- બ્રિજભૂષણની ધરપકડની માંગનું કારણ?
- જાતીય સતામણી સંબંધી તપાસમાં શું જાણવા મળ્યું?
- નિર્ણય ન થાય ત્યાં સુધી મહિલા કુસ્તીબાજોની સલામતીનું શું?
- કેસમાં ‘બર્ડન ઑફ પ્રૂફ’ની ચર્ચા શું છે?
- કેસમાં પુરાવા આપવાની જવાબદારી કોની છે?
- બ્રિજભૂષણ સિંહ પરના આરોપો સાબિત કરવા કેમ મુશ્કેલ છે?
ભાજપના લોકસભાના સાંસદ તેમજ ભારતીય કુશ્તી મહાસંઘના પ્રમુખ બ્રિજભૂષણ સિંહ વિરુદ્ધ મહિલા પહેલવાનો પર જાતિય સતામણીના આરોપો લાગ્યા છે. પહેલવાનોએ જાન્યુઆરી 2023થી તેમની વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરવા આંદોલન કરી રહ્યા છે પરંતુ હજી સુધી તેમની સામે કોઈ કાર્યવાહી કરાઈ નથી. તેમની સામે દિલ્હીના કનોટ પ્લેસ પોલીસ સ્ટેશનમાં 2 FIR નોંધાઈ છે. તેમની વિરુદ્ધ 2 FIRમાં જાતિય સતામણીની માગ અને છેડતીની ફરિયાદ છે. પરંતુ શા માટે હજુ સુધી તેમની ધરપકડ નથી થઈ જોઈએ આજના આ અહેવાલમાં…
છેલ્લાં બાર વર્ષથી ભારતીય કુસ્તી મહાસંઘના અધ્યક્ષ અને છ વખત સંસદસભ્ય બનેલા બ્રિજભૂષણ શરણસિંહ વિરુદ્ધ એક મહિના પહેલાં પહેલી પોલીસ એફઆઈઆર નોંધાઈ ત્યારે તેમની ધરપકડ નક્કી છે એવી ચર્ચા થવા લાગી હતી.
તેનું કારણ એ છે કે પોલીસ ફરિયાદમાં મહિલા કુસ્તીબાજોની જાતીય સતામણીની સાથે એક સગીર કુસ્તીબાજની જાતીય સતામણીના આરોપનો પણ સમાવેશ થાય છે. બ્રિજભૂષણસિંહ તમામ આરોપને ખોટા ગણાવી રહ્યા છે.
ભારતીય કાયદા મુજબ, સગીરની જાતીય સતામણીના આરોપને મહિલાઓની જાતીય સતામણી કરતાં પણ વધારે ગંભીર ગણવામાં આવે છે. તેથી આવા મામલાઓ માટે 2012માં વિશેષ પૉક્સો કાયદો બનાવવામાં આવ્યો હતો.
એ કાયદામાં સગીરોને સલામતી પૂરી પાડવા અને વિશેષ અદાલતમાં સીમિત સમયમાં કેસની સુનાવણી જેવી જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ કાયદા હેઠળ 2019માં આકરી સજા અને મહત્તમ સજા આજીવન કારાવાસથી વધારીને મૃત્યુદંડ સુધીની કરવામાં આવી હતી.
બ્રિજભૂષણસિંહ વિરુદ્ધની એક ફરિયાદ પૉક્સો કાયદા હેઠળ નોંધવામાં આવી છે, પરંતુ બ્રિજભૂષણસિંહની ધરપકડની માગ કરી રહેલાં કુસ્તીબાજોને તેમના પ્રદર્શન સ્થળેથી રવિવારે પોલીસે બળજબરીથી અટકાયતમાં લીધાં ત્યારે તેઓ નવી સંસદના ઉદ્ઘાટનસમારંભમાં હાજરી આપી રહ્યા હતા.
ફરિયાદીઓની ઓળખ છૂપાવવા અને તેમની સલામતીના હેતુસર બ્રિજભૂષણસિંહ સામેની એફઆઈઆરની વિગત જાહેર કરવામાં આવી નથી.
બીબીસીને મળેલી માહિતી મુજબ, એફઆઈઆરમાં જાતીય સતામણી સંબંધી કલમ ક્રમાંક 354, 354એ, 354ડી ઉપરાંત પોક્સો કાયદાની કલમ ક્રમાંક 10 ‘એગ્રિવેટેડ સેક્સુઅલ અસૉલ્ટ’ એટલે કે ગંભીર જાતીય હિંસાનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.
બળાત્કાર અને સામૂહિક બળાત્કાર જેવા અત્યંત ગંભીર ગુનાઓ માટે પોક્સો હેઠળ પોલીસે આરોપીની તત્કાળ ધરપકડ કરવાની હોય છે, પરંતુ ‘ગંભીર જાતીય હિંસા’ તે શ્રેણીમાં આવતી નથી.
આ ધારામાં ઓછામાં ઓછી પાંચ વર્ષ અને વધુમાં વધુ સાત વર્ષની સજાની જોગવાઈ છે.ભાજપના લોકસભાના સાંસદ તેમજ ભારતીય કુશ્તી મહાસંઘના પ્રમુખ બ્રિજભૂષણ સિંહ વિરુદ્ધ મહિલા પહેલવાનો પર જાતિય સતામણીના આરોપો લાગ્યા છે. પહેલવાનોએ જાન્યુઆરી 2023થી તેમની વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરવા આંદોલન કરી રહ્યા છે પરંતુ હજી સુધી તેમની સામે કોઈ કાર્યવાહી કરાઈ નથી. તેમની સામે દિલ્હીના કનોટ પ્લેસ પોલીસ સ્ટેશનમાં 2 FIR નોંધાઈ છે. તેમની વિરુદ્ધ 2 FIRમાં જાતિય સતામણીની માગ/ છેડતીની ફરિયાદ છે.
બાળ અધિકાર સંબંધી કામ કરતા બિન-સરકારી સંગઠન ‘હક’ સાથે સંકળાયેલા વકીલ કુમાર શૈલભના જણાવ્યા મુજબ, પોક્સો કાયદાની કલમ ક્રમાંક 10માં જામીનની જોગવાઈ છે અને તેમાં એફઆઈઆર નોંધાય ત્યારે આરોપી આગોતરા જામીન મેળવી લેતા હોય છે.
ખાનગી ન્યૂઝ એજન્સી સાથે વાત કરતાં કુમાર શૈલભે કહ્યું હતું કે “આ કલમ હેઠળ પોલીસ માટે આરોપીની ધરપકડ કરવાનું પોલીસ માટે ફરજિયાત નથી. પોલીસને એવું લાગે કે તેના વિના તપાસમાં વિધ્ન આવશે અથવા આરોપી ભાગી જશે તો તે તેના આધારે ધરપકડ કરી શકે છે.” દિલ્હીના જંતરમંતર વિસ્તારમાં ફૂટપાથ પર એક મહિનાથી રાત-દિવસ વિરોધ પ્રદર્શન કરી રહેલાં કુસ્તીબાજોની માગણી છે કે બ્રિજભૂષણસિંહની ધરપકડ થવી જોઈએ. બ્રિજભૂષણસિંહ સામેની કુસ્તીબાજોની એફઆઈઆર બહુ મુશ્કેલી પછી નોંધવામાં આવી હતી. પોલીસ સ્ટેશનમાં ફરિયાદ કર્યા બાદ પણ એફઆઈઆર નોંધવામાં ન આવી ત્યારે મહિલા કુસ્તીબાજોએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અપીલ કરી હતી. અદાલતે પોલીસને નોટિસ આપી પછી એફઆઈઆર નોંધવામાં આવી હતી.
કોઈ સગીરના જનનાંગોને જાતીય હેતુસર સ્પર્શ કરવો કે તેને પોતાના જનનાંગોને સ્પર્શ કરવા મજબૂર કરવા તે ‘જાતીય હિંસા’ની પરિભાષામાં આવે છે. આવું વર્તન કરનાર વ્યક્તિ શક્તિશાળી હોય અને પોતાના પદ, નોકરી વગેરેને કારણે તે સગીરના ભરોસાનો ખોટો ઉપયોગ કરી શકે તેમ હોય તો તેને ‘ગંભીર જાતીય હિંસા’ માનવામાં આવે છે.
કુમાર શૈલભ માને છે કે આરોપીની તાકાત અને દબદબાને કારણે તેઓ પીડિતાઓ તથા સાક્ષીઓ પર દબાણ લાવી શકે છે, તેવી કુસ્તીબાજોને શંકા છે. તેથી આરોપીની ધરપકડ થવી જરૂરી છે.
કુમાર શૈલભે કહ્યું હતું કે “આ મામલમાં કોઈ કાર્યવાહી ન થવાથી ખરાબ શંકા સર્જાઈ રહી છે અને પોક્સો કાયદાની નિયત અને મહત્ત્વ સામે સવાલ ઊભા થઈ રહ્યા છે.”
વીનેશ ફોગટ, સાક્ષી મલિક અને બજરંગ પુનિયાએ દિલ્હીના ગત જાન્યુઆરીમાં જંતરમંતર પર એકઠા થઈને મીડિયા સમક્ષ રજૂઆત કરી ત્યારે બ્રિજભૂષણસિંહ વિરુદ્ધના જાતીય સતામણીના આક્ષેપ બહાર આવ્યા હતા.
એ સમયે ભારતીય કુસ્તી મહાસંઘમાં જાતીય સતામણીની ફરિયાદોના નિવારણ માટે અને જાગૃતિ ફેલાવવા માટે કોઈ આંતરિક સમિતિ ન હતી.
આવી અનેક સમિતિના સભ્ય તરીકે કામ કરી ચૂકેલા વરિષ્ઠ પત્રકાર લક્ષ્મી મૂર્તિના જણાવ્યા મુજબ, “જાતીય સતામણી નિવારણ અધિનિયમ – 2013 મુજબ દરેક મોટા કાર્યક્ષેત્રમાં આવી સમિતિની રચના કરવી જરૂરી છે, જેથી કામ કરવાનું સ્થળ સલામત બને.”
ખાનગી ન્યૂઝ એજન્સી સાથે વાત કરતા લક્ષ્મી મૂર્તિએ કહ્યું હતું કે “ફરિયાદ થાય તો જ સમિતિ બનાવવાથી તે અસરકારક સાબિત નહીં થાય. સમિતિની સભ્યોની પસંદગી પણ ફરિયાદી અને જેમના પર આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હોય એ મુજબ થઈ શકે છે તેમજ સમિતિની સ્વાયતતા સામે પ્રશ્નાર્થ સર્જાઈ શકે છે.”
વિરોધ પ્રદર્શનકર્તાઓની ફરિયાદને ધ્યાનમાં લઈને જાન્યુઆરીમાં ઇન્ડિયન ઑલિમ્પિક એસોસિએશને એક ઓવરસાઈટ કમિટીની રચના કરી હતી. તેના અહેવાલનો એક નાનકડો હિસ્સો એપ્રિલમાં જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.
રમતગમત મંત્રાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી અખબારી યાદીમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે તપાસ સમિતિના સૂચનો બાબતે વિચારણા થઈ રહી છે અને કેટલાક પ્રારંભિક તારણ બહાર આવ્યાં છે. “કુસ્તી મહાસંઘમાં જાતીય સતામણી રોકવા અને એ બાબતે જાગૃતિ ફેલાવવા માટે આંતરિક સમિતિ નથી. મહાસંઘ તથા ખેલાડીઓ વચ્ચે બહેતર સંવાદ અને વાતચીતમાં પારદર્શકતા લાવવાની જરૂર છે.” લક્ષ્મી મૂર્તિએ કહ્યું હતું કે “સમિતિની કાર્યપદ્ધતિ બાબતે કુસ્તીબાજોએ પહેલેથી જ સવાલ ઉઠાવ્યા છે. સમિતિના બધા સભ્યો એક વહીવટીતંત્રનો હિસ્સો છે, જે બધાની સાથે સંકળાયેલા છે.”
“બહારના લોકોને સમિતિના સભ્યો બનાવવામાં આવ્યા હોત તો તે સૌથી અસરકારક હોત.”
તેમના જણાવ્યા મુજબ, “વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં મહાસંઘ તથા ખેલાડીઓ વચ્ચેના વિશ્વાસને પુર્નસ્થાપિત કરવા સૌથી પહેલાં તો ઓવરસાઈટ કમિટીનો અહેવાલ જાહેર કરવો જરૂરી છે. ” જાતીય સતામણી નિવારણ અધિનિયમ – 2013માં આરોપ સાબિત થાય ત્યારે સજા સ્વરૂપે આરોપીને પદ પરથી હટાવવા કે સસ્પેન્ડ કરવા જેવી જોગવાઈ છે.
બ્રિજભૂષણ શરણસિંહ હાલ તો ભારતીય કુસ્તી મહાસંઘના અધ્યક્ષ છે. જોકે, રમતગમત મંત્રાલયના જણાવ્યા મુજબ, તેમના પર આરોપ મૂકવામાં આવ્યા એ પછી મહાસંઘનું રોજિંદું કામકાજ અગાઉ ઓવરસાઈટ કમિટી કરતી હતી અને હવે બે સભ્યોની વચગાળાની એક સમિતિ કરે છે.
આ વચગાળાની સમિતિ જ કુસ્તી મહાસંઘની આગામી ચૂંટણી કરાવશે. બ્રિજભૂષણસિંહ છેલ્લા 12 વર્ષથી કુસ્તી મહાસંઘના અધ્યક્ષ છે અને નિયમ મુજબ, આગામી ચૂંટણી લડી નહીં શકે. તેમ છતાં, બ્રિજભૂષણસિંહના પ્રભુત્વ અને પોતાના વિરોધ પ્રદર્શનને લીધે પોતાની કારકિર્દી ખતમ થઈ જવાનો ભય કુસ્તીબાજો વારંવાર વ્યક્ત કરતા રહ્યા છે. ઓવરસાઈટ કમિટીનો સીલબંધ રિપોર્ટ દિલ્હી પોલીસને સોંપી દેવામાં આવ્યો છે, પરંતુ તેને જાહેર કરવામાં ન આવે ત્યાં સુધી આરોપોની ચકાસણી કે બ્રિજભૂષણસિંહ સામે કોઈ કાર્યવાહી થઈ શકશે નહીં
મેં પહેલા દિવસે પણ આરોપ લગાવનારાઓને પૂછ્યું હતું, આજે પણ પૂછું છું, આજે પણ પૂછું છું. તે ક્યારે બન્યું, શું થયું, કેવી રીતે થયું અને શું થયું? કોની સાથે થયું? ગંગામાં મેડલ વહેવડાવવા બદલ મને ફાંસી નહીં અપાય, કુસ્તીબાજ પુરાવો આપે. જો પુરાવાનો એક ટુકડો પણ સાબિત થશે તો બ્રિજભૂષણ સિંહને જ ફાંસી આપવામાં આવશે.
આ નિવેદન બીજેપી સાંસદ બ્રિજભૂષણ સિંહે 30મી મેના રોજ આપ્યું છે. તે એક સગીર સહિત 7 મહિલા કુસ્તીબાજોને તેમના પર જાતીય સતામણીનો આરોપ લગાવનાર પુરાવા આપવા માટે પડકાર ફેંકી રહ્યો છે. તે જ સમયે, દિલ્હી પોલીસે કહ્યું છે કે બ્રિજ ભૂષણ સિંહની પુરાવાના અભાવે ધરપકડ કરવામાં આવી નથી.
આવી સ્થિતિમાં સગીર સહિત 7 મહિલાઓના યૌન શોષણના પુરાવા એકત્ર કરવાની જવાબદારી કોની છે તે અંગે ચર્ચા શરૂ થઈ છે?
જવાબ: સુપ્રીમ કોર્ટના વકીલ વિરાગ ગુપ્તાના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ 1872ની કલમ 101માં ‘બોજ અને પુરાવા’ સંબંધિત જોગવાઈઓ છે. સામાન્ય રીતે ગુનો સાબિત કરવાની જવાબદારી કાર્યવાહીની હોય છે, પરંતુ POCSO એક્ટ હેઠળ નોંધાયેલા કેસો ગંભીર ગુના હેઠળ આવે છે.
આ કાયદામાં કેટલીક એવી જોગવાઈઓ છે, જેમાં ‘બર્ડન ઓફ પ્રૂફ’ની જવાબદારી આરોપીઓ પર છે. મતલબ કે તેણે એવા પુરાવા એકત્રિત કરવા પડશે, જે તેને નિર્દોષ સાબિત કરી શકે. જો કે, બ્રિજ ભૂષણ સંબંધિત કેસમાં, પોલીસ તપાસ માત્ર સગીર વયને લઈને કરવામાં આવી રહી છે, તેથી પોલીસ POCSO એક્ટ હેઠળ નોંધાયેલા કેસની કલમોમાં ફેરફાર કરી શકે છે.
જ્યારે બળાત્કારના કેસમાં જાતીય સંબંધ સાબિત થાય છે ત્યારે એ વાત આવે છે કે શું એ સંબંધોમાં બળજબરી હતી? આઈપીસીની કલમ 376 (2) હેઠળ, બળાત્કારના કેસોમાં, પુરાવા અધિનિયમની કલમ 114-Aમાં સુધારા પછી, એવું માનવામાં આવે છે કે બળાત્કાર પીડિતાની સંમતિ ત્યાં નથી. આવી સ્થિતિમાં, પુરાવાનો બોજ આરોપી પર આવે છે અને તેણે કોર્ટમાં સાબિત કરવું પડશે કે તે નિર્દોષ છે અને તેણે પીડિતાની સંમતિથી સંબંધો બનાવ્યા હતા.
તે જ સમયે, સુપ્રીમ કોર્ટના વકીલ એ.કે. સિંહના જણાવ્યા અનુસાર, ‘સાબિતીના બોજનો અર્થ એ છે કે જેણે આરોપ લગાવ્યો છે તેની જવાબદારી તેને સાબિત કરવાની રહેશે. તે ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ હેઠળના તમામ પ્રકારના કેસોમાં લાગુ પડે છે.
જો કે, NDPS એક્ટ અથવા PMLA એક્ટ જેવા કેસોમાં, જ્યારે કોઈ સરકારી એજન્સી કેસ નોંધે છે, ત્યારે આરોપીએ સાબિત કરવું પડે છે કે તે નિર્દોષ છે. અન્ય તમામ કેસોમાં, આરોપીએ પુરાવા આપવાના હોય છે.
વિરાગ કહે છે કે બ્રિજભૂષણ સિંહ વિરુદ્ધ પોક્સો એક્ટ હેઠળ કેસ નોંધવામાં આવ્યો છે. પોક્સો એક્ટની કલમ-29 હેઠળની કેટલીક જોગવાઈઓમાં આરોપી એટલે કે બ્રિજ ભૂષણે સાબિત કરવું પડશે કે તે નિર્દોષ છે. હાઈકોર્ટના ઘણા નિર્ણયો છે, જે મુજબ POCSO એક્ટની ગંભીર કલમો હેઠળ નોંધાયેલા કેસોમાં આરોપીએ પ્રી-ટ્રાયલ એટલે કે તપાસ શરૂ થાય તે પહેલા અને ટ્રાયલ પછી એટલે કે તપાસ પૂર્ણ થયા પછી પોતાને નિર્દોષ સાબિત કરવાની હોય છે.
આ કિસ્સામાં, જો પોલીસ બ્રિજ ભૂષણ સિંહ પર POCSO એક્ટની કલમ હટાવવાનું નક્કી કરે છે, તો ફરિયાદ પક્ષે સિંહ વિરુદ્ધ જાતીય સતામણીના કેસમાં તેનો કેસ સાબિત કરવો પડશે.
આ તે દિવસની તસવીર છે જ્યારે જંતર-મંતર પર વિરોધ કરી રહેલા કુસ્તીબાજો સાથે પોલીસની અથડામણ થઈ હતી. આ દરમિયાન વિનેશ ફોગટનો ભાઈ દુષ્યંત ઘાયલ થયો હતો.
આ તે દિવસની તસવીર છે જ્યારે જંતર-મંતર પર વિરોધ કરી રહેલા કુસ્તીબાજો સાથે પોલીસની અથડામણ થઈ હતી. આ દરમિયાન વિનેશ ફોગટનો ભાઈ દુષ્યંત ઘાયલ થયો હતો.
પ્રશ્ન 3: બ્રિજભૂષણ સિંહ વિરુદ્ધ નોંધાયેલા કેસમાં તેમની સામે મુખ્ય આરોપો શું છે?
જવાબઃ એક સગીર સહિત 7 મહિલા કુસ્તીબાજોએ બ્રિજભૂષણ સિંહ વિરુદ્ધ જાતીય સતામણીના 2 કેસ દાખલ કર્યા છે. આમાં, IPCની કલમ 354, 354(A), 354(D) અને POCSO જેવી ગંભીર કલમો હેઠળ મહિલાની નમ્રતાનો ભંગ કરવા બદલ કેસ નોંધવામાં આવ્યા છે. આ બંને કેસમાં તેમની સામે મુકવામાં આવેલા મુખ્ય 4 આરોપો છે.
- શ્વાસ લેવાની પેટર્નના બહાને ચીડવવામાં આવે છે
અહેવાલો અનુસાર, પીડિત મહિલા કુસ્તીબાજોએ ફરિયાદ કરી હતી કે બ્રિજ ભૂષણે શ્વાસ લેવાની પેટર્નના બહાને તેમને અયોગ્ય રીતે સ્પર્શ કર્યો હતો. બ્રિજ ભૂષણ સિંહે તેની સંમતિ વિના તેની જાંઘ, ખભા, પેટ અને છાતીને સ્પર્શ કર્યો હતો. છેડછાડ માટે, બ્રિજભૂષણે શ્વાસ લેવાની પેટર્ન તપાસવાનું બહાનું બનાવ્યું.
- રેસ્ટોરન્ટમાં છાતી અને પેટને સ્પર્શ કર્યો
એક રેસલરે પોતાની ફરિયાદમાં જણાવ્યું કે 2016માં ટૂર્નામેન્ટ દરમિયાન બ્રિજભૂષણ શરણ સિંહ એક રેસ્ટોરન્ટમાં હતા. જ્યાં સાંસદે તેની છાતી અને પેટને કથિત રીતે સ્પર્શ કર્યો હતો. આ ઘટના બાદ મહિલા રેસલર ખૂબ જ નર્વસ હતી. તેને ખાવાનું મન થતું ન હતું. તે આખી રાત સૂઈ પણ ન શકી.
- ટુર્નામેન્ટ દરમિયાન સમાન કાર્ય
મહિલા રેસલરે પોતાની ફરિયાદમાં જણાવ્યું હતું કે 2019માં તે એક ટૂર્નામેન્ટમાં ભાગ લઈ રહી હતી. ત્યાં પણ બ્રિજ ભૂષણ સિંહે તેની છાતી અને પેટ પર હાથ મૂકીને તેને હેરાન કરી હતી.
- સાંસદ લાંબા સમય સુધી ચુસ્તપણે આલિંગન કરે છે
એક મહિલા રેસલરે પોતાની ફરિયાદમાં જણાવ્યું કે 2018માં સાંસદે તેને લાંબા સમય સુધી ગળે લગાવી હતી. આ દરમિયાન બ્રિજ ભૂષણના હાથ તેની છાતીની ખૂબ નજીક હતા. આનાથી તેણી અસ્વસ્થ થઈ ગઈ. જેના કારણે તેણે પોતાની જાતને બ્રિજભૂષણની ચુંગાલમાંથી મુક્ત કરી. અન્ય એક મહિલા રેસલરે પણ બ્રિજ ભૂષણ પર આવો જ આરોપ લગાવ્યો છે.
જવાબઃ વિરાગ કહે છે કે સૌ પ્રથમ તો એ જોવું પડશે કે મોટા ભાગના મામલા ટૂર્નામેન્ટ દરમિયાનના છે. આ કિસ્સામાં, ઉત્પીડનના કિસ્સાઓ કાર્યસ્થળ સાથે સંબંધિત ગણી શકાય.
સંસદે 2013માં આવા કિસ્સાઓ માટે સુપ્રીમ કોર્ટની વિશાકા માર્ગદર્શિકા અનુસાર કાર્યસ્થળ પર જાતીય સતામણી રોકવા માટે કાયદો ઘડ્યો હતો. તેમના મતે, સૌથી પહેલા આ ફરિયાદનું નિવારણ રેસલિંગ એસોસિએશન અથવા સ્પોર્ટ્સ મિનિસ્ટ્રીની અંદર થવું જોઈતું હતું.
હવે જ્યારે કેસ નોંધવામાં આવ્યો છે, ત્યારે પોલીસ તપાસ બે રીતે થશે…
- પ્રથમ : દિલ્હી અને દેશના અન્ય રાજ્યોમાં
- બીજું : વિદેશમાં
બ્રિજભૂષણ શરણ સિંહ પર વિદેશમાં જાતીય સતામણીના અનેક આરોપો છે. આવા કેસોની તપાસમાં અધિકારક્ષેત્રનો પ્રશ્ન ઊભો થઈ શકે છે. કેસો ઘણા જૂના હોવાથી પુરાવા એકત્ર કરવા પણ મુશ્કેલ બનશે. હવે આ કેસમાં બે મુખ્ય પ્રશ્નોના જવાબ માંગવામાં આવશે…
- ફરિયાદમાં વિલંબ કેમ થયો? આ મામલો પોલીસ અને સુપ્રિમ કોર્ટમાં ગયો તે પહેલા કોને કોને ફરિયાદ કરવામાં આવી અને શા માટે કાર્યવાહી ન થઈ?
- પીડિતોના નિવેદનો ઉપરાંત જે આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા છે તેમાં અન્ય કેટલા પુરાવા છે?
મોટાભાગના કેસો જૂના છે, જ્યાં પીડિતોના મેડિકલ રિપોર્ટ્સ પણ નથી, આવી સ્થિતિમાં, નિવેદનોના આધારે કોર્ટમાંથી સજા મેળવવી મુશ્કેલ બની શકે છે અને તે અપીલમાં ટકી શકે છે.
નિર્ભયા કેસ પછી, આરોપીઓ વિરુદ્ધ પુરાવા એકત્રિત કરવા અને તેમને દોષિત સાબિત કરવા માટે ક્રિમિનલ એમેન્ડમેન્ટ એક્ટમાં 2013 અને 2018માં બે વાર કાયદો બદલવામાં આવ્યો છે. ફરિયાદ મળ્યા પછી કેસ નોંધ્યા પછી, સામાન્ય રીતે પોલીસ આ પગલાંને અનુસરે છે…
- પોલીસ પહેલા આરોપીઓના નિવેદન નોંધે છે.
- પોલીસ અન્ય પુરાવા એકત્ર કરવાનું કામ કરે છે. અન્ય પુરાવા ઘણા પ્રકારના હોઈ શકે છે. જેમ…
- સંપર્ક મોબાઈલ ફોન દ્વારા થયો હતો કે નહીં?
- મોબાઈલ ફોનનું લોકેશન શું હતું?
- ત્યાં સીસીટીવી લગાવવામાં આવ્યા છે કે નહીં. જો એમ હોય તો, તેના ફૂટેજમાં શું દેખાય છે?
- શું આરોપીઓ પર ભૂતકાળમાં પણ આવા આરોપો લાગ્યા છે?
- આ પછી આરોપી અને આરોપ લગાવનાર મહિલા કે યુવતીની મેડિકલ તપાસ કરવામાં આવે છે. જો કે, જો લાંબા વિલંબ પછી કેસ નોંધવામાં આવે છે, તો તબીબી તપાસ માટે કોઈ આધાર નથી.
- આ તમામ બાબતોના આધારે કેસની ચાર્જશીટ તૈયાર કરવામાં આવે છે. તેના આધારે કોર્ટમાં કેસ મજબૂત બને છે.
2012માં નિર્ભયાની ઘટનાને કારણે જાતીય અપરાધોના કેસની તપાસ માટે વર્મા કમિશનની રચના કરવામાં આવી હતી. 2013માં આ કમિશનનો રિપોર્ટ આવ્યા બાદ ઘણા કાયદાઓમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યા હતા. જાતીય ગુનાઓ અંગેના કાયદા પહેલા કરતા વધુ મજબૂત બન્યા છે. પૂર્વ યુપી ડીજીપી વિક્રમ સિંહના જણાવ્યા અનુસાર, પોક્સો એક્ટ હેઠળ નોંધાયેલા કેસો બે કારણોસર અન્ય કલમોમાં નોંધાયેલા કેસો કરતા અલગ છે.
- જાતીય અપરાધના મામલામાં યોગ્ય કાર્યવાહી ન કરવા બદલ IPCની કલમ 166A હેઠળ પોલીસ અધિકારી સામે કાર્યવાહી થઈ શકે છે. યોગ્ય કાર્યવાહી નહીં કરનાર અધિકારીઓને ગુનેગાર ગણવામાં આવશે અને તેમને 6 મહિનાની જેલ થઈ શકે છે.
- જાતીય સતામણીના કિસ્સામાં, CrPC હેઠળની તપાસ 90 દિવસમાં પૂર્ણ થવી જોઈએ. ધરપકડ માટે કોઈ નિશ્ચિત સમય નથી. જોકે પોક્સોમાં માત્ર ધરપકડનો નિયમ છે અને જામીનની કોઈ જોગવાઈ નથી.
રોહતકમાં બુધવારે સગીર કુસ્તીબાજના કાકા મીડિયાની સામે આવ્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે બ્રિજ ભૂષણ વિરુદ્ધ કેસ દાખલ કરનાર કુસ્તીબાજની ભત્રીજી સગીર નથી. તેણે બાળકીના જન્મને લગતા પુરાવા પણ બતાવ્યા. કાકાએ જણાવ્યું હતું કે તેની ભત્રીજીને સરકારી નોકરીની લાલચ આપીને તેના પર આવા આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા હતા. જોકે, સગીર પીડિત છોકરીના પિતાએ કહ્યું છે કે તેનો ભાઈ ખોટું બોલી રહ્યો છે. તેમની પુત્રી હજુ સગીર છે.
જો પોલીસ તપાસમાં એ વાત સાચી ઠરશે કે આરોપ લગાવનાર કુસ્તીબાજ પુખ્ત છે તો બ્રિજ ભૂષણ સામે નોંધાયેલા કેસમાંથી પોક્સો એક્ટ હટાવી દેવામાં આવશે. આવી સ્થિતિમાં તેની સામે IPCની કલમ 354, 354(A), 354(D) જ બાકી રહેશે, જેમાં તાત્કાલિક ધરપકડનો કોઈ નિયમ નથી. આ રીતે ‘બર્ડન ઑફ પ્રૂફ’ એટલે કે બ્રિજ ભૂષણને દોષિત સાબિત કરવા પુરાવા રજૂ કરવાની જવાબદારી પણ મહિલા કુસ્તીબાજોની રહેશે.
આ પણ વાંચો:બ્રિજભૂષણ સામે 2 FIR, છેડતી સહિતના અનેક ગંભીર આરોપ, જાણો આ કલમોમાં કેટલી સજાની છે જોગવાઈ
આ પણ વાંચો: ટ્વિટર અને વોટ્સએપે એક મહિનામાં લાખો એકાઉન્ટ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો,જાણો કેમ?
આ પણ વાંચો:કર્ણાટક સરકાર શુક્રવારે કોંગ્રેસની પાંચ યોજના પર મહોર મારશે!
