Gujarat News : ગુજરાતમાં યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ (UCC)ને રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી મળ્યા બાદ 1 ઓક્ટોબરે તેનું ગેઝેટ પ્રકાશન થયું છે. આ સમાચાર બાદ લગ્ન નોંધણી અને મેરેજ સર્ટિફિકેટ (Marriage Certificate)ને લઈને લોકોમાં ભારે ચર્ચા શરૂ થઈ છે. અમદાવાદ સહિત અનેક સ્થળોએ લગ્ન નોંધણી (Marriage Registration)કરાવવા માટે અરજીઓમાં વધારો જોવા મળ્યો હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે.
UCC બાદ મેરેજ સર્ટિફિકેટની ચર્ચા કેમ?
નવા કાયદામાં લગ્નની નોંધણીને મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે. કાયદા મુજબ, UCC અમલમાં આવ્યા બાદ થયેલા લગ્ન માટે નોંધણી (Marriage Registration)નું મેમોરેન્ડમ 60 દિવસની અંદર રજૂ કરવાની જોગવાઈ છે. જાણીને નોંધણી ન કરાવવાના કિસ્સામાં ₹10,000 સુધીની પેનલ્ટીની જોગવાઈ છે. ત્યારબાદ નોટિસ છતાં પાલન ન થાય તો વધુ કાર્યવાહી અને દંડની જોગવાઈ પણ છે.
અહીં એક મહત્વની બાબત એ છે કે UCCનું ગેઝેટ પ્રકાશિત થઈ ગયું હોવા છતાં કાયદો કઈ તારીખથી સંપૂર્ણપણે અમલમાં આવશે તે રાજ્ય સરકાર દ્વારા નક્કી થવાનું છે. એટલે હાલ લગ્ન થયાને વર્ષો વીતી ગયેલા તમામ લોકોને 60 દિવસની સમયમર્યાદા લાગુ પડી ગઈ છે એવું માનવું યોગ્ય નથી.
અમદાવાદમાં ઓનલાઈન અરજીઓમાં મોટો ઉછાળો
અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશને 1 ઓગસ્ટ 2026થી લગ્ન નોંધણી (Marriage Registration0ની પ્રક્રિયાને ઓનલાઈન અને પેપરલેસ બનાવી છે. હવે નાગરિકો ઘરે બેઠા અરજી કરી દસ્તાવેજો અપલોડ કરી શકે છે.
આ ડિજિટલ વ્યવસ્થા વચ્ચે UCCની જાહેરાત બાદ મેરેજ સર્ટિફિકેટ માટે અરજીઓમાં અચાનક વધારો થયો હોવાના અહેવાલો છે. સામાન્ય દિવસોમાં દૈનિક 150થી 200 જેટલી અરજીઓ સામે હવે 700થી વધુ અરજીઓ નોંધાતી હોવાનો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે. એટલે ઓનલાઈન અરજીનો પ્રવાહ અનેક ગણો વધ્યો હોવાનું કહેવાય છે.
વેરિફિકેશન માટે સ્લોટ મેળવવો બન્યો પડકાર
ઓનલાઈન અરજીની સંખ્યા વધતા માત્ર પોર્ટલ પર ફોર્મ ભરવાથી પ્રક્રિયા પૂર્ણ થતી નથી. જરૂરી દસ્તાવેજોની ચકાસણી અને આગળની પ્રક્રિયા માટે ઉપલબ્ધ એપોઈન્ટમેન્ટ સ્લોટ મહત્વના બની જાય છે.
અરજીઓ વધતા અગાઉ થોડા દિવસમાં મળતા સ્લોટ માટે હવે વધુ રાહ જોવી પડી રહી હોવાના અહેવાલો છે. પરિણામે લોકો પોતાના લગ્નના દસ્તાવેજો તૈયાર કરાવીને વહેલી તકે નોંધણી પૂર્ણ કરવાની દોડમાં જોડાયા છે.
મેરેજ સર્ટિફિકેટ કેમ બની રહ્યું છે મહત્વનું?
લગ્નનું પ્રમાણપત્ર માત્ર લગ્નની નોંધનો પુરાવો નથી, પરંતુ અનેક સરકારી અને નાણાકીય પ્રક્રિયામાં તે ઉપયોગી દસ્તાવેજ બની શકે છે. પાસપોર્ટમાં જીવનસાથીની વિગતો બદલવી, કેટલીક બેંકિંગ પ્રક્રિયા, વીમા સંબંધિત દાવા, વારસાઈના દસ્તાવેજો અને અન્ય સત્તાવાર રેકોર્ડમાં તેનો ઉપયોગ થઈ શકે છે.
UCCના કારણે લગ્ન નોંધણી અંગે લોકોમાં જાગૃતિ વધતા વર્ષો પહેલાં લગ્ન કરી ચૂકેલા દંપતી પણ પોતાના લગ્નની નોંધણી કરાવવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે. જોકે, જૂના લગ્ન માટે કઈ પ્રક્રિયા લાગુ પડશે તે અંગે રાજ્ય સરકારના અંતિમ નિયમો અને અમલીકરણની વિગતો મહત્વની રહેશે. UCCમાં અગાઉ થયેલા કેટલાક લગ્નોની નોંધણી/માન્યતા માટે પણ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.
આથી હાલ ગુજરાતમાં મેરેજ સર્ટિફિકેટ (Marriage Certificate)માટે વધેલી દોડધામનું એક કારણ UCC અંગે લોકોમાં વધેલી ચિંતા અને જાગૃતિ હોવાનું માનવામાં આવે છે. પરંતુ UCCની દરેક જોગવાઈ તરત જ લાગુ પડી ગઈ છે તેવી માન્યતા રાખવાને બદલે રાજ્ય સરકારની અમલીકરણ તારીખ અને સત્તાવાર નિયમોને આધાર માનવો જરૂરી છે.
