Amazon river: દુનિયાની સૌથી મોટી નદી એમેઝોન સુકાઈ રહી છે તે ચિંતાનો વિષય છે. એમેઝોનના જંગલોના સમગ્ર વિસ્તારમાં ખૂબ જ ગંભીર પર્યાવરણીય કટોકટી છે અને આવું એટલા માટે થયું છે કારણ કે ગયા વર્ષે ભારે દુષ્કાળ પડ્યો હતો અને આ વર્ષે પણ જેટલો ઓછો વરસાદ પડવો જોઈએ તેટલો થયો છે.
પર્યાવરણમાં બદલાવને કારણે એમેઝોન નદીનું જળસ્તર સતત ઘટી રહ્યું છે અને તે સતત પડકારોનો સામનો કરી રહી છે.
ગયા વર્ષે જંગલમાં આગ લાગી હતી
ગયા વર્ષે દુષ્કાળના કારણે એમેઝોનના ઘણા ગામોનો નદી સાથેનો સંપર્ક તૂટી ગયો, જંગલોમાં આગ લાગી અને મોટી સંખ્યામાં વન્ય પ્રાણીઓ મૃત્યુ પામ્યા. ત્યારે વૈજ્ઞાનિકોએ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે આવી ઘટનાઓ દર્શાવે છે કે વિશ્વનું સૌથી મોટું જંગલ એવી સ્થિતિમાં પહોંચી રહ્યું છે જ્યાંથી પુનઃપ્રાપ્તિની કોઈ આશા નથી.
જ્યારે એમેઝોનના જંગલોમાં દુષ્કાળ પડ્યો ત્યારે તેની પાછળનું મુખ્ય કારણ હવામાન પરિવર્તન માનવામાં આવતું હતું, જેના કારણે નદીઓ સુકાઈ ગઈ, ડોલ્ફિન મરી ગઈ અને આ વિસ્તારમાં રહેતા લાખો લોકોનું જીવન ખોરવાઈ ગયું.
બ્રાઝિલિયન જીઓલોજિકલ સર્વિસે ચેતવણી આપી છે કે એમેઝોન બેસિનની તમામ નદીઓ તેમના સૌથી નીચા સ્તરથી નીચે ડૂબી શકે છે, જે સ્થાનિક સમુદાયો માટે મોટા પડકારો ઉભી કરી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, રિયો નેગ્રોની ઊંડાઈ, જે માનોસમાંથી વહે છે, તે ગયા વર્ષે 24 મીટર હતી અને હવે તે ઘટીને 21 મીટર થઈ ગઈ છે.
રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, આ ઘટાડાથી ફ્રી ટ્રેડ ઝોનના ઉદ્યોગોમાં ચિંતા વધી છે અને તેના કારણે ગયા વર્ષની જેમ વાહનવ્યવહારમાં વિક્ષેપોને રોકવા માટે ડ્રેજિંગની હાકલ થઈ રહી છે.
સરકારના પરિવહન વિભાગે પહેલેથી જ મડેઇરા નદી પરના મુખ્ય બિંદુઓ પર ડ્રેજિંગ શરૂ કરી દીધું છે અને એમેઝોન અને સોલિમોસ નદીઓ સુધી આવું કરવાની યોજના ધરાવે છે.
ડ્રેજિંગ શું છે?
ડ્રેજિંગ એ તળાવો, નદીઓ અને બંદરો જેવા જળાશયોના તળિયેથી કાંપ દૂર કરવાની પદ્ધતિ છે.
લાંબા સમય સુધી દુષ્કાળને કારણે નદી પરના નેવિગેશન પર પ્રતિકૂળ અસર પડી છે, ખાસ કરીને નિકાસ માટે ખોરાક લઈ જતી બોટો પર. પોર્ટો વેલ્હો, રોન્ડોનિયા રાજ્યમાં, મડેઇરા નદીની ઊંડાઈ જુલાઈથી બે મીટર ઘટી ગઈ છે, જે તેના સામાન્ય સ્તર 5.3 મીટર કરતાં ઘણી ઓછી છે, જે ઉત્તરી બ્રાઝિલના મુખ્ય જળમાર્ગોમાંથી એકને અસર કરે છે.
રોજિંદા જીવન પર અસર
નદીની નબળુ માર્ગદર્શિકાને કારણે, એમેઝોન પ્રદેશમાં રહેતા સમુદાયો અલગ પડી રહ્યા છે અને તેમની પાસે ખોરાક, તબીબી પુરવઠો અને અન્ય આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ ઓછી છે. કારણ કે જેમ જેમ પાણીનું સ્તર ઘટે છે અને કાંપ એકઠું થાય છે, તેમ તેમ ઘણી નદીઓ પાર કરવી મુશ્કેલ બની જાય છે અને તેનાથી દૂરના ગામડાઓ અને નગરોની સપ્લાય ચેઇનમાં પણ વિક્ષેપ પડે છે અને આનાથી અહીં રહેતા લોકોના રોજિંદા જીવનને ચોક્કસપણે અસર થાય છે.
નદીઓના પાણીના સ્તર ઘટવાને કારણે પાકને અસર થઈ રહી છે, નદીઓ સુકાઈ જવાને કારણે માછલીઓની વસ્તી ઘટી રહી છે, જેના કારણે નદી કિનારે રહેતા લોકો માછીમારી પર નિર્ભર હોવાથી તેમની આજીવિકા માટે કામ કરી રહ્યા છે.
આ પરિસ્થિતિ પર ચિંતા વ્યક્ત કરતા ક્લાઈમેટ સાયન્ટિસ્ટ જોસ મેરેન્ગોનું કહેવું છે કે હાલની સ્થિતિ ખૂબ જ ખરાબ છે, નદીઓ એટલી હદે સંકોચાઈ રહી છે કે લોકો અલગ પડી ગયા છે. તેના કારણે ખાદ્ય અસુરક્ષા અને નાણાં સંબંધિત સમસ્યાઓ વધી છે, કારણ કે જ્યારે નદીનો પ્રવાહ ઓછો થાય છે ત્યારે તેની અસર ખેતી અને માછીમારી બંને પ્રવૃત્તિઓ પર પડે છે.
એવા સમયે જ્યારે એમેઝોન બેસિનની નદીઓ સુકાઈ જવાની આરે છે અને તેમનું જળસ્તર સતત ઘટી રહ્યું છે. જેના કારણે માનવ જીવનની સ્થિતિ વણસી રહી છે. આ દિશામાં પગલાં ભરવાની પ્રબળ જરૂર છે.
આ પણ વાંચો:PM મોદી આજે સિંગાપોરની મુલાકાત લેશે, સંરક્ષણ અને ઉર્જા મામલે મહત્વની ચર્ચા
આ પણ વાંચો:PM મોદીએ ત્રણ નવી વંદે ભારત ટ્રેનોને લીલી ઝંડી બતાવી
