Unique Tradition: સામાન્ય રીતે આપણે દિવાળી પછી ગોવર્ધન પૂજામાં ગાય અને બળદની પૂજા કરતા લોકોને જોઈએ છીએ, પરંતુ રાજસ્થાનના ભીલવાડા જિલ્લાના માંડલ (Mandal) કસબામાં એક અત્યંત અનોખી અને ચોંકાવનારી પરંપરા પ્રચલિત છે. અહીં લોકો દિવાળી પછીના દિવસે ગધેડાઓને નવડાવી, શણગારીને તેમની વિધિવત પૂજા કરે છે. આ પરંપરા પાછળનું કારણ માત્ર શ્રદ્ધા જ નહીં, પણ વર્ષો જૂની કૃતજ્ઞતાની ભાવના છે. ગધેડાની પૂજા પાછળનું ખાસ કારણ અને પરંપરા.

70 વર્ષ જૂની પરંપરા

માંડલ કસબામાં આ પરંપરા છેલ્લા 70 વર્ષથી વધુ સમયથી ચાલી આવે છે. અહીં મુખ્યત્વે કુંભાર (પ્રજાપતિ) સમાજના લોકો ગધેડા (Donkeys)ની પૂજા કરે છે. જેવી રીતે ખેડૂત માટે બળદ મહત્વનો છે, તેવી જ રીતે કુંભાર સમાજ માટે ગધેડો તેમના જીવન નિર્વાહનું મુખ્ય સાધન રહ્યો છે. પ્રાચીન સમયમાં જ્યારે પરિવહનના સાધનો નહોતા, ત્યારે ગધેડા જ માટી વહન કરવામાં અને તૈયાર વાસણો બજાર સુધી પહોંચાડવામાં મદદરૂપ થતા હતા.

‘વૈશાખ નંદન’ તરીકે સન્માન

હિન્દુ સંસ્કૃતિમાં ગધેડાને ‘વૈશાખ નંદન’ પણ કહેવામાં આવે છે. માંડલના પ્રતાપ નગર વિસ્તારમાં દર વર્ષે ગોવર્ધન પૂજાના દિવસે ગધેડાઓને ખાસ ટ્રીટમેન્ટ આપવામાં આવે છે. તેમને નદીએ લઈ જઈને નવડાવવામાં આવે છે, તેમના શરીર પર રંગબેરંગી ચિતરામણ કરવામાં આવે છે, ગળામાં ફૂલોના હાર પહેરાવવામાં આવે છે અને પગમાં ઘૂઘરા બાંધવામાં આવે છે.

Donkeys ની પૂજા બાદ મીઠાઈનો પ્રસાદ

શણગાર્યા બાદ ગધેડાઓને ગામના મુખ્ય ચોકમાં લાવવામાં આવે છે. ત્યાં મહિલાઓ અને પુરુષો એકઠા થઈને ગધેડાની આરતી ઉતારે છે, તેમને તિલક કરે છે અને ભોગ તરીકે લાડુ તથા ગોળ ખવડાવે છે. લોકો માને છે કે આ પ્રાણીએ તેમના પૂર્વજોને રોજીરોટી કમાવવામાં મદદ કરી હતી, તેથી તેનું સન્માન કરવું એ તેમની ફરજ છે.

અનોખી દોડ અને ફટાકડા

આ ઉત્સવનું સૌથી આકર્ષક પાસું ગધેડાઓની દોડ છે. પૂજા બાદ ગધેડાઓને દોડાવવામાં આવે છે. ઘણીવાર તેમના પગ પાસે હળવા ફટાકડા ફોડીને તેમને દોડવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે, જે જોવા માટે આસપાસના ગામોમાંથી પણ મોટી સંખ્યામાં લોકો ઉમટી પડે છે. આ દ્રશ્ય કોઈ મેળા જેવું લાગે છે.

શીતળા માતાનું વાહન

ધાર્મિક દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો ગધેડાને (Donkeys) શીતળા માતાનું વાહન માનવામાં આવે છે. રાજસ્થાનમાં શીતળા અષ્ટમી દરમિયાન પણ ગધેડાનું વિશેષ મહત્વ હોય છે. લોકો માને છે કે ગધેડાની(Donkeys)  સેવા કરવાથી શીતળા માતા પ્રસન્ન થાય છે અને ઘરમાં બીમારીઓ આવતી નથી. ખાસ કરીને ઓરી અને અછબડા જેવા રોગોથી બચવા માટે પણ ગધેડાની (Donkeys) પૂજા કરવામાં આવે છે.

આ પણ વાંચો:લગ્ન કરવા છે? તો પહેલા સાત પેઢીના નામ બોલો! આ દેશની અજીબોગરીબ શરત જાણીને ચોંકી જશો

આ પણ વાંચો: બારમેરના દેરાસર ગામની અનોખી કહાની, જાણો કેમ અહીં પુરુષો માટે બીજા લગ્ન કરવા છે અનિવાર્ય

આ પણ વાંચો: શું તમે જાણો છે આ ભૂતિયા રસ્તાઓનું રહસ્ય? જાણો ભારતના સૌથી ડરામણા રસ્તાઓની કહાની