New Delhi News: 10 નવેમ્બર, 2025 ની સાંજે, જૂની દિલ્હીમાં લાલ કિલ્લા મેટ્રો સ્ટેશન પાસે એક શક્તિશાળી વિસ્ફોટથી આખા શહેરને હચમચી ગયું. પાર્ક કરેલી કારમાં થયેલો વિસ્ફોટ એટલો શક્તિશાળી હતો કે તેનાથી આસપાસના વિસ્તારમાં ગભરાટ ફેલાઈ ગયો. 13 લોકો માર્યા ગયા અને ઘણા લોકો ઘાયલ થયા. સુરક્ષા એજન્સીઓએ શરૂઆતમાં ઘટનાઓને એકસાથે લાવવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ પછી એક ડિજિટલ સંકેત બહાર આવ્યો જેણે કેસનો માર્ગ બદલી નાખ્યો હતો. હુમલાખોરો ઓછી જાણીતી એન્ક્રિપ્ટેડ મેસેજિંગ એપ (Encrypted messaging app)નો ઉપયોગ કરીને તેના હુમલાની યોજના બનાવી રહ્યા હતા.

થ્રીમા(Threema) એપ શું છે?

તપાસ દરમિયાન, એજન્સીઓએ શોધી કાઢ્યું કે હુમલાખોરો થ્રીમા (Threema) નામની સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ સ્થિત એપનો ઉપયોગ કરી રહ્યા હતા. આ એપ ગોપનીયતા પ્રત્યે એટલી કડક છે કે તેને એકાઉન્ટ બનાવવા માટે મોબાઇલ નંબર કે ઇમેઇલ સરનામાંની જરૂર નથી. વપરાશકર્તાઓને રેન્ડમ ID મળે છે, જેના કારણે તેમની સાચી ઓળખ ઓળખવી લગભગ અશક્ય બની જાય છે. આ જ કારણ છે કે આ એપ સામાન્ય વપરાશકર્તાઓ અને દેખરેખથી બચવા માંગતા લોકો બંનેમાં લોકપ્રિય રહી છે. થ્રીમા (Threema) વપરાશકર્તાઓને કોઈ વ્યક્તિગત પુરાવા જરૂર હોતી નથી, આમ તેની ઓળખ ગુપ્ત રહે છે.

પોતાનું ખાનગી સર્વર બનાવીને પ્લાનિંગ કરવાની શંકા

અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે શંકાસ્પદોએ પોતાનું પ્રાઇવેટ થ્રીમા (Threema) સર્વર બનાવીને એક સ્ટેપ આગળ વધ્યા હશે. આનાથી તે એક અલગ, બંધ નેટવર્કથી મેપ પર જોઈ શકાતા નથી, દિશા નિર્દેશો અને મહત્વપૂર્ણ ફાઇલો શેર કરી શક્યા હશે. આ પદ્ધતિ તેને નિયમિત દેખરેખ પ્રણાલીઓ માટે લગભગ સંપૂર્ણપણે અદ્રશ્ય બનાવી દીધા હતા, જેના કારણે તેની પ્રવૃત્તિઓને ટ્રેસ કરવી વધુ મુશ્કેલ બની ગઈ હતી.

થ્રીમા (Threema)નો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવામાં આવ્યો હશે?

તપાસકર્તાઓ માને છે કે હુમલાખોરોએ મીટિંગનું આયોજન કરવા, સ્થાનો શેર કરવા અને સંવેદનશીલ માહિતી મોકલવા માટે આ પ્રાઇવેટ સર્વરનો ઉપયોગ કર્યો હતો. કારણ કે આ મુખ્ય સર્વરથી અલગ હતું, ડિજિટલ ટ્રેસ નહિવત હતું. આનાથી ડિજિટલ ફોરેન્સિક્સમાં  એજન્સીઓ માટે નોંધપાત્ર પડકારો ઉભા થયા હતા.

બર્ન-આફ્ટર-રીડિંગ (Burn-after-reading) સુવિધા મુશ્કેલીઓમાં વધારો કરે

થ્રીમા (Threema)માં એક સુવિધા પણ છે જે સંદેશાઓ વાંચ્યા પછી આપમેળે કાઢી નાખે છે. આનાથી હુમલાખોરોનો ચેટ ઇતિહાસ લગભગ સંપૂર્ણપણે ભૂંસી નાખવામાં આવ્યો હતો. તપાસ અધિકારીઓ કહે છે કે વાતચીતનો મોટો ભાગ શંકાસ્પદો દ્વારા પોતે જ કાઢી નાખવામાં આવ્યો હતો, જેના કારણે સાચી સમયરેખાને એકસાથે જોડવાનું વધુ પડકારજનક બન્યું.

વિવાદ અને પ્રતિબંધ

કારણ કે આ એપ ખૂબ જ સુરક્ષિત અને ગુપ્ત રીતે કાર્ય કરે છે, તેનો ઉપયોગ ઘણીવાર દુર્ભાવનાપૂર્ણ પ્રવૃત્તિઓ માટે કરવામાં આવે છે. આ જ કારણ છે કે કેટલીક જગ્યાએ તેના પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. દુરુપયોગની ચિંતાઓને કારણે ભારતમાં પણ તેના પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો, જેમ કે તાજેતરની તપાસ દ્વારા પુરાવા મળે છે.

ભારતમાં પ્રતિબંધ હોવા છતાં એપને કેવી રીતે ઍક્સેસ મળી?

ભારત સરકારે 2023 માં IT એક્ટની કલમ 69A હેઠળ થ્રીમા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. કારણ એ હતું કે તેનો ઉપયોગ બાહ્ય નેટવર્ક્સ દ્વારા દેશની અંદર કામગીરી કરવા માટે કરવામાં આવી રહ્યો હતો. આ હોવા છતાં, શંકાસ્પદોએ VPN અને વિદેશી પ્રોક્સી દ્વારા એપને ઍક્સેસ કરવાનું ચાલુ રાખ્યું. આ ઘટનાએ ફરીથી પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો છે કે તકનીકી રીતે સક્ષમ લોકો કેટલી સરળતાથી એપ પ્રતિબંધોને ટાળી શકે છે.

આ પણ વાંચો:અમે તમને એવી સજા આપીશું કે દુનિયા તેને જોશે…; દિલ્હી વિસ્ફોટો અંગે અમિત શાહની ચેતવણી

આ પણ વાંચો:દિલ્હી વિસ્ફોટોના સંબંધને લઈને અલ-ફલાહ યુનિવર્સિટીનું સભ્યપદ રદ થતાં AIU ને ફટકો પડ્યો

આ પણ વાંચો:દિલ્હી બોમ્બ વિસ્ફોટ સાથે જોડાયેલી ત્રીજી કાર પણ મળી