Business News: RBI Governor Sanjay Malhotra એ ક્રિપ્ટોકરન્સીને લઈને ભારતના વલણ અંગે મહત્વપૂર્ણ વાત કરી છે. તેમણે કહ્યું કે ભારતે ક્રિપ્ટો એસેટ્સને લઈને સાવચેતીભર્યું વલણ અપનાવ્યું છે, જ્યારે તેની પાછળ રહેલી ટેક્નોલોજી જેમ કે Distributed Ledger Technology અને Tokenisationને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે. RBI ગવર્નરના જણાવ્યા અનુસાર, ટેક્નોલોજીમાં ઈનોવેશનને સમર્થન આપવામાં આવે છે, પરંતુ નાણાકીય સાર્વભૌમત્વ, મોનેટરી પોલિસી અને મૂડી પ્રવાહ સાથે જોડાયેલી ચિંતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને ક્રિપ્ટોકરન્સી અંગે સાવચેતી જરૂરી છે.
RBI Governor Sanjay Malhotraએ ક્રિપ્ટો અંગે શું કહ્યું?
RBI Governor Sanjay Malhotraએ સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારતનો અભિગમ ક્રિપ્ટોકરન્સી અને તેની પાછળની ટેક્નોલોજી વચ્ચે તફાવત કરવાનો છે. એટલે કે, જે ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ ડિજિટલ પેમેન્ટ, ફાઇનાન્સ અને અન્ય ક્ષેત્રોમાં થઈ શકે છે તેને પ્રોત્સાહન મળી શકે છે, પરંતુ ક્રિપ્ટો એસેટ્સથી થનારા સંભવિત નાણાકીય જોખમોને લઈને સાવચેતી રાખવામાં આવી રહી છે.
તેમણે જણાવ્યું કે ભારત (Distributed Ledger Technology) અને (Tokenisation) જેવી ટેક્નોલોજીમાં ઈનોવેશનને સપોર્ટ કરે છે. જોકે, ક્રિપ્ટોકરન્સીના વધતા ઉપયોગથી નાણાકીય વ્યવસ્થા, મોનેટરી પોલિસી અને મૂડીના આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાહ પર શું અસર પડી શકે છે, તે મહત્વનો મુદ્દો છે.
Cryptocurrency in India અંગે RBIનો સાવચેત અભિગમ
Cryptocurrency in India અંગે લાંબા સમયથી નીતિ અને નિયમનને લઈને ચર્ચા ચાલી રહી છે. RBI ની ચિંતા મુખ્યત્વે નાણાંની એકરૂપતા એટલે કે દેશમાં પૈસાનું એકસમાન મૂલ્ય જળવાઈ રહેવા સાથે જોડાયેલી છે.
જો અલગ-અલગ પ્રકારની ડિજિટલ કરન્સીનો વ્યાપક ઉપયોગ વધે તો પરંપરાગત નાણાકીય વ્યવસ્થા અને મોનેટરી પોલિસી પર તેની સંભવિત અસર થઈ શકે છે. ખાસ કરીને ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓમાં મૂડી પ્રવાહ પર નિયંત્રણ હોય છે, ત્યારે આવા ડિજિટલ એસેટ્સના વૈશ્વિક ઉપયોગથી નવી નીતિગત પડકારો ઊભા થઈ શકે છે.
RBI ગવર્નરે એ પણ જણાવ્યું કે હાલમાં ભારત જેવા દેશોમાં સ્થાનિક ડિજિટલ પેમેન્ટ પહેલાથી જ ઝડપી, સસ્તી અને સુવિધાજનક બની ચૂક્યા છે. તેથી સ્થાનિક પેમેન્ટની સમસ્યાનો ઉકેલ માત્ર ક્રિપ્ટોકરન્સીમાં શોધવાની જરૂરિયાત નથી.
Distributed Ledger Technology શું છે?
Distributed Ledger Technology એટલે વિકેન્દ્રિત ડિજિટલ બહી ખાતા જેવી ટેક્નોલોજી. સામાન્ય રીતે કોઈ રેકોર્ડ અથવા ટ્રાન્ઝેક્શન એક જ જગ્યાએ સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે, પરંતુ RBI માં માહિતી નેટવર્ક સાથે જોડાયેલા અનેક કમ્પ્યુટર્સ વચ્ચે વહેંચાઈ શકે છે.
આ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન, રેકોર્ડ મેનેજમેન્ટ અને વિવિધ નાણાકીય સેવાઓમાં થઈ શકે છે. RBI પણ આવી બેઝિક ટેક્નોલોજીના સંભવિત ઉપયોગને લઈને રસ દાખવી રહ્યું છે.
Tokenisationથી શું ફાયદો થઈ શકે?
Tokenisation એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં કોઈ વાસ્તવિક સંપત્તિ અથવા સંવેદનશીલ માહિતીને ડિજિટલ ટોકનમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, ક્રેડિટ અથવા ડેબિટ કાર્ડ જેવી સંવેદનશીલ માહિતીનું સુરક્ષિત ડિજિટલ સ્વરૂપ તૈયાર કરી શકાય છે.
આ ટેક્નોલોજી ડિજિટલ ફાઇનાન્સ અને પેમેન્ટ સિસ્ટમમાં સુરક્ષા તથા કાર્યક્ષમતા વધારવામાં ઉપયોગી બની શકે છે. RBI ગવર્નરે પણ બેઝિક ટેક્નોલોજીને પ્રોત્સાહન આપવાના અભિગમનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
સ્થાનિક પેમેન્ટ કરતાં ક્રોસ-બોર્ડર પેમેન્ટ મોટો પડકાર
RBI ગવર્નરના જણાવ્યા અનુસાર, આજના સમયમાં ભારત સહિત અનેક દેશોમાં સ્થાનિક પેમેન્ટ સિસ્ટમ ઝડપ, ખર્ચ અને સુવિધાની દ્રષ્ટિએ ઘણો વિકાસ કરી ચૂકી છે. ભારતમાં ડિજિટલ પેમેન્ટના વધતા ઉપયોગને કારણે રોજિંદા વ્યવહારો સરળ બન્યા છે.
પરંતુ દેશોની સરહદ પાર થતા પેમેન્ટ હજુ પણ એક મહત્વપૂર્ણ પડકાર છે. અલગ-અલગ દેશોની કરન્સી, નિયમો અને નાણાકીય વ્યવસ્થાઓને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય પેમેન્ટ વધુ જટિલ બની શકે છે. આ ક્ષેત્રમાં Central Bank Digital Currency એટલે કે CBDC સહિતના વિકલ્પો પર વિચાર કરી શકાય છે.
CBDC બની શકે છે મહત્વપૂર્ણ વિકલ્પ
ક્રોસ-બોર્ડર પેમેન્ટને વધુ સરળ બનાવવા માટે સેન્ટ્રલ બેંક ડિજિટલ કરન્સીનો ઉપયોગ એક વિકલ્પ બની શકે છે. CBDC કેન્દ્રીય બેંક દ્વારા જારી કરવામાં આવતી ડિજિટલ કરન્સી છે.
RBI છેલ્લા કેટલાક સમયથી ડિજિટલ કરન્સી અને તેના વિવિધ ઉપયોગના કેસ અંગે કામ કરી રહ્યું છે. ખાસ કરીને ભવિષ્યમાં આંતરરાષ્ટ્રીય પેમેન્ટને વધુ ઝડપી અને કાર્યક્ષમ બનાવવા માટે CBDC જેવી ટેક્નોલોજી મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
વધતા પબ્લિક ડેટ અને બોન્ડ યીલ્ડ પર પણ વાત
RBI ગવર્નરે વિશ્વમાં વધી રહેલા પબ્લિક ડેટ અને બોન્ડ યીલ્ડ અંગે પણ પોતાનો અભિગમ રજૂ કર્યો. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, બોન્ડ યીલ્ડમાં ફેરફાર મુખ્યત્વે ડિમાન્ડ અને સપ્લાય પર આધારિત હોય છે.
સરકાર તેમજ ખાનગી ક્ષેત્રનો ખર્ચ વધી રહ્યો છે. આ ખર્ચમાં આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ એટલે કે AI સાથે જોડાયેલા વધતા રોકાણનો પણ સમાવેશ થાય છે. જ્યારે નાણાંની ઉપલબ્ધતા મર્યાદિત હોય અને ખર્ચ વધતો જાય, ત્યારે તેની અસર બોન્ડ યીલ્ડ અને ડેટ માર્કેટ પર પડી શકે છે.
મોનેટરી પોલિસીનો મુખ્ય ફોકસ શું છે?
RBIની મોનેટરી પોલિસી અંગે વાત કરતાં ગવર્નરે કહ્યું કે સેન્ટ્રલ બેંકનું મુખ્ય ધ્યાન દેશની સ્થાનિક આર્થિક વૃદ્ધિ અને મોંઘવારીની સ્થિતિ પર રહે છે. એટલે કે વ્યાજદર અને અન્ય મોનેટરી પોલિસીના નિર્ણયોમાં ઘરેલું અર્થતંત્રની સ્થિતિ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
જોકે, ભારત વૈશ્વિક અર્થતંત્રથી અલગ નથી. દુનિયાના અન્ય દેશોમાં વ્યાજદરમાં થતા ફેરફારોની અસર ભારત પર પણ પડી શકે છે. ખાસ કરીને દેશના વાસ્તવિક વ્યાજદર અને મૂડી પ્રવાહ પર વૈશ્વિક વ્યાજદરની અસરને ધ્યાનમાં રાખવી પડે છે.
આ સમગ્ર ચર્ચા પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે RBI એક તરફ નવી ડિજિટલ અને નાણાકીય ટેક્નોલોજીના વિકાસને સમર્થન આપી રહ્યું છે, જ્યારે બીજી તરફ ક્રિપ્ટો એસેટ્સ સાથે સંકળાયેલા નાણાકીય અને મોનેટરી જોખમોને લઈને સાવચેતી રાખી રહ્યું છે.
આ પણ વાંચો:RBIનો મોટો નિર્ણય: સરકારી બોન્ડ વેચી ₹50,000 કરોડ પાછા ખેંચ્યા
આ પણ વાંચો:RBI વેચશે ₹1 લાખ કરોડની સરકારી સિક્યોરિટીઝ, જાણો ક્યારે થશે હરાજી
આ પણ વાંચો:ભારતીયોએ દૈનિક ખર્ચ માટે ગીરવે મૂક્યું રૂ. 9.06 લાખ કરોડનું સોનું; RBI ના આંકડામાં ખુલાસો
