Iran Strait of Hormuz: અંગે મોટો ખુલાસો અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે Iran Strait of Hormuz ને લઈને મોટો અહેવાલ સામે આવ્યો છે. અહેવાલ મુજબ, ઈરાને અમેરિકા સમક્ષ એક પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ પ્રસ્તાવમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જો અમેરિકા પોતાનું સૈન્ય દબાણ ઘટાડે અને ઈરાની બંદરો પરની નાકાબંધી હટાવે, તો ઈરાન સાત દિવસની અંદર હોર્મુઝ જળમાર્ગ ફરી ખોલી શકે છે.
ઈરાનનો આ પ્રસ્તાવ મધ્યસ્થી દેશો મારફતે અમેરિકન સરકાર સુધી પહોંચાડવામાં આવ્યો હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. સાથે જ બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલી દુશ્મનાવટને કાયમી રીતે સમાપ્ત કરવા માટે ફરીથી વાતચીત શરૂ કરવાની તૈયારી પણ દર્શાવવામાં આવી હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
ઈરાને અમેરિકા સમક્ષ મૂકી શરત
અહેવાલ મુજબ, ઈરાનની મુખ્ય માંગ છે કે અમેરિકાએ તેના બંદરો પર ચાલી રહેલી નાકાબંધી અને હોર્મુઝ જળમાર્ગ સાથે સંબંધિત સૈન્ય કાર્યવાહી રોકવી જોઈએ. તેના બદલામાં ઈરાન હોર્મુઝ જળમાર્ગ ફરી ખોલવા અને વાતચીતનો રસ્તો તૈયાર કરવા તૈયાર હોવાનું જણાવાયું છે.
આ પ્રસ્તાવ એવા સમયે સામે આવ્યો છે જ્યારે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. બંને દેશો વચ્ચે કોઈપણ પ્રકારની વાતચીત શરૂ થાય છે કે નહીં, તેના પર હવે નજર રહેશે.
મુજ્તબા ખામેનેઈની મંજૂરીનો દાવો
અહેવાલમાં એક વરિષ્ઠ ઈરાની અધિકારીને ટાંકીને જણાવવામાં આવ્યું છે કે આ પ્રસ્તાવને ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા મુજ્તબા ખામેનેઈ અને સર્વોચ્ચ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદની મંજૂરી મળી છે.
ઈરાનની યોજના સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા દરમિયાન મધ્યસ્થી દેશો સાથે આ મુદ્દે ચર્ચા કરવાની હોવાનું પણ જણાવાયું છે. જોકે, ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાન અને અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વચ્ચે સીધી મુલાકાતની શક્યતાને નકારી કાઢવામાં આવી છે.
હોર્મુઝ ખૂલશે તો દુનિયાને શું ફાયદો?
Strait of Hormuz વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગોમાંથી એક છે. પર્સિયન ગલ્ફમાંથી કાચા તેલ અને અન્ય ઊર્જા ઉત્પાદનોના વૈશ્વિક પરિવહનમાં આ જળમાર્ગની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા છે.
હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં લાંબા સમય સુધી અવરોધ ઊભો થાય તો તેની અસર આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર પર પડી શકે છે. આ જ કારણસર Iran Strait of Hormuz સાથે જોડાયેલા દરેક ઘટનાક્રમ પર દુનિયાભરના દેશો અને બજારોની નજર રહે છે.
શું હવે અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધ અટકશે?
ઈરાન તરફથી હોર્મુઝ જળમાર્ગ ફરી ખોલવાના પ્રસ્તાવના અહેવાલ બાદ Iran Strait of Hormuzને લઈને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચા તેજ બની છે. અહેવાલ મુજબ, જો અમેરિકા સૈન્ય દબાણ ઘટાડે અને ઈરાન સામેની કેટલીક કાર્યવાહી રોકે તો હોર્મુઝ જળમાર્ગ ફરી ખોલવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. જો આવું થાય તો અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવને ઓછો કરવા માટે વાતચીતનો માર્ગ ખુલી શકે છે. જોકે, માત્ર આ પ્રસ્તાવના આધારે Iran US War અથવા બંને દેશો વચ્ચેનો સૈન્ય સંઘર્ષ હવે ચોક્કસપણે સમાપ્ત થઈ જશે એવું કહેવું વહેલું છે.
હાલ આ સમગ્ર મામલે સ્થિતિ સ્પષ્ટ નથી, કારણ કે Strait of Hormuzને લઈને અલગ-અલગ અહેવાલો સામે આવ્યા છે. એક તરફ કેટલાક અહેવાલોમાં ઈરાન દ્વારા અમેરિકા સમક્ષ હોર્મુઝ ખોલવાની શરતી તૈયારી દર્શાવાઈ હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે, તો બીજી તરફ ઈરાનની ફાર્સ ન્યૂઝ એજન્સીએ આવા અહેવાલોને નકારી કાઢ્યા છે. આ કારણે હોર્મુઝ જળમાર્ગ અંગે ઈરાનની વાસ્તવિક સ્થિતિ શું છે તે અંગે હજુ સત્તાવાર સ્પષ્ટતા જરૂરી છે.
હોર્મુઝ જળમાર્ગનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ પણ આ સમગ્ર ઘટનાક્રમને વધુ મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે. આ સમુદ્રી માર્ગ પરથી વૈશ્વિક ઊર્જા વેપારનો મોટો હિસ્સો પસાર થાય છે. તેથી Hormuz Strait News પર દુનિયાભરના દેશો, શિપિંગ કંપનીઓ અને ઊર્જા બજારોની નજર છે. હોર્મુઝમાં લાંબા સમય સુધી અવરોધ રહે તો ક્રૂડ ઓઈલના પરિવહન, શિપિંગ અને વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર પર તેની અસર જોવા મળી શકે છે.
હવે આગામી દિવસોમાં અમેરિકા અને ઈરાન તરફથી આવનારા સત્તાવાર નિવેદનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ રહેશે. જો બંને દેશો વચ્ચે મધ્યસ્થીઓ મારફતે વાતચીત આગળ વધે છે, તો Iran America Tension ઘટાડવાની દિશામાં કોઈ પ્રગતિ થઈ શકે છે. જોકે, હાલમાં કોઈ અંતિમ સમજૂતી થઈ હોવાની પુષ્ટિ નથી. તેથી Iran Strait of Hormuz અંગેના દરેક નવા અપડેટને સત્તાવાર માહિતી સાથે જોવું જરૂરી રહેશે.
