Gandhinagar News: ગુજરાત સરકારે રેતી, કપચી, સાદી માટી સહિતના ખનિજો પર વસૂલાતી રોયલ્ટીની રકમ રાતોરાત બમણી કરવાનો નિર્ણય લઈને ખનિજ ઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલા ઉત્પાદકો અને વેપારીઓમાં આંચકો ફેલાવ્યો છે. સરકારે રોયલ્ટી ઉપરાંત તેટલી જ રકમનું પ્રીમિયમ વસૂલવાનો નિર્ણય કર્યો છે, જેના કારણે ખનિજોની રોયલ્ટી લગભગ બમણી થઈ ગઈ છે. આ નિર્ણયની તાત્કાલિક અસરથી ખનિજ ઉત્પાદન અને વેપાર સાથે સંકળાયેલા લોકોમાં આંતરિક વિરોધ શરૂ થયો છે, અને ખનિજ ચોરીની શક્યતા પણ વધી ગઈ છે. આ નિર્ણયના કારણે બાંધકામ ઉદ્યોગ પર પણ નોંધપાત્ર અસર પડે તેવી શક્યતા છે.
રોયલ્ટીમાં વધારાનો ઈતિહાસ
ગુજરાતમાં ખનિજોની રોયલ્ટીના દરમાં છેલ્લો વધારો 2015માં કરવામાં આવ્યો હતો, અને ત્યારબાદ ગત 10 વર્ષથી કોઈ ફેરફાર થયો ન હતો. સામાન્ય રીતે રાજ્ય સરકાર દર વર્ષે રોયલ્ટીમાં 30 ટકાનો વધારો કરતી હતી, પરંતુ 2017ના જાહેરનામા મુજબ, નવી ખનિજ લીઝ 100 ટકા પ્રીમિયમ સાથે એલોટ કરવામાં આવતી હોવાથી રોયલ્ટીના દરમાં વધારો શક્ય ન હતો. જોકે, 1 જુલાઈ 2025ના રોજ સરકારે રાતોરાત જાહેરનામું બહાર પાડીને રોયલ્ટીની રકમ ઉપરાંત તેટલી જ રકમનું પ્રીમિયમ વસૂલવાનો નિર્ણય લીધો, જેના કારણે ખનિજોની રોયલ્ટી બમણી થઈ ગઈ છે.
રોયલ્ટી પોર્ટલ બંધ: ઉત્પાદકોને આંચકો
સોમવાર, 30 જૂન 2025ની સાંજે રોયલ્ટી ભરવા માટેનું ઓનલાઈન પોર્ટલ અચાનક ચાર કલાક માટે બંધ રહ્યું હતું. જ્યારે પોર્ટલ ફરી શરૂ થયું, ત્યારે નવા રોયલ્ટી દરો દેખાતા હતા, જેમાં રોયલ્ટી ઉપરાંત 100 ટકા પ્રીમિયમનો સમાવેશ થયો હતો. આ અચાનક ફેરફારથી ખનિજ ઉત્પાદકો અને વેપારીઓને મોટો આંચકો લાગ્યો છે. નવા દરો તાત્કાલિક અસરથી લાગુ કરવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે ઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલા લોકોમાં અસંતોષ ફેલાયો છે.
નવા રોયલ્ટી દરોસરકારે રેતી, કપચી, સાદી માટી, અને જિપ્સમ જેવા મહત્વના ખનિજો પર રોયલ્ટીના નવા દરો જાહેર કર્યા છે, જે નીચે મુજબ છે (દર મેટ્રિક ટન દીઠ):
ખનિજ | જૂના દર (રૂ.) | નવા દર (રૂ.) |
|---|---|---|
કપચી | 45 | 90 |
રેતી | 40 | 80 |
સાદી માટી | 25 | 50 |
જિપ્સમ | 45 | 90 |
આ ઉપરાંત, ઉત્પાદકોએ રોયલ્ટીની રકમ ઉપર 18 ટકા GST, 10 ટકા ડિસ્ટ્રિક્ટ મિનરલ ફંડ (DMF), અને મટિરિયલના વેચાણ પર વધારાનો 5 ટકા GST ભરવો પડશે. આનાથી ખનિજોની કુલ કિંમતમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, જે બાંધકામ ઉદ્યોગ અને અંતિમ ગ્રાહકો પર અસર કરે તેવી શક્યતા છે.
ખનિજ ઉદ્યોગનો વિરોધ
આ અચાનક નિર્ણયથી ખનિજ ઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલા એસોસિએશનો અને ઉત્પાદકોમાં આક્રોશ ફેલાયો છે. ખનિજ ઉત્પાદકો અને વેપારીઓના એસોસિએશનો આ નિર્ણયનો વિરોધ કરવો કે નહીં તે અંગે ચર્ચા કરી રહ્યા છે, પરંતુ હાલ તેઓ અસમંજસમાં છે. ઉદ્યોગના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ નિર્ણયથી બાંધકામ ઉદ્યોગની કિંમતોમાં વધારો થશે, જેની અસર રિયલ એસ્ટેટ, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, અને અન્ય સંબંધિત ક્ષેત્રો પર પડશે.
એક ખનિજ ઉત્પાદકે નામ ન આપવાની શરતે જણાવ્યું, “રોયલ્ટીના દરમાં અચાનક બમણો વધારો ઉદ્યોગ માટે આર્થિક રીતે બોજરૂપ છે. સરકારે આ નિર્ણય પહેલાં ઉદ્યોગના હિતધારકો સાથે ચર્ચા કરવી જોઈએ હતી.”
ખનિજ ચોરીનો ખતરોરો
યલ્ટીના દરોમાં બમણો વધારો થતાં ખનિજ ચોરીની શક્યતા વધી ગઈ છે. રેતી, સાદી માટી, અને બ્લેક ટ્રેપ જેવા ખનિજોની કેટલીક ક્વોરીઓમાં રોયલ્ટીની ચોરીના કિસ્સા અગાઉ પણ નોંધાયા છે. ખાણ અને ખનિજ વિભાગ દ્વારા રોયલ્ટી વિનાના વાહનોને ઝડપીને દંડ અને રોયલ્ટીની વસૂલાત કરવામાં આવે છે. જોકે, રોયલ્ટીના દરો બમણા થતાં ચોરીનું પ્રમાણ વધવાની શક્યતા ઉદ્યોગના નિષ્ણાતોએ વ્યક્ત કરી છે.
એક ખનિજ વેપારીએ જણાવ્યું, “જ્યારે રોયલ્ટીના દરો આટલા વધે છે, ત્યારે કેટલાક લોકો ગેરકાયદે ખનન અથવા રોયલ્ટી ચોરીનો રસ્તો અપનાવી શકે છે. આનાથી સરકારની આવકને પણ નુકસાન થઈ શકે છે.”
રેતી પર બે મહિના પહેલાં વધેલી રોયલ્ટી
ઉલ્લેખનીય છે કે રેતીની રોયલ્ટીના દરમાં બે મહિના પહેલાં જ વધારો કરવામાં આવ્યો હતો, અને તે મુજબ બમણી રોયલ્ટીની વસૂલાત શરૂ થઈ હતી. હવે સરકારે તમામ ખનિજો પર 100 ટકા પ્રીમિયમ લાગુ કરીને રોયલ્ટીની રકમ બમણી કરી દીધી છે. આ નિર્ણયથી ખનિજ ઉદ્યોગના ખર્ચમાં નોંધપાત્ર વધારો થશે, જેની અસર બાંધકામ સામગ્રીના ભાવો અને આખરે ગ્રાહકો પર પડશે.
બાંધકામ ઉદ્યોગ પર અસરખ
નિજોની રોયલ્ટીમાં થયેલો આ વધારો બાંધકામ ઉદ્યોગ પર સીધી અસર કરશે. રેતી, કપચી, અને સાદી માટી બાંધકામની મૂળભૂત સામગ્રી છે, અને આના ભાવમાં વધારો થતાં બાંધકામનો ખર્ચ વધશે. રિયલ એસ્ટેટ ડેવલપર્સ અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ સાથે સંકળાયેલા ઉદ્યોગો આ નિર્ણયથી સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત થશે. એક બાંધકામ ઉદ્યોગના નિષ્ણાતે જણાવ્યું, “ખનિજોના ભાવમાં થયેલો આ વધારો બાંધકામ ખર્ચમાં 10-15 ટકાનો વધારો કરી શકે છે, જેની અસર રહેણાંક અને વાણિજ્યિક પ્રોજેક્ટ્સના ભાવો પર પડશે.”
સરકારની સ્થિતિ
ગુજરાત સરકારનું કહેવું છે કે આ નિર્ણય રાજ્યની આવક વધારવા અને ખનિજોના નિયમનને વધુ મજબૂત કરવા માટે લેવામાં આવ્યો છે. ખાણ અને ખનિજ વિભાગના એક અધિકારીએ જણાવ્યું, “રોયલ્ટીના દરોમાં વધારો લાંબા સમયથી બાકી હતો. આ નિર્ણયથી સરકારી તિજોરીમાં આવક વધશે, જેનો ઉપયોગ રાજ્યના વિકાસ કાર્યો માટે થશે.” જોકે, સરકારે આ નિર્ણય પહેલાં ઉદ્યોગના હિતધારકો સાથે ચર્ચા ન કરી હોવાથી, ઉદ્યોગના લોકોમાં નારાજગી જોવા મળી રહી છે.
આગળ શું?
ખનિજ ઉદ્યોગના એસોસિએશનો હવે આ નિર્ણયનો વિરોધ કરવા માટે બેઠકો યોજવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે. કેટલાક એસોસિએશનો સરકાર સાથે ચર્ચા કરીને રોયલ્ટીના દરોમાં ફેરફાર અથવા ધીમે-ધીમે વધારો કરવાની માગ કરવાની યોજના બનાવી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત, ખનિજ ચોરીને રોકવા માટે ખાણ અને ખનિજ વિભાગે વધુ કડક નિરીક્ષણ અને દંડની વ્યવસ્થા કરવાની જરૂર છે.
આ પણ વાંચો:રહીરહીને જાગ્યાઃ માઇન કમિશ્નરે રિયલ્ટરો પાસેથી માટી,મુરમ ખનિજોનો હિસાબ માંગ્યો
આ પણ વાંચો:100 કરોડ રૂપિયાની જમીન પર હાઇટેક ગૌશાળા કે કબ્રસ્તાન? ભોપાલમાં હોબાળો, હિન્દુઓ અને મુસ્લિમો સામસામે
આ પણ વાંચો:રાજકોટનાં મહીકા ગામમાં 4 એકર સરકારી જમીન પર 40 કરોડની સોસાયટી ઊભી થઈ ગઈ!
