National News : મુંબઈમાં હવાનું પ્રદૂષણ (Mumbai Pollution)સતત વધી રહ્યું છે, જેને લઈને બોમ્બે હાઈકોર્ટે સરકારી તંત્રની કામગીરી સામે ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા છે. શહેરમાં પ્રદૂષણની સ્થિતિ પર નારાજગી વ્યક્ત કરતાં હાઈકોર્ટે ટિપ્પણી કરી હતી કે પ્રદૂષણના મામલે મુંબઈ દિલ્હી કરતાં પણ આગળ નીકળી રહ્યું છે. નાગરિકોને ઝેરી હવામાં શ્વાસ લેવાની ફરજ પડી રહી છે ત્યારે પ્રદૂષણ રોકવાની જવાબદારી ધરાવતા અધિકારીઓ પોતાની ફરજ કેવી રીતે નિભાવી રહ્યા છે, તેવો વેધક સવાલ અદાલતે કર્યો હતો.
BMC, પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ અને પોલીસની કામગીરી પર સવાલ
મુંબઈમાં વધતા વાયુ પ્રદૂષણ (Mumbai Pollution)અને ધ્વનિ પ્રદૂષણને લઈને બોમ્બે હાઈકોર્ટે (Bombay High Court)બૃહન્મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (BMC), મહારાષ્ટ્ર પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (MPCB) અને મુંબઈ પોલીસની કામગીરી સામે નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. અદાલતે નોંધ્યું કે તહેવારો દરમિયાન ધ્વનિ પ્રદૂષણ રોકવા અને જાહેર રસ્તાઓ પર ફટાકડા ફોડવા પર પ્રતિબંધ મૂકતા આદેશોનું યોગ્ય રીતે પાલન થતું નથી.
નિયમોનો અમલ કરાવવામાં નિષ્ફળ રહેલા અધિકારીઓ સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની ચેતવણી પણ અદાલતે આપી હતી. પ્રદૂષણ નિયંત્રણ માટે માત્ર આદેશો જારી કરવા પૂરતા નથી, પરંતુ તેનું જમીની સ્તરે પાલન થાય તે સુનિશ્ચિત કરવું પણ જરૂરી છે.
પોલીસ સ્ટેશન સામે જ ફટાકડા ફોડવાની ઘટના
ધ્વનિ પ્રદૂષણ અને જાહેર રસ્તાઓ પર ફટાકડા ફોડવાના મુદ્દે દાખલ થયેલી સુઓમોટો જાહેર હિતની અરજીની સુનાવણી દરમિયાન જસ્ટિસ ગિરીશ એસ. કુલકર્ણી અને જસ્ટિસ નીલા ગોખલેની ખંડપીઠે આકરી ટિપ્પણી કરી હતી.
સુનાવણી દરમિયાન દક્ષિણ મુંબઈના ક્રોફર્ડ માર્કેટ નજીક પોલીસ સ્ટેશનની સામે આવેલા વ્યસ્ત રસ્તા પર ફટાકડા ફોડવામાં આવ્યા હોવાની ઘટના ધ્યાન પર આવી હતી. અદાલતે આ ઘટનાને પોતાના આદેશોના ખુલ્લા ઉલ્લંઘન તરીકે જોઈ હતી.
હાઈકોર્ટે પોલીસને શોભાયાત્રાઓમાં ઉપયોગમાં લેવાતી સાઉન્ડ સિસ્ટમનાં લાઇસન્સની તપાસ કરવા અને જાહેર રસ્તાઓ પર ફટાકડા ફોડવા સામેના પ્રતિબંધનો કડક અમલ કરાવવા જણાવ્યું હતું. મુંબઈ પોલીસ કમિશનરને તમામ પોલીસ સ્ટેશનના વડાઓ સાથે તાત્કાલિક બેઠક યોજીને નિયમોનું પાલન સુનિશ્ચિત કરવા પણ નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો.
નાગરિકોના મૂળભૂત અધિકારોનું રક્ષણ કરવા તાકીદ
બોમ્બે હાઈકોર્ટે (Bombay High Court)જણાવ્યું હતું કે પ્રદૂષણ રોકવામાં સરકારી તંત્રની નિષ્ક્રિયતા નાગરિકોના બંધારણીય અધિકારો સાથે જોડાયેલો ગંભીર મુદ્દો છે. અદાલતે બંધારણની કલમ 14 અને 21 હેઠળ મળતા અધિકારોનો ઉલ્લેખ કરીને પ્રદૂષણ નિયંત્રણ માટે અસરકારક પગલાં લેવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.
અદાલતે BMC કમિશનર અને MPCB કમિશનરને 26 ઓક્ટોબરે યોજાનારી આગામી સુનાવણીમાં રૂબરૂ હાજર રહીને પ્રદૂષણ નિયંત્રણ માટે લેવામાં આવેલા પગલાંનો અહેવાલ રજૂ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.
બાંધકામની ધૂળ અને સ્મોગથી પણ ચિંતા વધી
મુંબઈમાં બાંધકામની સાઇટ્સ પરથી ઊડતી ધૂળને લઈને પણ હાઈકોર્ટે નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. જસ્ટિસ ગિરીશ એસ. કુલકર્ણીએ જણાવ્યું હતું કે બાંધકામની પ્રવૃત્તિઓ પ્રદૂષણનું મોટું કારણ બની શકે છે, તેથી નિયમોનો ભંગ કરનારા બિલ્ડરો સામે ભારે દંડ સહિતની કાર્યવાહી થવી જોઈએ.
જસ્ટિસ નીલા ગોખલેએ પણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે શહેરના પ્રમાણમાં સ્વચ્છ વિસ્તારોના આંકડા રજૂ કરીને ભારે ટ્રાફિક અને ગીચ વસ્તીવાળા વિસ્તારોમાં પ્રદૂષણની ગંભીરતાને અવગણી શકાય નહીં.
સુનાવણી દરમિયાન સ્મોગ અને ધુમ્મસને કારણે મુંબઈમાં વિઝિબિલિટી 500 મીટરથી પણ ઓછી થઈ હોવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. દરિયાકાંઠે વસેલા મુંબઈમાં પણ આવી સ્થિતિ સર્જાવા પર અદાલતે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
પ્રદૂષણ સામે જનજાગૃતિ વધારવા સૂચન
હાઈકોર્ટે પ્રદૂષણ અંગે નાગરિકોમાં જાગૃતિ લાવવા માટે મીડિયા, સોશિયલ મીડિયા અને સેલિબ્રિટીઝની મદદથી અભિયાન ચલાવવાનું સૂચન કર્યું હતું. સાથે જ નાગરિકોને બહાર નીકળતાં પહેલાં હવા ગુણવત્તા સૂચકાંક (AQI) તપાસવાની ફરજ પડે તેવી સ્થિતિ ઊભી થવી જોઈએ નહીં, તેવો અભિપ્રાય વ્યક્ત કર્યો હતો.
હવે આગામી સુનાવણીમાં BMC અને MPCB દ્વારા કયા પગલાં લેવામાં આવ્યા છે અને પ્રદૂષણ નિયંત્રણ માટેની સૂચનાઓનો કેટલો અમલ થયો છે, તેના પર નજર રહેશે. હાઈકોર્ટની આકરી ટિપ્પણીઓ બાદ મુંબઈમાં પ્રદૂષણ (Mumbai Pollution)નિયંત્રણ અને નિયમોના અમલને લઈને વહીવટી તંત્ર પર દબાણ વધવાની શક્યતા છે.
