નોર્ધન આયરલેન્ડમાં 47 વર્ષીય મહિલા નેતા મિશેલ ઓ’નીલે એક નવો ઈતિહાસ રચ્યો છે. મિશેલ ઓ’નીલ, રાજકીય પક્ષ સિન ફેઈનના નેતા, ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની પ્રાંતીય સરકારના પ્રથમ પ્રધાન બન્યા છે. તેમને પ્રગતિશીલ આઇરિશ રિપબ્લિકન્સની નવી પેઢીનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. મે 2022 માં ચૂંટણીના પરિણામોમાં, તેમની પાર્ટી બ્રિટિશ પ્રદેશમાં સૌથી મોટી પાર્ટી બની. નીલને યુવાનોના મોટા વર્ગનું સમર્થન હતું.

લાંબી રાહ જોયા બાદ મિશેલ ઓ’નીલને પ્રથમ વડાપ્રધાનની ભૂમિકા મળી 

મિશેલ ઓ’નીલે પ્રથમ વડા પ્રધાનની ભૂમિકા નિભાવવા માટે ખુબ જ ધૈર્ય રાખ્યું અને રાહ જોઈ. એક ખાસ બેઠકમાં ઉત્તરી આયર્લેન્ડ એસેમ્બલીએ વિતરિત શાસન ફરી શરૂ કરવા માટે મત આપ્યો. આઇરિશ એકતા તરફી સિન ફેઇન રાજકારણીને તે પછી પ્રથમ પ્રધાન તરીકે નામ આપવામાં આવ્યું હતું. ઉત્તરી આયર્લેન્ડની સરકારમાં, પ્રથમ પ્રધાન અન્ય દેશોમાં વડા પ્રધાનના પદની સમકક્ષ છે.

આવો, ચાલો જાણીએ કે ઉત્તરી આયરલેન્ડમાં આટલા મોટા રાજકીય પરિવર્તનનું કારણ શું હતું? આ સિવાય બોમ્બથી આતંક મચાવનાર આઇરિશ રિપબ્લિકન આર્મી સાથે સંકળાયેલા પરિવારની મહિલા પ્રાંતીય સરકારની પ્રથમ વડાપ્રધાન કેવી રીતે બની શકે? વળી, આ માટે કઈ પ્રક્રિયા અપનાવવામાં આવી?

ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં ઐતિહાસિક અને રાજકીય પરિવર્તનની સમગ્ર પ્રક્રિયા

ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં ઐતિહાસિક અને રાજકીય પરિવર્તન આવે છે કારણ કે આ અઠવાડિયે ડેમોક્રેટિક યુનિયનિસ્ટ પાર્ટી (DUP) એ બ્રેક્ઝિટ પછીના વેપાર નિયમો પર યુનાઇટેડ કિંગડમ સરકાર સાથેના કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા પછી સ્ટ્રોમોન્ટ સંસ્થાઓ પરના વોકઆઉટનો અંત કર્યો હતો. એસેમ્બલીએ ડીયુપીના એમ્મા લિટલ-પેંગલીને ઓ’નીલના ડેપ્યુટી તરીકે નિયુક્ત કર્યા. આ પછી, કેબિનેટમાં અન્ય ટોચના પ્રધાનોની જગ્યાઓ ભરવામાં આવી હતી. ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં ફર્સ્ટ મિનિસ્ટર અને ડેપ્યુટી ફર્સ્ટ મિનિસ્ટરના પદોને સમકક્ષ ગણવામાં આવે છે. હવે નીલની સૌથી મોટી વર્તમાન ચિંતા બજેટ કટોકટી અને ભાંગી પડતી જાહેર સેવાઓ સાથે કામ કરવાની છે.

આયર્લેન્ડમાં સત્તાના હસ્તાંતરણ વખતે ગુડ ફ્રાઈડે કરારનો ઉલ્લેખ શા માટે કરવામાં આવ્યો હતો?

આયર્લેન્ડમાં પાવર ટ્રાન્સફરનો સમગ્ર મુદ્દો 1998ના ગુડ ફ્રાઈડે કરારનો ઉલ્લેખ કરે છે. તેને બેલફાસ્ટ કરાર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ કરારથી ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં બ્રિટિશ શાસન હેઠળ ત્રણ દાયકાથી ચાલી રહેલી સાંપ્રદાયિક હિંસાનો અંત આવ્યો. આ કરાર બાદ લોકોને નવા રાજકીય યુગમાં પ્રથમ રાષ્ટ્રવાદી મંત્રી બનાવવાનું વચન આપવામાં આવ્યું હતું. આ વચનને કારણે, મિશેલ ઓ’નીલે વર્ષ 2022 માં બ્રિટનની રાણી એલિઝાબેથ II ના મૃત્યુ પછી તેમને શ્રદ્ધાંજલિ આપી અને રાજા ચાર્લ્સ III ના રાજ્યાભિષેકમાં ભાગ લીધો.

આ અંતર્ગત ઉત્તરી આયરલેન્ડના બે મુખ્ય સમુદાયો વચ્ચે સત્તાની વહેંચણી પર સમજૂતી થઈ હતી. જે લોકો યુનાઇટેડ કિંગડમ (યુકે) માં રહેવા માંગતા હતા તેઓને ‘બ્રિટિશ યુનિયનિસ્ટ’ કહેવામાં આવતા હતા અને જેઓ આયર્લેન્ડ સાથે રહેવા માંગતા હતા તેઓને ‘આઇરિશ રાષ્ટ્રવાદી’ કહેવામાં આવતા હતા. હવે, આ બે જૂથો વચ્ચે થયેલા કરાર સાથે, મિશેલ ઓ’નીલ આયર્લેન્ડ સરકારના વડા પ્રધાન બન્યા છે.

1960 ના દાયકામાં સાંપ્રદાયિક સંઘર્ષ, પિતા અને પિતરાઈ ભાઈ આઇરિશ રિપબ્લિકન આર્મીમાં હતા

મિશેલ ઓ’નીલ, ઉત્તરી આયર્લૅન્ડના પ્રથમ પ્રધાન, 10 જાન્યુઆરી 1977ના રોજ આઇરિશ રિપબ્લિકના દક્ષિણમાં કાઉન્ટી કૉર્કમાં જન્મ્યા હતા. તે આયર્લેન્ડમાં સાંપ્રદાયિક સંઘર્ષના કાળા દિવસો વિશે જાણે છે જે 1960 ના દાયકામાં શરૂ થયું હતું. તેમના પિતાને આઇરિશ રિપબ્લિકન આર્મી (IRA) ના સભ્ય હોવા બદલ જેલમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા. તે જ સમયે, બ્રિટનની ચુનંદા સ્પેશિયલ એર સર્વિસ (એસએએસ) રેજિમેન્ટના સૈનિકો દ્વારા તેના એક પિતરાઈ ભાઈની હત્યા કરવામાં આવી હતી. સિન ફેઈન આ આઇરિશ રિપબ્લિકન આર્મીની રાજકીય પાંખ તરીકે ઉભરી આવી.

આયર્લેન્ડની સ્વતંત્રતા માટે આઇરિશ રિપબ્લિકન આર્મીની રચના શું હતી, તે કેવી રીતે ભીષણ યુદ્ધ લડ્યું?

આઇરિશ રિપબ્લિકન આર્મી (IRA) એ આયર્લેન્ડની આઝાદી માટે રચાયેલ ક્રાંતિકારી સૈનિકોનું સંગઠન હતું. આયર્લેન્ડને બ્રિટિશ શાસનમાંથી સંપૂર્ણપણે મુક્ત કરવા માટે રચાયેલ આ સંગઠન વાસ્તવમાં ‘આઇરિશ રિપબ્લિકન બ્રધરહુડ’ નામના સંગઠનમાંથી ઉભરી આવ્યું હતું. આ પિતૃ સંગઠનની સ્થાપના 25 નવેમ્બર 1913. જ્યારે 6 ડિસેમ્બર 1921ના રોજ એંગ્લો-આઇરિશ સંધિ પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા અને યુદ્ધવિરામ અમલમાં આવ્યો, ત્યારે તેનું વિભાજન થયું.

1919 થી જુલાઈ 1921 સુધી, IRA એ આયર્લેન્ડમાં બ્રિટિશ આર્મી સામે ગેરિલા યુદ્ધ ચલાવ્યું. આ યુદ્ધનો સૌથી ગંભીર સમયગાળો નવેમ્બર 1920 થી જુલાઈ 1921 સુધીનો હતો. આ સમય દરમિયાન, આઇરિશ રિપબ્લિકન આર્મીએ સમગ્ર રાજ્ય અને બ્રિટિશ આર્મી પર બોમ્બમારો કર્યો હતો.

આઝાદીના 103 વર્ષ પછી, આયર્લેન્ડને તેના પ્રથમ વડા પ્રધાન મળ્યા, પુરુષ-પ્રધાન યુગનો પણ અંત આવ્યો.

આયર્લેન્ડ પ્રજાસત્તાકની સ્વતંત્રતા પછી, ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની સ્થાપના 1921 માં યુકે સાથેના જોડાણમાં કરવામાં આવી હતી. આ સમયગાળા દરમિયાન, બંને યુનિયનો વચ્ચે શાસન અંગે સમજૂતી થઈ હતી. આ કરાર હેઠળ, એક પક્ષ બીજાની સંમતિ વિના શાસન કરી શકે નહીં. આખરે આઝાદીના 103 વર્ષ બાદ દેશને પ્રથમ વડાપ્રધાન મળ્યા છે. મિશેલ ઓ’નીલ પ્રથમ રાષ્ટ્રવાદી પ્રધાન બનવું એ આયર્લેન્ડમાં પુરુષ પ્રધાન યુગનો અંત પણ કહેવાય છે. ઉત્તરી આયર્લૅન્ડના લોકો ડાબેરી-ઉદારવાદી રાજકારણ અને 2008માં નાણાકીય મંદીને પગલે નોકરીની કટોકટી અને આવાસની અછતથી નારાજ હતા.

આ દિવસ મારા માતા-પિતા અને દાદા-દાદીની પેઢી – મિશેલ ઓ’નીલ માટે સપનાની બહાર છે

સંયુક્ત આયર્લેન્ડના પ્રજાસત્તાક સ્વપ્નને સાકાર કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાને બદલે, નીલની પાર્ટી સિન ફેઇને વધતી જતી ફુગાવાને પહોંચી વળવા અને બ્રેક્ઝિટના આંચકા પછી સ્થિરતાને પ્રોત્સાહિત કરવાની નીતિઓ પર વિધાનસભાની ચૂંટણી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું હતું. વડા પ્રધાન તરીકેની પુષ્ટિ થયા પછી તરત જ, મિશેલ ઓ’નીલે તેમની નિમણૂકને ઐતિહાસિક ગણાવી હતી. તેમણે ઉત્તરી આયરિશ સાંસદોને કહ્યું કે એવો દિવસ આવશે, તે મારા માતા-પિતા અને દાદા-દાદીની પેઢીના સપનાની બહાર છે.

મિશેલ ઓ’નીલે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર પોસ્ટ કર્યું, ‘આ એક ઐતિહાસિક દિવસ છે. સૌના પ્રથમ મંત્રી તરીકે, હું બધા માટે સકારાત્મક પરિવર્તન લાવવા અને આપણા સમાજને સન્માન, સહકાર અને સમાનતાની ભાવનાથી આગળ લઈ જવા માટે અન્ય લોકો સાથે મળીને કામ કરવાનું વચન આપું છું.

આ પણ વાંચો:ગજબ/“મારો પતિ નહાતો નથી કે ના બ્રશ કરે છે, મારે બસ છૂટાછેડા જોઈએ છે”, કોર્ટમાં પહોચ્યો મામલો જજે કહ્યું કે….

આ પણ વાંચો:Namibia/નામીબિયાના રાષ્ટ્રપતિ હેજ જિંગોબનું કેન્સરની સારવાર હેઠળ અવસાન થયું

આ પણ વાંચો:Canada/‘ભારત અમારી ચૂંટણીમાં દખલ કરી રહ્યું છે’, રાજદ્વારી તણાવ વચ્ચે કેનેડાએ લગાવ્યો વધુ એક ગંભીર આરોપ