Dharma: લોકો કુંભમેળા (Kumbhmela) દરમિયાન કલ્પવાસ કેમ કરે છે? દર 12 વર્ષે યોજાતા મહાકુંભ મેળાનું સનાતન ધર્મમાં ઘણું મહત્વ છે. આ મેળાનું આયોજન પ્રયાગરાજ, હરિદ્વાર, ઉજ્જૈન અને નાસિકમાં કરવામાં આવે છે. વર્ષ 2025માં પ્રયાગરાજમાં મહાકુંભ મેળો યોજાવા જઈ રહ્યો છે. આ મેળામાં વિશ્વભરમાંથી લાખો શ્રદ્ધાળુઓ અને પ્રવાસીઓ આવે છે.

આ વખતે ઉત્તર પ્રદેશના પ્રયાગરાજમાં 13 જાન્યુઆરીથી 26 ફેબ્રુઆરી સુધી મહાકુંભ મેળાનું આયોજન કરવામાં આવશે. મેળામાં મોટી સંખ્યામાં ભક્તો વિવિધ પ્રકારની પૂજા-અર્ચના અને અનુષ્ઠાન પૂર્ણ ભક્તિભાવથી કરે છે. મેળામાં ઘણા ભક્તો કલ્પવાસ કરે છે. તે એક મુશ્કેલ તપ અને ભગવાનની ભક્તિ છે જેના દ્વારા સાધક આધ્યાત્મિક જીવન તરફ આગળ વધે છે અને પોતાને ભગવાનની ભક્તિમાં સમર્પિત કરે છે. આને શરીર, મન અને આત્માની મુક્તિનો માર્ગ માનવામાં આવે છે. જાણો કલ્પવાસના નિયમો અને મહત્વ.

કુંભ મેળામાં કલ્પવાસ શા માટે?

કર્મકાંડ, તપ, અનુશાસન અને કડક ભક્તિનું પ્રતિક ગણાતા કુંભ મેળાનું સનાતન ધર્મમાં વિશેષ મહત્વ છે. લગભગ એક મહિના સુધી ચાલનારા આ મેળામાં સામાન્ય લોકોથી લઈને સંતો સુધી દરેક વ્યક્તિ ભાગ લે છે અને ભક્તિથી લઈને તપસ્યા અને ધાર્મિક વિધિઓ કરે છે. તે સાધકો માટે ધાર્મિક તેમજ આધ્યાત્મિક અનુભવ છે. એવું માનવામાં આવે છે કે મહા મહિનાના મેળા દરમિયાન દરરોજ ત્રણ વખત ગંગા સ્નાન કરવાથી વ્યક્તિને દસ હજાર અશ્વમેધ યજ્ઞ જેટલું પુણ્ય મળે છે અને વ્યક્તિને તમામ પ્રકારના પાપોમાંથી મુક્તિ મળે છે. તેનાથી ભગવાનના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત થાય છે. ઘણા ભક્ત પરિવારોમાં પેઢી દર પેઢી કલ્પવાસની પરંપરા ચાલી આવે છે, આજે પણ તેઓ કુંભ મેળા દરમિયાન કલ્પવાસ કરે છે. આ એક પ્રકારનું વ્રત છે જેના નિયમો ખૂબ કડક છે અને તેનું સંપૂર્ણ પાલન કરવું જરૂરી છે.

કલ્પવાસ વિધિ

મહાકુંભ મેળામાં કલ્પવાસ કરનારા ભક્તોએ તેના નિયમોનું સંપૂર્ણ નિષ્ઠા સાથે પાલન કરવાનું હોય છે. આ સમય દરમિયાન ભક્ત માટે સત્ય બોલવું જરૂરી છે. આ સાથે કલ્પવાસના સમગ્ર સમયગાળા દરમિયાન સાધકે બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરવું જરૂરી છે. જેઓ કલ્પવાસ કરે છે તેમના માટે તમામ જીવો પ્રત્યે કરુણા રાખવી મહત્વપૂર્ણ છે. સાધકોએ બ્રહ્મ મુહૂર્તમાં જાગીને ગંગા સ્નાન કરવાનું હોય છે. તેમના માટે દરરોજ ત્રણ વખત ગંગા સ્નાન કરવું જરૂરી છે.

આ ઉપરાંત સાધકોએ પૂર્વજોના પિંડ દાન, નામનો જાપ, સત્સંગ, સાધુઓની સેવા, જમીન પર સૂવું, ઉપવાસ અને દાન જેવા નિયમોનું પાલન કરવું પણ જરૂરી છે. કલ્પવાસ કરતા ભક્તોએ પણ દિવસમાં એક વખત ભોજન કરવાનો નિયમ પાળવો પડે છે. કલ્પવાસ કરનારાઓએ કોઈની ટીકા ન કરવી જોઈએ. આ સમયગાળા દરમિયાન સંપૂર્ણ અનુશાસનનું પાલન કરવાથી શરીર, મન અને આત્મા સંપૂર્ણ શુદ્ધ થાય છે અને ભગવાન પ્રત્યે અતૂટ ભક્તિ અને સમર્પણની ભાવના જાગૃત થાય છે. આ સમય દરમિયાન, ભક્તો તુલસીનો છોડ વાવે છે, જે તેમના જીવનની પવિત્રતાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. કલ્પવાસ દરમિયાન તુલસીનો છોડ વાવો અને દરરોજ તેની પૂજા કરવી મહત્વપૂર્ણ છે.

કલ્પવાસ ક્યારથી શરૂ થાય છે?

વર્ષ 2025 માં, મહાકુંભ મેળો 13 જાન્યુઆરીએ પોષ પૂર્ણિમાના સ્નાન સાથે શરૂ થશે અને આ દિવસથી કલ્પવાસ પણ શરૂ થશે. કલ્પવાસ કરનારા ભક્તો ગંગાના કિનારે રહે છે અને કલ્પવાસના નિયમોનું પાલન કરવાની સાથે તેઓ ધ્યાન, સત્સંગ અને ઋષિ-મહાત્માઓના સાનિધ્યનો લાભ પણ લે છે.

અહીં અપાયેલી માહિતી જ્યોતિષ માન્યતાઓ, સામાન્ય માન્યતાઓ અને જાણકારીઓ પર આધારિત છે, મંતવ્ય ન્યૂઝ તેની પુષ્ટિ કરતું નથી.

આ પણ વાંચો:મહાકુંભ દરમિયાન સંગમ સ્થાનમાં આ 5 દિવસોએ સ્નાન કરવાથી મળશે પાપમાંથી મુક્તિ!

આ પણ વાંચો:Mahakumbh 2025: સૂર્ય અને ગુરૂથી ખાસ સંબંધ છે કુંભમેળાનો, જાણો કેવી રીતે તારીખ અને સમય નક્કી થાય છે…

આ પણ વાંચો:નાગા સાધુઓ વગર અધૂરો મનાય છે કુંભમેળો