાવ્યાં ‘નો યુપીઆઈ’ના બોર્ડ
આ પણ વાંચો : UPI પેમેન્ટ પર ફરી ચાર્જની ચર્ચા, ₹2,000થી વધુના વેપારી વ્યવહારો પર લાગી શકે છે ફી
