નવી દિલ્હીઃ ‘અમે ગુના ઘટાડીએ તો પણ કેમ… તમે સજા પણ ઘટાડતા નથી’, જ્હોન એલિયા સાહેબનું આ પંક્તિ ગઈ કાલે એટલે કે 20મી ડિસેમ્બરે લોકસભામાં વાંચવામાં આવી હતી, જ્યારે ભારતીય દંડ સંહિતા, ફોજદારી કાર્યવાહીની સંહિતા અને ભારતીય સંસદમાં પુરાવા રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા.અધિનિયમની જગ્યાએ લાવવામાં આવેલા ત્રણ નવા કાયદાઓ પર ચર્ચા ચાલી રહી છે.

એક તરફ ગૃહમંત્રી અમિત શાહે આ ત્રણ કાયદાઓને ગુલામીના યુગના નિશાનને ભૂંસી નાખવાનો પ્રયાસ ગણાવ્યો, તો બીજી તરફ AIMIMના સુપ્રીમો અસદુદ્દીન ઓવૈસીએ આ નવા કાયદાઓની તુલના રોલેટ એક્ટ સાથે કરી.

ચર્ચા દરમિયાન, ઓવૈસી ખૂબ જ કાવ્યાત્મક રીતે આ કાયદાઓનો વિરોધ કરતા જોવા મળ્યા હતા. એણે વાદ-વિવાદની શરૂઆત કરી અને કહ્યું, ‘અમને રાજાઓના દરબારની કોઈ પડી નથી, પણ તમે એમ કહો તો અમે સાંકળો હલાવી દઈશું.’

આ નવા કાયદાઓ પર ઓવૈસીનું કહેવું છે કે આ બિલો ભારતના સામાન્ય લોકોની વિરુદ્ધ છે. આમાં પોલીસને ‘જજ, જ્યુરી અને જલ્લાદ’ તરીકે કામ કરવાની સત્તા આપવામાં આવી છે. જો આને કાયદાનું સ્વરૂપ આપવામાં આવશે તો સામાન્ય લોકો તેમના અધિકારોથી વંચિત રહી જશે.

ઓવૈસીના કહેવા પ્રમાણે, મોદી સરકાર દ્વારા લાવવામાં આવેલા આ ત્રણ બિલમાં ઘણી એવી જોગવાઈઓ ઉમેરવામાં આવી છે જે એકદમ ખતરનાક છે. આ દેશના સામાન્ય નાગરિકોની સ્વતંત્રતા અને અધિકારો માટે ખતરો છે.

આવી સ્થિતિમાં, ચાલો આ અહેવાલમાં જાણીએ કે ઓવૈસીએ ગૃહમાં કરેલા દાવામાં કેટલી સત્યતા છે. ઇન્ડિયન પીનલ કોડ, કોડ ઓફ ક્રિમિનલ પ્રોસિજર અને ઇન્ડિયન એવિડન્સ એક્ટનું સ્થાન લેનારા ત્રણ નવા કાયદામાં નવું શું છે…

નવા કાયદા શું છે

ભારતીય ન્યાયિક સંહિતા, ભારતીય નાગરિક સંરક્ષણ સંહિતા અને ભારતીય પુરાવા વિધેયક – ભારતના ફોજદારી કાયદાને બદલવા માટેના ત્રણ મહત્વપૂર્ણ ખરડાનો માર્ગ લોકસભામાં સાફ કરવામાં આવ્યો હતો. હવે આ ત્રણ બિલ સંસદીય સમિતિને તપાસ માટે મોકલવામાં આવ્યા છે. આ પછી તેને લોકસભા અને બાદમાં રાજ્યસભામાં પસાર કરવામાં આવશે.

જો આ ત્રણ બિલો કાયદો બની જાય છે, તો આ બિલો ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC), ફોજદારી પ્રક્રિયાની સંહિતા અને ભારતીય પુરાવા અધિનિયમનું સ્થાન લેશે.

નવા કાયદાની કલમોમાં ફેરફાર?

હાલમાં IPCમાં 511 કલમો છે. જો ભારતીય ન્યાયિક સંહિતા તેના સ્થાને મૂકવામાં આવે છે, તો તેમાં 356 કલમો બાકી રહેશે. જૂના કાયદામાંથી નવા કાયદામાં 175 કલમો બદલવામાં આવશે. ભારતીય ન્યાયિક સંહિતામાં 8 નવા વિભાગો ઉમેરવામાં આવશે, 22 વિભાગો દૂર કરવામાં આવશે.

એ જ રીતે, 533 વિભાગ CrPCમાં રહેશે અને 160 વિભાગો બદલવામાં આવશે. નવા કાયદામાં 9 નવા વિભાગો ઉમેરવામાં આવ્યા છે અને 9 નાબૂદ કરવામાં આવ્યા છે.

નવા ફોજદારી કાયદામાં 6 મુખ્ય અને મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો શું છે?

મોબ લિંચિંગ અને નફરતના ગુનાઓ માટે સજામાં વધારો

વર્તમાન કાયદામાં મોબ લિંચિંગ અને હેટ ક્રાઈમ માટે ઓછામાં ઓછી સાત વર્ષની સજાની જોગવાઈ હતી. આ નિયમ અનુસાર, જ્યારે પાંચ કે તેથી વધુ લોકોનું જૂથ તેની જાતિ અથવા સમુદાયના આધારે કોઈ વ્યક્તિની હત્યામાં સામેલ હોવાનું જણાય છે. તેથી તે જૂથના તમામ સભ્યોને ઓછામાં ઓછી સાત વર્ષની જેલની સજા થશે. પરંતુ નવા કાયદામાં આવા મામલામાં દોષિત લોકોને આજીવન કેદની સજા કરવામાં આવી છે.

આતંકવાદી પ્રવૃત્તિ વ્યાખ્યાયિત

ભારતીય ન્યાયિક સંહિતા હેઠળ પ્રથમ વખત આતંકવાદી પ્રવૃત્તિ દાખલ કરવામાં આવી હતી. નવા બિલમાં તેના કાયદામાં કેટલાક ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે. નવા બિલ હેઠળ હવે આર્થિક સુરક્ષા પર ખતરો પણ આતંકવાદી પ્રવૃત્તિ હેઠળ આવશે.

આ ઉપરાંત, નકલી નોટોની દાણચોરી અથવા ઉત્પાદન કરીને દેશની નાણાકીય સ્થિરતાને નુકસાન પહોંચાડનાર પણ આતંકવાદી કાયદા હેઠળ આવશે. ભારતમાં સંરક્ષણ માટે અથવા કોઈપણ સરકારી હેતુ માટે વિદેશમાં લેવામાં આવેલી સંપત્તિનો નાશ પણ આતંકવાદી પ્રવૃત્તિનો એક ભાગ હશે. દેશની સરકારોને કંઈપણ કરવા દબાણ કરવા માટે કોઈપણ વ્યક્તિની અટકાયત કરવી અથવા કોઈ પણ વ્યક્તિનું અપહરણ કરવું તે પણ આતંકવાદી પ્રવૃત્તિ તરીકે ગણવામાં આવશે.

નાના ગુનાની વ્યાખ્યા

વર્તમાન કાયદામાં સંગઠિત જૂથો દ્વારા વાહનોની ચોરી, ફોન સ્નેચિંગ જેવા ગુનાઓ માટે સજાની જોગવાઈ હતી, જો તેનાથી સામાન્ય લોકોમાં અસુરક્ષાની લાગણી જન્મે છે. પરંતુ નવા કાયદામાં અસુરક્ષાની લાગણીની આ આવશ્યકતા દૂર કરવામાં આવી છે.

અદાલતી કાર્યવાહી પ્રકાશિત કરવા માટે પણ સજાની જોગવાઈ

નવા બિલમાં એક નવી જોગવાઈ ઉમેરવામાં આવી છે, જે અંતર્ગત જે કોઈ પણ વ્યક્તિ બળાત્કારના કેસમાં કોર્ટની પરવાનગી વિના કોર્ટ કાર્યવાહીના સમાચાર પ્રકાશિત કરે છે, આવી સ્થિતિમાં તેને 2 વર્ષ સુધીની જેલ થઈ શકે છે અને દંડ પણ થઈ શકે છે.

માનસિક રીતે બીમાર નથી પણ ‘અસ્થિર મગજ’

હાલના કાયદા એટલે કે આઈપીસીમાં માનસિક રીતે બીમાર લોકોને સજામાં છૂટ આપવામાં આવી છે. પરંતુ નવા કાયદામાં એટલે કે ભારતીય ન્યાયિક સંહિતામાં આ શબ્દનું નામ “માનસિક બીમારી” બદલવામાં આવ્યું હતું. હવે આવા ગુનેગારને ‘અસ્થિર મગજ’નો ગુનેગાર કહેવાશે.

સમુદાય સેવાની વ્યાખ્યા

નવા બિલમાં (ભારતીય નાગરિક સંરક્ષણ સંહિતા) સમુદાય સેવાને વિગતવાર વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવી છે. આ મુજબ, સામુદાયિક સેવાને એક સજા કહેવામાં આવશે જે સમુદાય માટે ફાયદાકારક હશે અને તેના માટે ગુનેગારને કોઈ મહેનતાણું આપવામાં આવશે નહીં. આ નવા બિલોમાં સામુદાયિક સેવા ચોરી, દારૂના નશામાં ઉત્પાત કરવા જેવા નાના ગુનાઓ માટે સજા તરીકે રજૂ કરવામાં આવી હતી.

આ પણ વાંચોઃ  હવે સમુદ્રની નીચે જઈને પણ બોલો ‘જય દ્વારકાધીશ’

આ પણ વાંચોઃ  ભારતીય મુસાફરો સાથે ફ્રાંસમાં ફસાયેલ પ્લેન આજે પહોંચશે મુંબઈ એરપોર્ટ

આ પણ વાંચોઃ નશા માટે ગુજરાતમાંથી પંજાબમાં જઈ રહી હતી પ્રતિબંધિત દવાઓ, નકલી કંપનીઓના બિલ દ્વારા સપ્લાય