તાજેતરમાં, કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ભારતીય સેનામાં ભરતી માટે નવી લશ્કરી ભરતી અગ્નિપથ યોજનાની રજૂઆત સામે બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશ સહિત દેશના ઘણા ભાગોમાં મોટા પાયે વિરોધ થયો હતો. પ્રદર્શન દરમિયાન, બિહારથી તેલંગાણા સુધી ઘણી જગ્યાએ રેલ્વે મિલકતોને નુકસાન થયું હતું. આગ લગાડવામાં આવી અથવા તોડી પાડવામાં આવી. આ હિંસક પ્રદર્શનને કારણે ભારતીય રેલ્વેને 1,000 કરોડ રૂપિયાથી વધુનું નુકસાન થયું છે, જેમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં ટિકિટ કેન્સલ થવાને કારણે મુસાફરોને ચૂકવવામાં આવતા વળતરનો પણ સમાવેશ થાય છે.

સરકારની યોજના વિરુદ્ધ પ્રદર્શન દરમિયાન, વિરોધીઓએ રેલ્વે સંપત્તિને સૌથી વધુ નુકસાન પહોંચાડ્યું અને ડઝનેક ટ્રેનોને આગ લગાડી. અગાઉ 18 જૂને રેલવે દ્વારા કહેવામાં આવ્યું હતું કે માત્ર ચાર દિવસના વિરોધ પ્રદર્શનમાં તેને 700 કરોડ રૂપિયાથી વધુનું નુકસાન થયું છે. આ ઉપરાંત 60 કરોડથી વધુ ટિકિટો પણ કેન્સલ કરવામાં આવી હોવાનું રેલવે અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું.

છેલ્લા 5 વર્ષમાં દેશભરમાં 313 રેલ અકસ્માતોમાં રેલ્વેએ 179 કરોડથી વધુની સંપત્તિ ગુમાવી છે. 2016-17માં 104 ટ્રેન અકસ્માતોમાં 61.43 કરોડ, 2017-18માં 73 અકસ્માતોમાં 33.56 કરોડ, 2018-19માં 59 અકસ્માતોમાં 28.56 કરોડ, 2019-20માં 55 અકસ્માતોમાં 26.99 કરોડ અને 2019-20માં 22226 કરોડ અને 228-2018માં 59 અકસ્માતોમાં રૂ. સહન કરવું. આ રીતે છેલ્લા 5 વર્ષમાં રેલ દુર્ઘટનાઓથી દેશને 179 કરોડનું નુકસાન થયું છે.

5 દિવસમાં દેશભરમાં 21 ટ્રેનો સળગી ગઈ
વિરોધને કારણે શરૂ થયેલા આંદોલન દરમિયાન આંદોલનકારીઓએ દેશભરમાં 21 ટ્રેનોને આગ ચાંપી દીધી હતી. તેમાંથી એકલા બિહારમાં જ 12 ટ્રેનોના 60 બોગીને સળગાવી દેવામાં આવી હતી. આટલું જ નહીં, 12 લોકોમોટિવ્સ સળગાવી દેવામાં આવ્યા હતા. તે જ સમયે, 21 થી વધુ રેલ્વે સ્ટેશનો પર, પ્રદર્શનકારીઓએ તોડફોડ કરી અને આગ લગાવી. વિરોધીઓના હિંસક પ્રદર્શનને જોતા ટ્રેનોના સંચાલનને પણ અસર થઈ હતી અને આ દરમિયાન 922 ટ્રેનોનું સંચાલન સંપૂર્ણપણે રદ કરવું પડ્યું હતું.

બિહારની વાત કરીએ તો અહીં માત્ર પ્રદર્શનને કારણે 280 કરોડનું નુકસાન થયું છે. બિહારમાં હિંસક દેખાવો દરમિયાન સૌથી વધુ નુકસાન મધ્ય પૂર્વીય રેલવે ઝોનમાં થયું હતું. 5 દિવસની કામગીરીમાં આ ઝોનને 241 કરોડનું નુકસાન થયું છે.

જો જોવામાં આવે તો, રેલ્વેને એક દાયકામાં આટલી મોટી સંપત્તિનું નુકસાન થયું નથી, જેટલું છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન થયું છે. અત્યાર સુધી, ભારતીય રેલ્વે દ્વારા થયેલ ખોટ છેલ્લા 10 વર્ષમાં થયેલા કુલ નુકસાન કરતાં વધુ છે.

એક સ્લીપર અને એસી કોચ બનાવવા માટે કેટલો ખર્ચ થાય છે?
રેલ્વે અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, એક જનરલ કોચ બનાવવા માટે રૂ. 80 લાખનો ખર્ચ થાય છે, જ્યારે સ્લીપર કોચ અને એસી કોચની કિંમત અનુક્રમે રૂ. 1.25 કરોડ અને રૂ. 3.5 કરોડ પ્રતિ યુનિટ છે. તે જ સમયે, રેલ્વે એન્જિન બનાવવા માટે સરકારે 20 કરોડ રૂપિયાથી વધુ ખર્ચ કરવો પડશે. 12 કોચની પેસેન્જર ટ્રેનની કિંમત 40 કરોડ રૂપિયાથી વધુ છે જ્યારે 24 કોચની ટ્રેનની કિંમત 70 કરોડ રૂપિયાથી વધુ છે.

દેશમાં કોઈપણ પ્રકારનું પ્રદર્શન હોય, પછી તે વિરોધ હોય કે આંદોલન, રેલ્વેને સૌથી વધુ નુકસાન થાય છે કારણ કે રેલ્વેની મિલકતોને વારંવાર નુકસાન થાય છે. આ વર્ષની શરૂઆતમાં જાન્યુઆરીમાં મોટી સંખ્યામાં ઉમેદવારોએ RRB-NTPC પરીક્ષાના પરિણામો સામે વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું હતું.

રેલ્વે મંત્રાલય પાસેથી મળેલી માહિતી અનુસાર, કથળતી કાયદો અને વ્યવસ્થા અને અનેક વિરોધ પ્રદર્શનોને કારણે 2020-21માં રેલ્વેને 467.20 કરોડ રૂપિયાથી વધુનું નુકસાન થયું છે. જ્યારે અગાઉ 2019-20માં તેને લગભગ 100 કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન સહન કરવું પડ્યું હતું.

રેલ્વે સંપત્તિને નુકસાન થાય તો 5 વર્ષની કેદ
બીજી તરફ, રેલ્વે સંપત્તિને નુકસાન ફોજદારી ગુનાની શ્રેણીમાં આવે છે અને આ માટે લોકોને 5 વર્ષ સુધીની જેલની સજા થઈ શકે છે. રેલ્વે એક્ટ, 1989ની કલમ 151 સજાની જોગવાઈ કરે છે. કલમ 151 જણાવે છે કે જો કોઈ વ્યક્તિ જાણીજોઈને કોઈપણ રેલ્વે સંપત્તિને આગ લગાડીને, વિસ્ફોટકોનો ઉપયોગ કરીને અથવા અન્ય કોઈપણ રીતે નુકસાન પહોંચાડે છે, તો તેને દંડ અથવા કેદ અથવા બંનેની સજા કરવામાં આવશે. જેલની મુદત પાંચ વર્ષ સુધી વધી શકે છે.

નિયમો અનુસાર, રેલ્વે પ્રોપર્ટીમાં રેલ્વે ટ્રેક, પુલ, સ્ટેશન બિલ્ડીંગ, ટ્રેન, લોકોમોટિવ, સિગ્નલ સિસ્ટમ, ટેલિકોમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ, ઇલેક્ટ્રિક ટ્રેક્શન અને બ્લોક ડિવાઇસ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, કેન્દ્ર સરકારની તમામ મિલકતો, જેના નુકસાનથી રેલ્વેના સંચાલનમાં સમસ્યા ઊભી થઈ શકે છે, તેને પણ રેલ્વેની મિલકત તરીકે ગણવામાં આવશે.

રાજકીય / દ્રૌપદી મુર્મુ ગુજરાતમાં કોંગ્રેસની “ખામ થીયરી”ને આપી શકે છે મોટો ફટકો, જાણો કેમ ?