Amarnath Yatra 2025: અમરનાથ યાત્રા 2025ની શરૂઆત થઈ ગઈ છે,જેમાં જમ્મુ-કાશ્મીરના ઉપરાજ્યપાલ મનોજ સિન્હાએ જમ્મુના ભગવતી નગર બેઝ કેમ્પથી યાત્રીઓના પ્રથમ જથ્થાને લીલી ઝંડી બતાવીને રવાના કર્યા છે. 38 દિવસ ચાલનારી આ યાત્રા 3 જુલાઈથી ઔપચારિક રીતે શરૂ થશે અને 9 ઓગસ્ટે રક્ષાબંધનના દિવસે સમાપ્ત થશે. આ વર્ષે યાત્રા પહલગામ અને બાલટાલ બંને રૂટથી યોજાશે, અને જમ્મુ-શ્રીનગર રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગ (NH-44) સહિતના રૂટ પર કડક સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવી છે. જોકે, આ વખતે ગુજરાતથી યાત્રાળુઓની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જેનું મુખ્ય કારણ પહલગામમાં થયેલો આતંકી હુમલો અને હેલિકોપ્ટર સુવિધાનો અભાવ છે.
યાત્રાની શરૂઆત અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા
જમ્મુના ભગવતી નગર યાત્રી નિવાસ ખાતેથી શરૂ થયેલી આ યાત્રામાં પ્રથમ જથ્થો આજે બપોર બાદ કાશ્મીર ખીણ પહોંચશે. ઉપરાજ્યપાલ મનોજ સિન્હાએ યાત્રીઓને શુભેચ્છા પાઠવતાં કહ્યું, “આજે આખી દુનિયા અમરનાથ યાત્રા પર નજર રાખી રહી છે. કોઈ પણ જોખમ ભક્તોની શ્રદ્ધાને ડગમગાવી શકે નહીં.” તેમણે દાવો કર્યો કે આ વર્ષની યાત્રા ગત વર્ષોની તુલનામાં વધુ ઐતિહાસિક હશે અને જમ્મુ-કાશ્મીરના પ્રાચીન ગૌરવને પુનઃસ્થાપિત કરવાની તક બનશે. તેમણે તાવી રિવરફ્રન્ટ ખાતે ‘તાવી આરતી’માં ભાગ લઈને યાત્રાને શુભારંભ કરાવ્યો હતો.
યાત્રા માટે જમ્મુ-શ્રીનગર રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગ (NH-44) સહિતના રૂટ પર વ્યાપક સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવી છે. CRPF, BSF, અને સ્થાનિક પોલીસની ટીમો દ્વારા રૂટની સતત દેખરેખ રાખવામાં આવી રહી છે, જેથી યાત્રીઓને કોઈ અગવડ ન પડે. યાત્રાના બંને રૂટ—પહલગામ (48 કિમી, લાંબો રૂટ) અને બાલટાલ (14 કિમી, ટૂંકો રૂટ)—પર સુરક્ષા, આરોગ્ય, અને લંગર સુવિધાઓની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.
ગુજરાતી શ્રદ્ધાળુઓની સંખ્યામાં ઘટાડો
આ વર્ષે અમરનાથ યાત્રામાં ગુજરાતથી શ્રદ્ધાળુઓની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. ગત વર્ષે (2024) ગુજરાતમાંથી લગભગ 40,000 શ્રદ્ધાળુઓએ યાત્રા કરી હતી, જ્યારે આ વર્ષે માત્ર 5,000 જેટલા શ્રદ્ધાળુઓ જ યાત્રામાં ભાગ લે તેવી સંભાવના છે, જે 8 ગણો ઘટાડો દર્શાવે છે. આ ઘટાડાના મુખ્ય કારણોમાં એપ્રિલ 2025માં પહલગામમાં થયેલો આતંકી હુમલો અને હેલિકોપ્ટર સુવિધા બંધ રહેવાનો નિર્ણય છે. આ બંને ઘટનાઓએ શ્રદ્ધાળુઓના મનમાં સુરક્ષા અને સગવડતાની ચિંતા વધારી છે.
રજિસ્ટ્રેશનમાં ઘટાડો
અમરનાથ યાત્રા માટે રજિસ્ટ્રેશન એપ્રિલ 2025થી શરૂ થયું હતું, અને શરૂઆતમાં 3.5 લાખથી વધુ શ્રદ્ધાળુઓએ રજિસ્ટ્રેશન કરાવ્યું હતું. જોકે, પહલગામ હુમલા બાદ રજિસ્ટ્રેશનની સંખ્યા ઘટીને 85,000 થઈ ગઈ છે, જે ગત વર્ષે (2024) નોંધાયેલા 5.1 લાખ શ્રદ્ધાળુઓની સરખામણીમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો છે. ગત વર્ષની યાત્રા એક દાયકામાં સૌથી વધુ શ્રદ્ધાળુઓ સાથેની યાત્રા હતી. ગુજરાતમાંથી યાત્રા માટેના સંઘોની સંખ્યામાં પણ ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જે સામાન્ય રીતે દર વર્ષે મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓને યાત્રાએ લઈ જાય છે.
અમદાવાદની સિવિલ હોસ્પિટલના સુપરિન્ટેન્ડન્ટ ડો. રાકેશ જોશીએ જણાવ્યું, “અમરનાથ યાત્રા માટે હેલ્થ ફિટનેસ સર્ટિફિકેટ આપવાની પ્રક્રિયા અમારી હોસ્પિટલમાં ચાલે છે. 2023માં અમે 455 અને 2024માં 430 સર્ટિફિકેટ જારી કર્યા હતા, જ્યારે આ વર્ષે અત્યાર સુધી માત્ર 234 સર્ટિફિકેટ જારી થયા છે. અમારી ટીમ હૃદય, શ્વાસ, અને અન્ય સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓની ચકાસણી કરીને આ સર્ટિફિકેટ આપે છે.”
ટૂર ઓપરેટરોનો પ્રતિસાદ
ગુજરાતના ટૂર ઓપરેટરોના જણાવ્યા અનુસાર, અમરનાથ યાત્રા માટે સામાન્ય રીતે દરરોજ 50થી વધુ ઈન્ક્વાયરી આવતી હતી, પરંતુ પહલગામ હુમલા બાદ આ સંખ્યા ઘટીને દરરોજ 1-2 ઈન્ક્વાયરીએ આવી ગઈ છે. ઘણા શ્રદ્ધાળુઓ, ખાસ કરીને અપર-મિડલ ક્લાસના લોકો, અમરનાથ યાત્રાને બદલે કૈલાસ માનસરોવર યાત્રા તરફ વળ્યા છે. 6 વર્ષ બાદ ફરી શરૂ થયેલી કૈલાસ માનસરોવર યાત્રા માટે 12-14 દિવસના પેકેજ રૂ. 2.5 લાખથી શરૂ થાય છે, જેની માંગમાં વધારો જોવા મળ્યો છે.
યાત્રા માટેની ગાઈડલાઈન્સ
અમરનાથ યાત્રા માટે શ્રદ્ધાળુઓએ રજિસ્ટ્રેશન અને હેલ્થ ફિટનેસ સર્ટિફિકેટ ફરજિયાત રજૂ કરવું પડે છે. રજિસ્ટ્રેશન પ્રક્રિયા એપ્રિલથી શરૂ થઈ હતી. યાત્રા પહેલાં શ્રદ્ધાળુઓ માટે નીચેની ગાઈડલાઈન્સ જાહેર કરવામાં આવી છે:શારીરિક તૈયારી: યાત્રાના એક મહિના અગાઉથી દરરોજ 2-3 કિમી ચાલવું, પ્રાણાયામ અને હળવા યોગની પ્રેક્ટિસ કરવી.
હાઈડ્રેશન: ડિહાઈડ્રેશન અને માથાનો દુખાવો ટાળવા દરરોજ ઓછામાં ઓછું 5 લિટર પાણી પીવું.
સ્વાસ્થ્ય ચકાસણી: હૃદય, શ્વાસ, અને અન્ય સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓની તપાસ કરાવવી.
સરકાર અને વહીવટની તૈયારી
જમ્મુ-કાશ્મીર વહીવટે યાત્રાને સરળ અને સુરક્ષિત બનાવવા માટે વ્યાપક તૈયારીઓ કરી છે. રૂટ પર લંગર, મેડિકલ કેમ્પ, અને ઓક્સિજન સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરવામાં આવી છે. શ્રદ્ધાળુઓને ઉચ્ચ ઊંચાઈના રોગ (altitude sickness) અને હવામાન સંબંધિત સમસ્યાઓથી બચાવવા માટે આરોગ્ય સુવિધાઓ વધારવામાં આવી છે. સરકારે શ્રદ્ધાળુઓને સત્તાવાર સૂચનાઓનું પાલન કરવા અને યાત્રા દરમિયાન સાવચેતી રાખવા અપીલ કરી છે.
