Junagadh: ગિરનારની લીલી પરિક્રમાનું (Girnar Lili Parikrama) ધાર્મિક મહત્વ તો છે જ, પરંતુ હવે પ્રકૃતિ પ્રેમીઓ, સાહસિક યુવાનો અને જિજ્ઞાસુઓ પણ તેમાં ભાગ લઈ રહ્યા છે. દર વર્ષે દિવાળી પછી કારતક સુદ અગિયારસથી પૂનમ સુધી એટલે કે 23 થી 27 નવેમ્બર સુધી પરિક્રમા થાય છે.
લીલી પરિક્રમા એ ગિરનારની કેટલીક પહાડીઓની આસપાસ ફરવા માટેનો પ્રવાસ છે. જેનું અંતર લગભગ 36 કિલોમીટર છે. જૂના જમાનામાં જ્યારે સુવિધાઓ મર્યાદિત હતી ત્યારે ચાર દિવસ નક્કી કરવામાં આવતા હતા. હવે, ચાલવાના શોખીનો આ પરિક્રમા એક જ દિવસમાં પૂર્ણ કરી શકશે.
જૂનાગઢના ભવનાથ વિસ્તારમાં ગિરનારની તળેટીથી લીલી પરિક્રમા શરૂ થાય છે. પરિક્રમા માટેનો રૂટ નક્કી કરાયો છે. પરિક્રમા પર્યાવરણ અને વન્યજીવ પ્રેમીઓ માટે મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે પરિક્રમાના ચાર દિવસ સિવાય પરિક્રમા રૂટને મંજૂરી નથી. આ જંગલનો પ્રતિબંધિત વિસ્તાર છે.
જો તમે ગિરનારના વિવિધ સ્વરૂપો જોવા માંગતા હો, તો તમે પરિક્રમા દરમિયાન કરી શકો છો. પહેલાના સમયમાં ભક્તો પોતાની સાથે રસોઈના વાસણો, કપડાં વગેરે લઈ જતા હતા. પ્રવાસીઓ નિર્ધારિત સ્થળોએ તેમના તંબુ લગાવતા અને ખોરાક વગેરે તૈયાર કરીને આગળ વધતા. હવે એવું નથી.
ઘણી સામાજિક સંસ્થાઓ ભોજન, ચા, પાણી, નહાવાની સામગ્રી વગેરે આપીને રસ્તામાં પોતાને ગોઠવે છે. પ્રવાસીઓને હવે કોઈ વધારાનો સામાન લઈ જવાની જરૂર નથી. પરિક્રમા દરમિયાન ઠંડી હોય છે. પરંતુ ગિરનારનો શિયાળો વધુ આકરો રહેશે. જંગલ હોવાને કારણે અહીં ખૂબ જ ઠંડી હોય છે. તેથી, કપડાં તે મુજબ પસંદ કરવા જોઈએ.
પરિક્રમા માર્ગમાં કેટલાક બેહદ કઠિન ચઢાણ છે. ચાલતી વખતે શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડી શકે. તમારે તેના માટે માનસિક રીતે તૈયાર રહેવું જોઈએ. પરિક્રમાનો માર્ગ નિશ્ચિત છે, દિવસો પણ નિશ્ચિત છે. બીજી તરફ ભારતભરમાંથી ભક્તો આવે છે. એટલે લાખોની ભીડ છે. પરિક્રમા જંગલમાંથી પસાર થાય છે, જ્યાં પ્લાસ્ટિક અથવા અન્ય કોઈપણ પ્રકારનો કચરો ફેંકવાની મંજૂરી નથી.
પરિક્રમા રૂટ પર વિવિધ સ્થળોએ સરકારી સહાય કેન્દ્રો, અધિકારીઓ અને સ્વૈચ્છિક સંસ્થાઓ ઉપલબ્ધ છે. તેથી, જો કોઈ પ્રવાસીને કોઈપણ પ્રકારની સમસ્યાનો સામનો કરવો પડે છે, તો તેને તાત્કાલિક મદદ મળે છે. બહારગામથી આવતા પ્રવાસીઓએ ભવનાથ વિસ્તારમાં ઊતરવું. આ વિસ્તાર ગિરનારની ત્રણ બાજુએથી ઘેરાયેલો છે. અહીં ઘણા આશ્રમ-રિસોર્ટ પણ છે. ગિરનારનું મૂળ સ્વરૂપ અહીં દેખાય છે.
પરિક્રમા ઉપરાંત પ્રવાસીઓ પાસે સમય હોય અને થાક ન હોય તો તેઓ અંબાજીની મુલાકાતે ગિરનાર પર્વત પર જાય છે. જોકે હવે ત્યાં જવા માટે રોપ-વેની સુવિધા પણ ઉપલબ્ધ છે. વન વિભાગ દ્વારા પરિક્રમા અંગેની માહિતી પણ બહાર પાડવામાં આવી છે. એવું નોંધવામાં આવે છે કે સિંહ અને દીપડા જેવા હિંસક પ્રાણીઓ પરિક્રમા વિસ્તારમાં રહે છે, તેથી યાત્રાળુઓએ નિર્ધારિત માર્ગો અથવા રસ્તાઓ સિવાય જંગલમાં પ્રવેશ કરવો જોઈએ નહીં.
જો કે પરિક્રમા દરમિયાન પક્ષીઓની સામે કોઈ જંગલી પ્રાણી આવે તો તેમને ખલેલ પહોંચાડવી નહીં અને ઝાડ વગેરેની ડાળીઓ કાપીને કુદરતી સંપત્તિને નુકસાન કરવું નહીં. વિભાગે જણાવ્યું છે કે પરિક્રમા દરમિયાન ફટાકડા કે વિસ્ફોટક, લાઉડ સ્પીકર, પ્લાસ્ટિકની થેલીઓ, પાન માવા, ગુટખા, બીડી સિગારેટ વગેરે સાથે ન રાખો.
પરિક્રમા દરમિયાન વ્યાપારી અથવા જાહેરાત હેતુઓ માટે સ્ટોલ લગાવવા પર પ્રતિબંધ છે. પરિક્રમા વિસ્તારમાં આગના બનાવો ટાળવા માટે સ્ટવ, હીટર સળગાવશો નહીં. ગિરનાર વન્યજીવ અભયારણ્ય હોવાથી દરેકને હાલના તમામ કાયદાઓનું ચુસ્તપણે પાલન કરવાનું કહેવામાં આવે છે. પરિક્રમા દરમિયાન, સરકારી ફરજ પર રોકાયેલા અને આ ખાતા માટે પરવાનગી મેળવ્યા સિવાય તમામ વાહનોની અવરજવર પર પ્રતિબંધ છે.
આ પણ વાંચોઃ શું તમે જાણો છો, ભગવાન ગણેશની કેટલી પરિક્રમા કરવામાં આવે છે…
આ પણ વાંચોઃ નર્મદા પરિક્રમા કરવા આવેલા 63 વર્ષીય ભક્તનું નિધન
આ પણ વાંચોઃ યાત્રાધામ અંબાજી ખાતે 12 ફેબ્રુઆરીથી 16 ફેબ્રુઆરી સુધી યોજાશે શક્તિપીઠ પરિક્રમા મહોત્સવ
