તમે જોયું જ હશે કે કાર અથવા ટુ વ્હીલરના એક ટાયરની ગોઠવણી બગડે છે. જ્યારે વાહન ચલાવતા સમયે ટાયર તૂટી જાય કે પંચર થઇ જાય તો વાહન ડગમગે છે. એ જ રીતે, મંગળ પણ તેની ધરી પર સીધો આગળ વધી રહ્યો નથી. તે ડગમગી રહ્યો છે. વિજ્ઞાનીઓ આ રહસ્યને લઈને ઘણી ગડમથલ કરી રહ્યા છે. ડગમગ થવા ને કારણે મંગળની ગતિ નબળી પડી રહી છે. અમેરિકન જિયોફિઝિકલ યુનિયન દ્વારા તાજેતરમાં આ હકીકતનો ખુલાસો કરવામાં આવ્યો છે.
રહસ્યમય રીતે ડગુમગુ થતો મંગળ ગ્રહ
મંગળ તેની ધરી ઉપર સીધો આગળ વધી રહ્યો નથી. તે ડગમગી રહ્યો છે. મંગળ ગ્રહ દર 200 દિવસે તેની ધરીથી 4 ઇંચના અંતરે આગળ વધી રહ્યો છે. આ પ્રક્રિયાને ધ ચાંડલર વોબલ કહેવામાં આવે છે. તેનું નામ ખગોળશાસ્ત્રી શેથ કાર્લો ચાંડલરના નામ પર રાખવામાં આવ્યું. તેમણે આ પ્રક્રિયા લગભગ એક સદી પહેલા શોધી કાઢી હતી.
મંગળ આ રીતે આપણા સૌરમંડળમાં ડગમગતો બીજો ગ્રહ બની ગયો છે. મંગળ પહેલાં, તેની ધરી પર સીધા આગળ ન વધવાનો રેકોર્ડ ફક્ત પૃથ્વી સાથે હતો. અમેરિકન જિયોફિઝિકલ યુનિયન – એજીયુ અનુસાર, આ એક ભૂ-ભૌતિક પ્રવૃત્તિ છે જેમાં કોઈ પણ ગ્રહ સીધી તેની ધરી પર ફરતો નથી. જાણે તેની ગોઠવણી બદલાઈ ગઈ હોય.
ધરતી પણ ડગુમગુ થી રહી છે. તે તેની ધરીથી 30 ફૂટ લપસી ચુકી છે. પૃથ્વી નું ડગુમગુ પણું 433 દિવસ પછી એકવાર દેખાય છે. જ્યારે મંગળનું ડગમગ દર 200 દિવસે એકવાર દેખાય છે. દુનિયાભરના વૈજ્ઞાનિકો માટે આ ડગમગ એ આશ્ચર્યનો વિષય છે. પરંતુ કેટલીક ગણતરીઓના આધારે, વૈજ્ઞાનિકોએ દાવો કર્યો છે કે તે થોડીક સદીઓમાં જાતે જ સમાપ્ત થઈ જશે.
જો કે, પૃથ્વીનું ડગુમગુ પણું ધીમે ધીમે મજબૂત અને લાંબુ થી રહ્યું છે. આની પાછળ, વાતાવરણમાં પરિવર્તન અને મહાસાગરોના દબાણ જવાબદાર હોઈ શકે છે. પરંતુ મંગળમાં ડગમગાટ ખૂબ રહસ્યમય છે. 18 વર્ષના ડેટાના વિશ્લેષણ પછી કરવામાં આવેલા નવા અભ્યાસ મુજબ, વૈજ્ઞાનિકો માત્ર સ્તબ્ધ છે અને આ પાછળનું કારણ શોધી શક્યા નથી.
આ અભ્યાસ ત્રણ ઉપગ્રહોથી એકત્રિત કરવામાં આવેલા ડેટાના આધારે કરવામાં આવ્યો છે. આ ઉપગ્રહો છે – મંગળ ઓડિસી, મંગળ રિકોનિસન્સ ઓર્બિટર અને મંગળ ગ્લોબલ સર્વેયર. વૈજ્ઞાનિકોને એક વાર લાગ્યું હતું કે આ ડગમગાહટ જાતે જ સમાપ્ત થઈ જશે, પરંતુ તે વર્ષ-દર-વર્ષ મજબૂત થતી રહી છે.
મંગળ પર કોઈ સમુદ્ર નથી, તેથી એવું માનવામાં આવે છે કે ત્યાંના વાતાવરણના દબાણમાં પરિવર્તનને કારણે મંગળની ડગમગાહટ સમાપ્ત નથી થી રહી. જો કે, આ વિશે વધુ અભ્યાસની જરૂર છે. એલેક્સ કોનોપલેવ, એરોસ્પેસ એન્જિનિયર જે નાસાના જેપીએલ પર કામ કરે છે, જણાવ્યું હતું કે આ સ્ટ્રટરિંગનું યોગ્ય આકારણી કરવા માટે વર્ષો સુધી યોગ્ય ડેટાનું વિશ્લેષણ કરવું જરૂરી છે. તેમજ યોગ્ય દેખરેખ રાખવી પડશે.
ભવિષ્યમાં, એવી સંભાવના હોઇ શકે છે કે જ્યારે તેની ધરી પર ફરતી વખતે મંગળ એટલો ડગમગાહટ કરશે કે તેની ગતિ એકદમ મંદ પડી શકે છે. કોઈ પણ ગ્રહ તેની પોતાની ધરી પર ફેરવાનું કારણ તેના કેન્દ્રમાં એટલે કે પોપડાની બહારના સ્તર સાથે યોગ્ય સંકલન છે. જો આ સંકલન બગડે તો ગ્રહ તૂટી શકે છે.
મંતવ્ય ન્યૂઝ દ્વારા જાહેર અપીલ –
દેશ – દુનિયા સહિત ગુજરાતમાં પણ કોરોનાએ જ્યારે ફરી માંથુ ઉચક્યુ છે, ત્યારે અમે મંતવ્ય ન્યૂઝ તમામ નાગરીકોને અપીલ કરીએ છીએ કે, આ સમયે કોરોનાથી ડરવાની નહીં, પરંતુ સંયમ સાથે વર્તવાની જરુર છે. બને તેટલો જાહેર સંપર્ક ટાળો, કોરોના માર્ગદર્શીકા અને સરકારનાં સૂચનોનું ચુસ્તપણે પાલન કરો અને સ્વજનોને પણ કરાવો. આ કાળમાં તકેદારીએ જ સ્વસ્થ્ય હોય સંયમ સાથે નિયમોનું પાલન કરી એક જાગૃત નાગરીકની ફરજ બજાવો…
