ભારતીય સ્પર્ધા પંચ (CCI) એ 1 જુલાઈના રોજ એશિયન પેઇન્ટ્સ સામે ‘પ્રભુત્વના દુરુપયોગ’ કેસની ઔપચારિક તપાસનો આદેશ આપ્યો હતો. બિરલા ગ્રુપના એકમ બિરલા ઓપસ પેઇન્ટ્સની ફરિયાદ બાદ આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. એવો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો કે એશિયન પેઇન્ટ્સે બજારમાં તેની પ્રભુત્વપૂર્ણ સ્થિતિનો દુરુપયોગ કરીને સ્પર્ધાને દબાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
એશિયન પેઇન્ટ્સ સામે શું આરોપો છે?
બિરલા પેઇન્ટ્સનો આરોપ છે કે એશિયન પેઇન્ટ્સ તેના વિતરકો સાથેના કરારમાં એટલી પ્રતિબંધિત શરતો ઉમેરી રહી છે કે તેઓ બિરલા ઓપસ પેઇન્ટ્સના ઉત્પાદનો વેચી શકતા નથી.
ફરિયાદમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે જે ડીલરો ફક્ત એશિયન પેઇન્ટ્સ સાથે વિશિષ્ટ સોદા કરી રહ્યા છે તેમને ખાસ ડિસ્કાઉન્ટ, વિદેશ પ્રવાસોની સ્પોન્સરશિપ વગેરે જેવી સુવિધાઓ આપવામાં આવી રહી છે. એશિયન પેઇન્ટ્સ એવા ડીલરોને નિશાન બનાવી રહી છે જેઓ બંને કંપનીઓના ઉત્પાદનો વેચી રહ્યા છે. જેમ કે ક્રેડિટ મર્યાદા ઘટાડવી, લક્ષ્યો વધારવા અને ઓછા ગ્રાહક લીડ્સ આપવા.
ઓક્ટોબર 2023 ની એક ઘટનાનો સંદર્ભ
બિરલા પેઇન્ટ્સે પણ એક ખાસ ઘટનાનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. આ મુજબ, એશિયન પેઇન્ટ્સે ઓક્ટોબર 2023 માં મુંબઈની ITC મરાઠા હોટેલમાં એક વેન્ડર મીટનું આયોજન કર્યું હતું. તેમાં 150 થી વધુ વિક્રેતાઓએ ભાગ લીધો હતો. આ કાર્યક્રમમાં, એશિયન પેઇન્ટ્સના સીઈઓએ જણાવ્યું હતું કે બિરલા પેઇન્ટ્સને સપ્લાય કરનાર કોઈપણ વિક્રેતાનો એશિયન પેઇન્ટ્સ સાથેનો વ્યવસાય હિસ્સો ઓછો કરવામાં આવશે. એટલું જ નહીં, તેમને બિરલા પેઇન્ટ્સને ઊંચા ભાવે સપ્લાય કરવાનો પણ નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો.
સીસીઆઈએ જણાવ્યું હતું કે રજૂ કરાયેલા પુરાવાઓના આધારે, એવું જણાય છે કે એશિયન પેઇન્ટ્સ ચોક્કસ આવશ્યક સેવાઓ અને સંસાધનોના પુરવઠાને પ્રતિબંધિત કરી રહી છે. આનાથી બિરલા ગ્રુપના નવા પેઇન્ટ યુનિટને બજારમાં પોતાને સ્થાપિત કરવામાં અવરોધ આવ્યો. હવે આ મામલાની ઔપચારિક તપાસ CCIના ડાયરેક્ટર જનરલ ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (DGI) દ્વારા કરવામાં આવશે. આ 90 દિવસની અંદર પૂર્ણ કરવાનું રહેશે.
CCI એ પહેલાથી જ કાર્યવાહી કરી છે
ભારતનો સ્પર્ધા કાયદો એવા તમામ કિસ્સાઓમાં કંપનીઓ સામે કાર્યવાહી કરે છે જ્યાં તેઓ સ્પર્ધકોને રોકવા માટે તેમના એકાધિકાર અથવા બજાર પ્રભુત્વનો દુરુપયોગ કરે છે. CCI એ અગાઉ Google અને Oyo Rooms જેવા કિસ્સાઓમાં પ્રતિબંધક કરારો સામે કાર્યવાહી કરી છે.
એશિયન પેઇન્ટ્સ બજાર હિસ્સામાં આગળ છે
સેન્ટર ફોર મોનિટરિંગ ઇન્ડિયન ઇકોનોમી (CMIE) અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ 2022-23માં એશિયન પેઇન્ટ્સનો ભારતીય બજાર હિસ્સો સૌથી વધુ 39.05% હતો. બર્જર પેઇન્ટ્સ (12.13%) બીજા સ્થાને છે, ત્યારબાદ કાન્સાઇ નેરોલેક અને એક્ઝો નોબેલ ઇન્ડિયા છે, જેમનો હિસ્સો 10% કરતા ઓછો છે.
1 જુલાઈના રોજ, એશિયન પેઇન્ટ્સના શેર 1.17% વધીને ₹2,368.85 પર બંધ થયા. તે જ સમયે, બિરલા ઓપસ પેઇન્ટ્સનું સંચાલન કરતી ગ્રાસિમ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના શેર 0.43% વધીને ₹2,859.30 પર બંધ થયા. પ્રતિષ્ઠિત બ્રોકરેજ ફર્મ મોર્ગન સ્ટેનલીએ તાજેતરમાં ગ્રાસિમને ‘ઓવરવેઇટ’ રેટિંગ આપ્યું છે અને શેરના લક્ષ્ય ભાવમાં પણ વધારો કર્યો છે.
