Business News: સોનાના વધતા ભાવ વચ્ચે, વિશ્વભરના મુખ્ય દેશોનું આકર્ષણ સોના તરફ વધી રહ્યું છે. તમે આનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકો છો કે ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ નાણાકીય વર્ષ 2025 (FY25) માં 57.5 ટન સોનું ખરીદ્યું છે. સાત વર્ષમાં આ બીજી વખત છે જ્યારે ભારતે આટલું બધું સોનું ખરીદ્યું છે. આ પહેલા, 2021-22 માં 66 ટન સોનાની સૌથી મોટી ખરીદી કરવામાં આવી હતી. સોનાની આ ખરીદી વૈશ્વિક નાણાકીય બજારમાં અસ્થિરતા અને સોનાના ભાવમાં ભારે વધારા વચ્ચે થઈ છે.
સોનામાં રોકાણ કેમ વધી રહ્યું છે?
વિશ્વભરના ઘણા દેશો સોનામાં ઝડપથી રોકાણ કરી રહ્યા છે. તેમાં રોકાણ વધારવાનું પહેલું કારણ એ છે કે સોનું એક સુરક્ષિત રોકાણ છે. તે ફુગાવા સામે રક્ષણ પૂરું પાડે છે અને યુએસ ડોલરની અસ્થિરતા દરમિયાન વિશ્વસનીય રહે છે. વિશ્વભરની મધ્યસ્થ બેંકો દ્વારા સોનાની ખરીદી સતત થઈ રહી છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને, RBI પણ સોનાની ખરીદીમાં રોકાયેલ છે. ડિસેમ્બર 2017 માં સોનાના ભંડારમાં વધારો શરૂ થયા પછી RBI દ્વારા સોનાની આ ખરીદી બીજી સૌથી મોટી વાર્ષિક ખરીદી છે.
ભારત પાસે કેટલું સોનાનું ભંડાર છે?
માર્ચ 2025 સુધીમાં, RBI પાસે કુલ સોનાનો ભંડાર વધીને 879.6 ટન થયો. ગયા વર્ષે આ આંકડો 822.1 ટન હતો. ભૂરાજકીય તણાવ, યુએસ ડોલરમાં અસ્થિરતા અને યુએસ સરકારી બોન્ડ અંગેની ચિંતાઓએ સેન્ટ્રલ બેંકને સોનું ખરીદવા માટે પ્રેરિત કરી છે. RBI એ અગાઉ નાણાકીય વર્ષ 2021-22 માં 66 ટન સોનાની સૌથી મોટી ખરીદી કરી હતી. આ પછી, નાણાકીય વર્ષ 2023 માં 35 ટન અને 2024 માં 27 ટન સોનું ખરીદવામાં આવ્યું.
ટ્રમ્પની જીત બાદ સોનામાં રેકોર્ડ વધારો
નવેમ્બર 2024 માં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના યુએસ પ્રમુખ તરીકે ચૂંટાયા પછી ડોલરમાં ભારે અસ્થિરતા જોવા મળી. આ પછી સોનાની માંગમાં વધુ વધારો થયો. નિષ્ણાતો કહે છે કે યુએસ ટ્રેઝરી બોન્ડ્સના ઘટતા આકર્ષણને કારણે, કેન્દ્રીય બેંકો સોના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે. બધા દેશોની સેન્ટ્રલ બેંકો યુએસ ટ્રેઝરી પરની તેમની નિર્ભરતા ઘટાડી રહી છે અને તેમના સોનાના ભંડારમાં વધારો કરી રહી છે. વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલ (WGC) દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા 2024ના અહેવાલ મુજબ, વિશ્વભરની કેન્દ્રીય બેંકો સોનાની વધતી માંગનું મુખ્ય કારણ છે. તેમની ખરીદી વ્યૂહરચના આર્થિક અને ભૂ-રાજકીય ઘટનાઓને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારમાં સોનાની ભાગીદારી
ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારમાં સોનાનો હિસ્સો સતત વધી રહ્યો છે.11 એપ્રિલ, ૨૦૨૫ સુધીમાં, આ હિસ્સો વધીને 11.8% થશે, જે ગયા વર્ષે 8.7% હતો. આ સમયગાળા દરમિયાન, સોનાના ભાવમાં 30% થી વધુનો વધારો થયો, જેના કારણે RBI ના હાલના સોનાના ભંડારના મૂલ્યમાં પણ વધારો થયો. RBI વિશ્વની ટોચની 10 કેન્દ્રીય બેંકોમાં સામેલ છે જેમની પાસે સૌથી વધુ સોનાનો સંગ્રહ છે. તુર્કી, સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ અથવા ચીન જેવા દેશોથી વિપરીત, RBI ભાગ્યે જ સોનું વેચે છે.
સોનું ડોલરની અસ્થિરતા સામે રક્ષણ પૂરું પાડે છે
RBIના તાજેતરના ‘વિદેશી વિનિમય અનામતના સંચાલન પર અર્ધવાર્ષિક અહેવાલ’ અનુસાર, દેશમાં સોનાના ભંડારના સંચાલનના બે ઉદ્દેશ્યો સલામતી અને પ્રવાહિતા છે. આ ઉપરાંત, મહત્તમ વળતર મેળવવા પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવે છે. સોનું ખરીદવાથી ચલણના વધઘટ અને અનામતના પુનઃમૂલ્યાંકન સામે રક્ષણ મળે છે. સોનું એક સ્થિર સંપત્તિ છે, વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા અને ફુગાવાના સમયમાં તેની કિંમત વધે છે. તે ડોલરની અસ્થિરતા સામે રક્ષણ પૂરું પાડે છે અને વિદેશી હૂંડિયામણ અનામતમાં વૈવિધ્ય લાવે છે.
સોનાની ખરીદીમાં ઘટાડો
તાજેતરના આંકડા સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે RBIની સોનાની ખરીદીમાં થોડો ઘટાડો થયો છે. જાન્યુઆરીથી નવેમ્બર 2024 સુધી દર મહિને સરેરાશ 6.6 ટન સોનાની ખરીદી કરવામાં આવી હતી, પરંતુ ડિસેમ્બર 2024 અને ફેબ્રુઆરી 2025માં ખરીદી બંધ થઈ ગઈ. જાન્યુઆરી અને માર્ચ 2025માં ખરીદી અગાઉના માસિક સરેરાશ કરતા ઓછી હતી. વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલ (WGC) ના અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે, ‘સોનાની ખરીદીમાં તાજેતરના પેટર્ન સેન્ટ્રલ બેંક (RBI) તરફથી વધુ સાવધ અભિગમ તરફ ઈશારો કરે છે.’
વિશ્વભરમાં સોનાની ખરીદીના આંકડા
વૈશ્વિક મધ્યસ્થ બેંકો સોનાની ખરીદીમાં સતત સક્રિય છે. વર્ષ 2024માં, કેન્દ્રીય બેંકોએ કુલ 1,045 ટન સોનું ખરીદ્યું હતું. સતત ત્રીજા વર્ષે, ખરીદી 1,000 ટનથી વધુ હતી. 2024 માં પોલેન્ડ 89.54 ટન સાથે સૌથી મોટો ખરીદનાર હતો, જ્યારે ભારત 72.6 ટન સાથે બીજા ક્રમનો સૌથી મોટો ખરીદદાર હતો. સોનાના ભંડારની વાત કરીએ તો, અમેરિકા 8,133.46 ટન સાથે પ્રથમ ક્રમે છે. આરબીઆઈ તેના સોનાના ભંડારને દેશમાં પાછા લાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે. સપ્ટેમ્બર 2024 સુધીમાં, ભારતમાં 510.46 ટન સોનું રાખવામાં આવ્યું છે, જ્યારે 324.01 ટન સોનું બેંક ઓફ ઈંગ્લેન્ડ અને બેંક ફોર ઇન્ટરનેશનલ સેટલમેન્ટ્સ (BIS) પાસે છે.
આ પણ વાંચો:ટ્રેડ વોરની ચિંતા વચ્ચે સોનું ઓલ ટાઈમ હાઈ પર પહોંચ્યું, ચાંદી રૂ. 1 લાખ પર બંધ, જાણો ભાવ
આ પણ વાંચો:દેશભરમાં સોનાના ભાવમાં ઘટાડો, જાણો શું છે આજના ભાવ?
