National News : કેન્દ્ર સરકાર વાહનોના પ્રદૂષણને ઘટાડવા માટે નવા ભારત સ્ટેજ-7 (BS-VII) ઉત્સર્જન ધોરણો લાગુ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. આ માટે માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયે ઓક્ટોબર 2026માં ડ્રાફ્ટ નિયમો જાહેર કર્યા છે. પ્રસ્તાવ મુજબ, 1 એપ્રિલ 2029થી નવી પેસેન્જર કાર માટે BS-VII ધોરણો (BS-VII Rules 2029)લાગુ થશે. જોકે, જૂનાં વાહનોના માલિકો માટે સૌથી મહત્ત્વની વાત એ છે કે નવા નિયમોનો અર્થ જૂની કારને ફરજિયાત ભંગારમાં મોકલવાનો નથી.

વાહનોના ધુમાડા ઉપરાંત હવે બ્રેક અને ટાયરમાંથી નીકળતા સૂક્ષ્મ કણો પર પણ ધ્યાન આપવામાં આવશે. આ સાથે વાહનોના ઉત્સર્જનનું વાસ્તવિક પરિસ્થિતિમાં પરીક્ષણ અને ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની બેટરીની ક્ષમતા અંગે પણ નવા માપદંડો પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યા છે.

જૂનાં વાહનોનું શું થશે? શું રજિસ્ટ્રેશન રદ થશે?

BS-VIIના નવા નિયમોને લઈને વાહનચાલકોમાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે તેમની જૂની કાર, બાઈક કે SUV રસ્તા પર ચલાવી શકાશે કે નહીં. પ્રસ્તાવિત નિયમો મુખ્યત્વે નિર્ધારિત તારીખ પછી ઉત્પાદિત થતાં નવા વાહનો માટે છે. તેથી માત્ર BS-VII ધોરણો લાગુ થવાના કારણે અગાઉથી નોંધાયેલાં વાહનો આપમેળે ભંગારમાં જશે કે તેમનું રજિસ્ટ્રેશન રદ થશે એવું નથી.

જૂનાં વાહનો (Old Vehicle Rules)માટે લાગુ પડતા રજિસ્ટ્રેશન, ફિટનેસ, વાહનની ઉંમર અને પ્રદૂષણ નિયંત્રણ પ્રમાણપત્ર (PUC) સંબંધિત નિયમોનું પાલન કરવું જરૂરી રહેશે. એટલે વાહનચાલકોએ નવા ઉત્સર્જન ધોરણો અને જૂનાં વાહનો માટેના નિયમો વચ્ચેનો તફાવત સમજવો જોઈએ.

BS-VIIના નિયમો ક્યારથી લાગુ થશે?

સરકારના ડ્રાફ્ટમાં અલગ-અલગ પ્રકારનાં વાહનો માટે તબક્કાવાર અમલીકરણની જોગવાઈ છે. મુખ્ય સમયમર્યાદા આ પ્રમાણે છે:

• 1 એપ્રિલ 2029: નવી પેસેન્જર કાર (M1 કેટેગરી) માટે BS-VII ધોરણોનો પ્રથમ તબક્કો.
• 1 એપ્રિલ 2030: N1 કેટેગરીનાં હળવાં માલવાહક વાહનો માટે નવા ધોરણોનો પ્રસ્તાવ.
• 1 એપ્રિલ 2031: ભારે વાહનો સહિતની નિર્ધારિત કેટેગરીઓમાં નવા ઉત્સર્જન અને વધારાના પરીક્ષણના નિયમો તબક્કાવાર લાગુ થશે.
• 2031થી 2035: બ્રેકમાંથી નીકળતા કણો, ટાયરનો ઘસારો અને ઉત્સર્જન સંબંધિત અન્ય માપદંડોનો તબક્કાવાર અમલ પ્રસ્તાવિત છે.

આ સમયમર્યાદાઓ ડ્રાફ્ટમાં દર્શાવેલી જોગવાઈઓ પર આધારિત છે. અંતિમ નોટિફિકેશનમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. ટુ-વ્હીલર માટેની સમયમર્યાદા અંગે પણ અંતિમ નિયમો તપાસવા જરૂરી છે.

કાર અને એન્જિનમાં શું બદલાશે?

BS-VIIનો મુખ્ય ઉદ્દેશ નાઇટ્રોજન ઓક્સાઇડ (NOx), હાઇડ્રોકાર્બન અને સૂક્ષ્મ પ્રદૂષક કણોના ઉત્સર્જનને નિયંત્રિત કરવાનો છે. આ માટે વાહનોનું પરીક્ષણ માત્ર લેબોરેટરીમાં જ નહીં, પરંતુ વાસ્તવિક ડ્રાઇવિંગની પરિસ્થિતિઓમાં પણ વધુ કડક રીતે કરવામાં આવશે.

નવા ધોરણોમાં અતિસૂક્ષ્મ કણોનું માપન કરવા માટે 10 નેનોમીટર સુધીના કણોની ગણતરી (PN10)નો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આવા સૂક્ષ્મ કણો શ્વસનતંત્ર સુધી પહોંચી શકે છે, તેથી તેમનું નિયંત્રણ જાહેર આરોગ્ય માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

આ ઉપરાંત વાહનોમાં ઉત્સર્જન પર નજર રાખતી ઓનબોર્ડ સિસ્ટમ, પ્રદૂષણ નિયંત્રણ ઉપકરણોમાં ગેરકાયદેસર ફેરફાર અટકાવવાના પગલાં અને વાસ્તવિક ઉત્સર્જનના ડેટા સંબંધિત જોગવાઈઓ પણ પ્રસ્તાવિત છે.

ટાયર અને બ્રેકની ધૂળ પર પણ નિયંત્રણ

અત્યાર સુધી વાહનના એન્જિનમાંથી નીકળતા ધુમાડા પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવતું હતું. પરંતુ BS-VIIમાં બ્રેક મારતી વખતે ઉત્પન્ન થતા સૂક્ષ્મ કણો અને ટાયર ઘસાવાથી ફેલાતા કણોનું પણ પરીક્ષણ કરવાની જોગવાઈ છે.

બ્રેકની ધૂળમાં રહેલા સૂક્ષ્મ કણો હવાની ગુણવત્તાને અસર કરી શકે છે. બીજી તરફ, ટાયરના ઘસારાથી પણ સૂક્ષ્મ કણો પર્યાવરણમાં ભળી શકે છે. તેથી વાહન ઉત્પાદકોએ બ્રેક સિસ્ટમ, ટાયર અને સંબંધિત ટેક્નોલોજીમાં સુધારા કરવા પડી શકે છે.

ઇલેક્ટ્રિક કાર અને પ્લગ-ઇન હાઇબ્રિડ વાહનોની બેટરીની ટકાઉ ક્ષમતા માટે પણ લઘુત્તમ માપદંડો પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યા છે. આથી નવા વાહનોની ડિઝાઇન, પરીક્ષણ અને ઉત્પાદન ખર્ચ પર અસર પડી શકે છે.

આ પણ વાંચો: દિલ્હીમાં નો PUC,નો ફ્યુઅલ નિયમ લાગુ! પેટ્રોલ, ડીઝલ,CNG કઈ નહીં મળે

આ પણ વાંચો: દિલ્હી સરકારે કડક નિયમો લાગુ કર્યા, BS-6 વાહન સિવાય પ્રવેશ બંધ, ઓફિસોમાં WFH

આ પણ વાંચો: મોટો નિર્ણય! દિલ્હીમાં હવે દરેકને નહીં મળે CNG, IGL દસ્તાવેજો ફરજિયાત, આજથી લાગુ નવો નિયમ