Operation Sindoor: પહેલગામ આતંકવાદી હુમલાની નિંદા કરતી વખતે, ચીને એક તરફ આતંકવાદ સામે કડક વલણ અપનાવ્યું અને બીજી તરફ, પાકિસ્તાનને તેનો ‘લોખંડી મિત્ર’ ગણાવીને, તેની સાર્વભૌમત્વ અને રાષ્ટ્રીય સ્વતંત્રતા માટે પોતાનો ટેકો પુનરાવર્તિત કર્યો. આ ઘટના ભારત-ચીન-પાકિસ્તાન વચ્ચે ચાલી રહેલા રાજદ્વારી ખેંચતાણમાં એક નવો અધ્યાય બની ગઈ છે, જ્યાં ચીનની ‘બેવડી નીતિ’ પર પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે.
ચીનના વિદેશ મંત્રી વાંગ યીએ તાજેતરમાં પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી ઇશાક ડાર સાથે વાત કરી હતી. આ દરમિયાન, તેમણે પાકિસ્તાનની સાર્વભૌમત્વ, પ્રાદેશિક અખંડિતતા અને રાષ્ટ્રીય સ્વતંત્રતાના રક્ષણમાં ચીનના સમર્થનનો પુનરોચ્ચાર કર્યો. વાંગ યીએ પાકિસ્તાનને ‘સર્વકાલીન વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર’ અને ‘લોખંડ જેવો મિત્ર’ ગણાવ્યું. ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે વાંગે પાકિસ્તાનના સંયમ અને જવાબદાર વલણની પ્રશંસા કરી.
જોકે, તે જ સમયે, વાંગ યીએ ભારતના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અજિત ડોભાલ સાથે પણ ફોન પર વાત કરી અને પહેલગામ આતંકવાદી હુમલાની કડક નિંદા કરી. તેમણે કહ્યું કે ચીન આતંકવાદનો વિરોધ કરે છે. ચીનના વિદેશ મંત્રાલયે પોતાના નિવેદનમાં કહ્યું કે વર્તમાન આંતરરાષ્ટ્રીય પરિદ્રશ્ય જટિલ અને અસ્થિર છે. આવી સ્થિતિમાં, એશિયામાં શાંતિ અને સ્થિરતા ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે અને તેને જાળવી રાખવી જોઈએ. ચીને એમ પણ કહ્યું કે તે ઇચ્છે છે કે બંને પક્ષો, ભારત અને પાકિસ્તાન, સંયમ રાખે, વાતચીત અને પરામર્શ દ્વારા પરસ્પર મતભેદોનો ઉકેલ લાવે અને લશ્કરી મુકાબલામાં વધારો ટાળે. બેઇજિંગે આશા વ્યક્ત કરી કે બંને દેશો એક વ્યાપક અને સ્થાયી યુદ્ધવિરામ તરફ આગળ વધશે, જે ફક્ત બંને દેશો જ નહીં પરંતુ સમગ્ર આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય ઇચ્છે છે.
નિષ્ણાતો માને છે કે ચીનની આ નીતિ બેવડી છે, જ્યાં એક તરફ તે આતંકવાદની નિંદા કરે છે, તો બીજી તરફ તે પાકિસ્તાનના સમર્થનમાં ઉભું જોવા મળે છે, જે ઘણી વખત આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓનું કેન્દ્ર રહ્યું છે. બે મુખવાળા રોમન દેવ જાનુસની જેમ, ચીન પણ બે મુખ સાથે દુનિયા સમક્ષ ઊભું છે.
યુદ્ધવિરામની જાહેરાત બાદ, પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શાહબાઝ શરીફે ચીનનો આભાર વ્યક્ત કર્યો અને કહ્યું કે હું ચીનના રાષ્ટ્રપતિ અને ચીનના લોકોનો હૃદયથી આભાર માનવા માંગુ છું, જેઓ છેલ્લા 58 વર્ષથી પાકિસ્તાનની સાથે ઉભા છે. ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે ચાર દિવસના ડ્રોન અને મિસાઇલ હુમલાઓ બાદ યુદ્ધવિરામની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી, જેના કારણે બે પરમાણુ સશસ્ત્ર દેશો સંપૂર્ણ યુદ્ધની અણી પર આવી ગયા હતા. શનિવારે, ભારત અને પાકિસ્તાન તાત્કાલિક અસરથી જળ, જમીન અને હવાઈ માર્ગો દ્વારા થતી તમામ લશ્કરી કાર્યવાહી બંધ કરવા સંમત થયા.
જોકે, ઘણા દેશોએ દાવો કર્યો હતો કે આ કરારમાં તેમની ભૂમિકા હતી. ઘણા અહેવાલોમાં જણાવાયું છે કે આ કરાર ચીન, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને સાઉદી અરેબિયા સહિત ઘણા દેશોના તીવ્ર રાજદ્વારી પ્રયાસોને પગલે થયો હતો. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે આ કરાર અમેરિકા દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા મધ્યસ્થી પ્રયાસોનું પરિણામ છે.
તે જ સમયે, ભારતીય અધિકારીઓએ સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે આ કરાર સંપૂર્ણપણે દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટોનું પરિણામ છે અને તેમાં કોઈ બાહ્ય હસ્તક્ષેપ નથી. ભારત એમ પણ કહે છે કે પાકિસ્તાન કોઈપણ શરતો વિના અથવા તેને અન્ય મુદ્દાઓ સાથે જોડવાનો પ્રયાસ કર્યા વિના આ યુદ્ધવિરામ માટે સંમત થયું. હકીકતમાં, 22 એપ્રિલના રોજ પહેલગામ આતંકવાદી હુમલા પછી, ભારતે પાકિસ્તાન અને પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (POK) માં સ્થિત આતંકવાદી લોન્ચપેડનો નાશ કર્યો હતો. આ પછી, જવાબમાં પાકિસ્તાન તરફથી હુમલાઓ થયા, જેના કારણે તણાવ ચરમસીમાએ પહોંચી ગયો.
ચીનની ભૂમિકા અંગે ભારતમાં મિશ્ર સૂર જોવા મળી રહ્યા છે. એક તરફ રાજદ્વારી વર્તુળોમાં તેને સંતુલિત પગલું કહેવામાં આવી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ તેને પાકિસ્તાન પ્રત્યે ચીનના ખાસ વલણનું ઉદાહરણ માનવામાં આવી રહ્યું છે. ઘણા વિશ્લેષકો માને છે કે ચીન હાલમાં દક્ષિણ એશિયામાં પોતાની પકડ મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે અને પાકિસ્તાનનો ઉપયોગ વ્યૂહાત્મક પ્યાદા તરીકે કરી રહ્યું છે. તે જ સમયે, ભારતને સંતુલિત રાખવા માટે, તે આતંકવાદના મુદ્દા પર નિવેદનો આપે છે. આ ચીનની રણનીતિનો એક ભાગ છે જેમાં તે બંને બાજુથી પોતાના હિતોને પૂર્ણ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે.
હાલમાં, ભારતે ચીનના આ ‘બેવડા ધોરણ’ પર કોઈ સત્તાવાર નિવેદન આપ્યું નથી, પરંતુ આંતરિક સ્તરે આ મુદ્દાને ગંભીરતાથી લેવામાં આવી રહ્યો છે. આવનારા દિવસોમાં આ ઘટનાક્રમ ભારતની વિદેશ નીતિ પર શું અસર કરે છે અને શું તે ચીન સામે કડક વલણ અપનાવશે તે જોવાનું મહત્વપૂર્ણ રહેશે. પાકિસ્તાન પ્રત્યે ચીનની આંધળી નીતિએ ફરી એક પ્રશ્ન ઉભો કર્યો છે કે શું બેઇજિંગ ખરેખર આતંકવાદની વિરુદ્ધ છે કે પછી તે પોતાના વ્યૂહાત્મક હિતોને પ્રાથમિકતા આપીને બેવડી રમત રમે છે.
આ પણ વાંચો:ભારત-પાક.નાં તણાવ વચ્ચે ગુજરાતમાં નમો ભારત રેપિડ રેલ રદ કરાઈ
આ પણ વાંચો:ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધવિરામ પર વિશ્વભરનાં દેશોએ શું કહ્યું? બાંગ્લાદેશે શું પ્રતિક્રિયા આપી
આ પણ વાંચો:ભારતે સલાલ ડેમનાં 5 દરવાજા ખોલ્યા, પાક.માં પૂરની સ્થિતિ સર્જાઈ
