Himachal Pradesh News: દેશભરમાં દિવાળીનો તહેવાર ધામધૂમથી ઉજવાય છે, પરંતુ હિમાચલ પ્રદેશના કેટલાક પહાડી વિસ્તારોમાં દિવાળીની ઉજવણી એક મહિના પછી કરવામાં (Old Diwali Himachal Pradesh) આવે છે. કુલ્લુ જિલ્લાના મનાલી ખીણ, નિર્મંડ અને અની સહિતના વિસ્તારોમાં કાર્તિક મહિનાની અમાસના દિવસે ‘બુદ્ધિ દિવાળી’ અથવા ‘જૂની દિવાળી’ મનાવવામાં આવે છે. સદીઓથી ચાલી આવતી આ પરંપરા પહાડી (Himachal Pradesh Festivals) સંસ્કૃતિ, લોકમાન્યતાઓ અને પ્રકૃતિ સાથેના જોડાણનું પ્રતીક છે.
Old Diwali Himachal Pradesh: કુલ્લુ ઉપરાંત અનેક વિસ્તારોમાં ઉજવણી
કુલ્લુ ઉપરાંત મંડી જિલ્લાના કેટલાક ગ્રામીણ વિસ્તારો, સિરમૌર જિલ્લાના ગિરિપર પ્રદેશ, શિલ્લાઈ, સંગ્રાહ અને રાજગઢમાં પણ બુદ્ધિ દિવાળી ઉજવવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત શિમલા જિલ્લાના ચૌપાલ અને પંજિયાલી સહિતના ઉપરના પર્વતીય ગામોમાં પણ આ પરંપરા જળવાઈ રહી છે. અહીંના લોકો પરંપરાગત રીતરિવાજો સાથે આ તહેવારની ઉજવણી કરે છે.
એક મહિના પછી દિવાળી ઉજવવા પાછળની માન્યતા
સ્થાનિક માન્યતા પ્રમાણે, ભગવાન રામ રાવણનો વધ કરીને અયોધ્યા પરત ફર્યા ત્યારે તેમના આગમનના સમાચાર દુર્ગમ અને બરફથી ઢંકાયેલા પહાડી વિસ્તારોમાં એક મહિના મોડા પહોંચ્યા હતા. આથી અહીંના લોકો મુખ્ય દિવાળીના એક મહિના પછી ઉજવણી કરવાની પરંપરા પાળે છે. જોકે, આ પરંપરા પાછળની આ કથા સ્થાનિક લોકમાન્યતા તરીકે પ્રચલિત છે.
મશાલોના પ્રકાશમાં ઝળહળે છે આખું ગામ
બુદ્ધિ દિવાળીની (Kullu Budhi Diwali) સૌથી ખાસ પરંપરા દેવદાર અને પાઈનનાં લાકડાંમાંથી બનાવેલી મોટી મશાલો પ્રગટાવવાની છે. સ્થાનિક ભાષામાં તેને ‘દાવ’ કહેવામાં આવે છે. રાત્રિના સમયે આ મશાલો પ્રગટાવવામાં આવે છે, જેના પ્રકાશથી આખું ગામ ઝળહળી ઊઠે છે. અહીં ફટાકડાં કરતાં પરંપરાગત મશાલો અને સામૂહિક ઉજવણીને વધુ મહત્ત્વ આપવામાં આવે છે.
લોકનૃત્ય અને અનોખી ખેંચતાણની પરંપરા
આ તહેવાર દરમિયાન નાટી, હુડક, બુધિયાત અને બડેચુ જેવા પરંપરાગત લોકનૃત્યો કરવામાં આવે છે. સ્થાનિક સંગીતનાં વાદ્યોના તાલે ગામનાં બાળકો, યુવાનો અને વડીલો સૌ સાથે નૃત્યમાં જોડાય છે. આ ઉપરાંત મુંજ ઘાસના દોરડાથી ખેંચતાણની રમત રમવામાં આવે છે, જેમાં કૌરવો અને પાંડવોનું પ્રતીકાત્મક નિરૂપણ કરવામાં આવે છે. આ પરંપરાને અનિષ્ટ પર સારાના વિજય સાથે જોડવામાં આવે છે.
ફટાકડા વિના પર્યાવરણને અનુકૂળ ઉજવણી
બુદ્ધિ દિવાળીમાં પરંપરાગત વાનગીઓ તૈયાર કરવામાં આવે છે અને લોકો એકબીજા સાથે મળીને તહેવારની ખુશીઓ વહેંચે છે. અહીંના ઘણા વિસ્તારોમાં ફટાકડાંથી દૂર રહીને મશાલો, લોકસંગીત અને નૃત્ય સાથે ઉજવણી કરવામાં (Himachal Folk Culture) આવે છે. આ રીતે બુદ્ધિ દિવાળી માત્ર ધાર્મિક આસ્થા સાથે જોડાયેલો તહેવાર નથી, પરંતુ હિમાચલની લોકસંસ્કૃતિ, સામૂહિક એકતા અને પ્રકૃતિ સાથેના સંબંધને પણ જીવંત રાખે છે.
આ પણ વાંચો: આ દિવાળીના દિવસે બજારની મીઠાઈને કહો અલવિદા…બનાવો હલવાઈ જેવી મગ દાળની બરફી..!
આ પણ વાંચો: બસ્તરમાં જવાનો સાથે દિવાળી મનાવી PM મોદીએ કહ્યું- હથિયારધારી નક્સલીઓ ગયા, હવે માનસિક નક્સલીઓ સામે લડવાનું છે
આ પણ વાંચો: ઉધના સ્ટેશન પર દિવાળીની ભીડનો રેકોર્ડ તૂટ્યો: બે દિવસમાં 60 હજાર મુસાફરો વતન રવાના
