World News: “સોનું એક ખજાનો છે, અને જેની પાસે તે છે તે આ દુનિયામાં જે ઇચ્છે તે કરી શકે છે.” પાંચસો વર્ષ પહેલાં કહેલું કોલંબસનું આ વિધાન આજે પણ સાચું સાબિત થાય છે. આ જ કારણ છે કે આજે પણ લોકો સોનાને વિશ્વાસના સ્વરૂપ તરીકે જુએ છે. વિશ્વની સરકારોના સોનાના ભંડાર પણ પુષ્ટિ કરે છે કે સોનું વિશ્વસનીય ભાગીદાર, વિશ્વસનીય સંપત્તિ અને આર્થિક અનિશ્ચિતતા સામે બચાવનું પ્રતીક છે.

ગયા વર્ષે વિવિધ દેશોની સેન્ટ્રલ બેંકોએ સૌથી વધુ સોનાની ખરીદી કરી હતી. આંકડા અનુસાર, છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી વિશ્વની કેન્દ્રીય બેંકો દર વર્ષે 1000 ટનથી વધુ સોનું ખરીદી રહી છે. 2024 માં, વિશ્વની બેંકોએ 1045 ટન સોનું ખરીદ્યું.

વર્ષ 2024માં સોનું ખરીદનારા દેશોમાં નેશનલ બેંક ઓફ પોલેન્ડ પ્રથમ સ્થાને રહી. ભારતીય રિઝર્વ બેંક બીજા સ્થાને અને સેન્ટ્રલ બેંક ઓફ તુર્કીએ ત્રીજા સ્થાને હતી.

2023 માં, વિશ્વની કેન્દ્રીય બેંકોએ 1037 ટન સોનું ખરીદ્યું.

ગયા વર્ષે એટલે કે 2022માં વિશ્વની બેંકોએ રેકોર્ડ માત્રામાં સોનું ખરીદ્યું હતું. આ વર્ષે કેન્દ્રીય બેંકોએ 1136 ટન સોનાની ખરીદી કરી હતી. 1950 પછી સોનાની આ સૌથી વધુ ખરીદી હતી.

RBIએ કેટલું સોનું ખરીદ્યું?

RBIએ 2024માં તેના સોનાના સ્ટોકમાં 72.6 ટનનો વધારો કર્યો છે. નંબર વન પર રહેલી નેશનલ બેંક ઓફ પોલેન્ડે વર્ષ 2024માં 90 ટન સોનું ખરીદ્યું છે.

RBI પાસે અત્યારે કેટલું સોનું છે?

ડિસેમ્બર 2024 ના અંત સુધી RBI પાસે સોનાનો નવીનતમ સ્ટોક 876.18 ટન હતો, જેનું મૂલ્ય $66.2 બિલિયન હતું, જે એક વર્ષ અગાઉના સમાન સમયગાળામાં 803.58 ટન હતું, જેનું મૂલ્ય $48.3 બિલિયન હતું. એટલે કે એક કેલેન્ડર વર્ષમાં 72.6 ટનની ખરીદી કરવામાં આવી છે.

2024 માં સોનાની ખરીદી 2021 પછી સૌથી વધુ હતી અને 2017 માં સોનાની ખરીદી શરૂ થઈ ત્યારથી કોઈપણ કેલેન્ડર વર્ષમાં બીજા ક્રમે છે.

2024માં કયા દેશે કેટલું સોનું ખરીદ્યું?

નેશનલ બેંક ઓફ પોલેન્ડ વર્ષ 2024માં સોનાની સૌથી મોટી ખરીદનાર હતી. વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલ અનુસાર, પોલેન્ડની સેન્ટ્રલ બેંક વર્ષ 2024માં 90 ટન સોનું ખરીદશે. આ સાથે તેનો સોનાનો ભંડાર વધીને 448 ટન થઈ ગયો છે.

સેન્ટ્રલ બેંક ઓફ તુર્કીએ વર્ષ 2024માં 75 ટન સોનું ખરીદ્યું હતું. આ સાથે તુર્કીનો કુલ સોનાનો ભંડાર વધીને 585 ટન થઈ ગયો છે. ભારત 72 ટન સોનાની ખરીદી સાથે બીજા સ્થાને હતું.

ચીને વર્ષ 2024માં 34 ટન સોનું ખરીદ્યું છે. પરંતુ ચીનનો સોનાનો ભંડાર ભારત કરતાં લગભગ ત્રણ ગણો વધુ છે. ગોલ્ડ કાઉન્સિલના જણાવ્યા અનુસાર ચીન પાસે 2264 ટન સોનાનો ભંડાર છે.

વર્ષ 2024માં સોનાના મોટા ખરીદદારોમાં હંગેરી (16 ટન), સર્બિયા (8 ટન), જ્યોર્જિયા (7 ટન), ઉઝબેકિસ્તાન (11 ટન) અને ચેક રિપબ્લિક (નવેમ્બરમાં 2 ટન)નો સમાવેશ થાય છે.

સોના પછી દુનિયા કેમ પાગલ છે?

સવાલ એ છે કે દુનિયા સોના માટે કેમ પાગલ છે? તેની પાછળ અનેક ભૌગોલિક રાજકીય કારણો જવાબદાર છે. પરંતુ ટ્રમ્પની વાપસી, ટ્રમ્પની અસ્થિર વેપાર નીતિઓ, ટેરિફનો વેપાર શસ્ત્ર તરીકે ઉપયોગ, હમાસ-ઈઝરાયેલ યુદ્ધ, યુક્રેન-રશિયા યુદ્ધ, રોગચાળો પાછો ફરવાનો ડર એવા કારણો છે જેના કારણે વૈશ્વિક બજારમાં અનિશ્ચિતતા અને શંકાનું વાતાવરણ છે.

આ ભયનો સામનો કરવા માટે વિશ્વની બેંકો સોનાની ખરીદી કરી રહી છે. કારણ કે સોનું એક એવી ધાતુ છે જે ક્યારેય તેનું મૂલ્ય ગુમાવતું નથી.

નોંધનીય છે કે 2025ને માત્ર 40 દિવસ જ પસાર થયા છે પરંતુ આ 40 દિવસમાં સોનાના ભાવમાં 10 ટકાનો વધારો થયો છે. સોમવારે જ સોનાની કિંમતમાં 1.5 ટકાનો વધારો થયો હતો અને તે રેકોર્ડ ઊંચાઈ પર પહોંચી ગયો હતો.

શું ભારતની સોનાની ખરીદી એ ડૉલરાઇઝેશનની નિશાની છે?

લોકસભામાં કોંગ્રેસના સાંસદ મનીષ તિવારીએ સોમવારે પૂછ્યું કે શું સોના તરફનું વલણ યુએસ ડૉલરથી દૂર થવાનો સંકેત છે? તેના જવાબમાં, નાણાપ્રધાન નિર્મલા સીતારમણે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે RBI પાસેના અનામત સહિત ભારતના વધતા સોનાના ભંડારનો હેતુ કોઈપણ આંતરરાષ્ટ્રીય ચલણને બદલવાનો નથી.

તમને જણાવી દઈએ કે આરબીઆઈ સોનાની મોટી ખરીદનાર છે પરંતુ કોવિડ પછી તે વધુ આક્રમક બની ગઈ છે અને વૈશ્વિક સેન્ટ્રલ બેંકોમાં સોનાના મોટા ખરીદદારોમાંની એક છે.

આરબીઆઈની સોનાની ખરીદી અંગે સીતારમને જણાવ્યું હતું કે કેન્દ્રીય બેંક સંતુલિત રિઝર્વ પોર્ટફોલિયો જાળવવા માટે સોનું એકઠું કરી રહી છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ પગલું ડૉલરથી દૂર જવાના સંકેત અથવા વૈકલ્પિક આંતરરાષ્ટ્રીય ચુકવણી પદ્ધતિઓ પર ભાર મૂકવાને બદલે ભારતના અનામતમાં વિવિધતા લાવવાની વ્યૂહરચનાનો એક ભાગ છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે નાણામંત્રીનું આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે ડી-ડોલરાઈઝેશનને લઈને વૈશ્વિક ચર્ચા ચાલી રહી છે, કેટલાક દેશો વેપાર અને અનામત માટે વિકલ્પો શોધી રહ્યા છે. જોકે, સીતારમણે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે ભારતનો વધતો સોનાનો ભંડાર આવા કોઈ ફેરફારનો સંકેત નથી.

અમેરિકાના નવા રાષ્ટ્રપતિ ડૉલરને બદલવાની આવી કોઈપણ ચર્ચાથી સંકોચ અનુભવે છે. તેમણે આવા કોઈપણ પ્રયાસ પર ભારે ટેરિફ લાદવાની ચેતવણી આપી છે.

ટ્રમ્પની વેપાર નીતિ

અમેરિકી પ્રમુખપદની ચૂંટણીમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની જીતથી સોનાના ભાવમાં વધુ વધારો થયો છે. આનું કારણ એ છે કે રોકાણકારો તેમની વ્યાપાર નીતિઓને લઈને મૂંઝવણમાં છે. ટ્રમ્પ પ્રમુખ બન્યા કે તરત જ તેમણે આક્રમક વેપાર નીતિ શરૂ કરી અને મેક્સિકો અને કેનેડા પર 25 ટકાનો જંગી ટેરિફ લાદ્યો. જોકે તેઓ તરત જ પીછેહઠ કરી ગયા હતા. પરંતુ ટ્રમ્પ દ્વારા ચીન પર લાદવામાં આવેલ 10 ટકા ટેરિફ હજુ પણ ચાલુ છે.

રોકાણકારોને ડર છે કે તેમની નીતિઓ ફુગાવાના દબાણમાં વધારો કરી શકે છે. તેનાથી બચવા માટે વિશ્વના દેશો વ્યૂહાત્મક સંપત્તિ તરીકે સોનાની ખરીદી કરી રહ્યા છે.

આ પણ વાંચો: ₹7.8 કરોડના સોનાના સિક્કા,IGI એરપોર્ટ પર 10 કિલોથી વધુ સોનું જપ્ત, મુસાફરો છુપાવીને લાવી રહ્યા હતા ‘ખજાનો’

આ પણ વાંચો:સોનાના ભાવમાં રેકોર્ડબ્રેક વધારોઃ ભાવ પહેલીવાર ₹85000ને પાર, ચાંદીના ભાવમાં પણ વધારો

આ પણ વાંચો:સોના-ચાંદીના ભાવમાં ઉછાળો,862 રૂ મોંઘુ થયું સોનું, જાણો આજે શું છે સોના-ચાંદીના ભાવ