પાકિસ્તાનમાં રાજકીય સંકટ યથાવત છે. સુપ્રીમ કોર્ટે ઈમરાન ખાન, સંસદના ડેપ્યુટી સ્પીકર કાસિમ સૂરી અને રાષ્ટ્રપતિ આરિફ અલ્વીના સંસદ ભંગ કરવાના અને અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવને ફગાવી દેવાના નિર્ણયને યથાવત રાખ્યો છે. સંસદને પુનઃસ્થાપિત કરતા, કોર્ટે 9 એપ્રિલે ઈમરાન વિરુદ્ધ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ પર મતદાન માટે કહ્યું છે.

9મી એપ્રિલનો દિવસ પાકિસ્તાનની રાજનીતિ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થવાનો છે. એ પણ નિશ્ચિત છે કે ઈમરાન ખાને ગૃહનો વિશ્વાસ ગુમાવ્યો છે. વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં ઈમરાન માટે અવિશ્વાસના મતમાં જીત મેળવવી અશક્ય લાગી રહી છે. જો વિપક્ષની સરકાર બને છે તો શાહબાઝ શરીફ પાકિસ્તાનના નવા વડાપ્રધાન બની શકે છે. જો આમ થશે તો ઈમરાન માટે મોટી મુશ્કેલી ઉભી થઈ શકે છે. ઈમરાનને સંસદ ભંગ કરવા અને અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવને ફગાવી દેવાના કાવતરા માટે આકરી સજા ભોગવવી પડી શકે છે.

અવિશ્વાસની દરખાસ્ત કયા નિયમથી ફગાવી દેવામાં આવી હતી?
3 એપ્રિલે ઈમરાન સરકારમાં મંત્રી રહેલા ફવાદ ચૌધરીએ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ પર વાત કરી હતી. તે જ દિવસે દરખાસ્ત પર મતદાન થવાનું હતું. ચૌધરીએ ડેપ્યુટી સ્પીકર સમક્ષ પાકિસ્તાની બંધારણની કલમ 5નો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમાં બે કલમો છે. આ મુજબ –

‘રાજ્ય પ્રત્યે વફાદારી એ દરેક નાગરિકની મૂળભૂત ફરજ છે.’
બંધારણ અને કાયદાનું પાલન કરવું એ દરેક નાગરિકની ફરજ છે. પછી તે પાકિસ્તાનની અંદર હોય કે બહાર. આ પછી ડેપ્યુટી સ્પીકરે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવને દેશ વિરુદ્ધ વિદેશી ષડયંત્ર ગણાવીને ફગાવી દીધો.
કોર્ટના નિર્ણયથી નક્કી થયું કે ઈમરાને કાયદો તોડ્યો છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે ડેપ્યુટી સ્પીકરના નિર્ણયને રદ કર્યો હતો. ચૂંટણીની ભલામણ કરવાના ઈમરાન ખાનના નિર્ણયને પણ ગેરબંધારણીય ગણાવ્યો હતો. તે સ્પષ્ટ છે કે ઈમરાન સરકારે કલમ 5 (II)નું ઉલ્લંઘન કર્યું છે. હવે જો સત્તા વિપક્ષના હાથમાં જશે તો નવી સરકાર આ કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ ઈમરાન વિરુદ્ધ કેસ ચલાવી શકે છે.

કેસ ચાલે તો ઈમરાનને શું સજા થઈ શકે?
જો ઈમરાન ખાન પાકિસ્તાનના બંધારણના ઉલ્લંઘન માટે દોષી સાબિત થશે તો તેમની સામે આ બંધારણની કલમ 6 હેઠળ કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. તે જણાવે છે કે…

“જો કોઈ વ્યક્તિ બંધારણના કોઈપણ અનુચ્છેદનું ઉલ્લંઘન કરે છે, તેને ખોટી રીતે રજૂ કરે છે અથવા તેને બળજબરી અને ષડયંત્ર દ્વારા રોકવાનો પ્રયાસ કરે છે, તો તે વ્યક્તિ રાજદ્રોહ માટે દોષિત ગણાશે.”

“જે કોઈ પણ વ્યક્તિને પ્રથમ કલમ હેઠળ બંધારણના ઉલ્લંઘનમાં મદદ કરે છે, તે પણ દેશદ્રોહનો દોષી ગણાશે.”

“મજલિસ-એ-શુરા બંધારણનું ઉલ્લંઘન કરનારા રાષ્ટ્ર વિરોધીઓને સજા કરશે. મૃત્યુથી લઈને આજીવન કેદ સુધીની સજાનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.”

પાકિસ્તાનમાં અત્યાર સુધી શું થયું
20 માર્ચ: ઈમરાન સાથે સરકાર બનાવનાર બે પક્ષોએ તેમનો ટેકો પાછો ખેંચી લીધો.

માર્ચ 24: સાત સાંસદો સાથે MQMP, પાંચ સાંસદો સાથે PMLQ, પાંચ સાંસદો સાથે BAP અને એક સાંસદ સાથે JWP એ પણ ઈમરાન ખાનને છોડી દીધો અને તે લઘુમતીમાં આવ્યા. ઈમરાનની પાર્ટીના ઘણા સભ્યોએ બળવો કર્યો હોવાના અહેવાલો પણ હતા.

25 માર્ચ: વિપક્ષે સંસદમાં ઈમરાન ખાન વિરુદ્ધ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ મૂક્યો. 31 માર્ચે ચર્ચા થશે તેમ જણાવાયું હતું.

30 માર્ચ: પાકિસ્તાનના આર્મી ચીફ જનરલ કમર જાવેદ બાજવા વડાપ્રધાન ઈમરાન ખાનને મળવા પહોંચ્યા.

31 માર્ચ: પાકિસ્તાનની સંસદમાં અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ પર મતદાન માટે 3 એપ્રિલની તારીખ જાહેર કરવામાં આવી.

એપ્રિલ 03: પાકિસ્તાન સંસદના ડેપ્યુટી સ્પીકર કાસિમ ખાન સૂરીએ કલમ 5ને ટાંકીને અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવને નકારી કાઢ્યો. રાષ્ટ્રપતિએ સંસદ ભંગ કરી.

04 એપ્રિલ: સુપ્રીમ કોર્ટમાં કેસની સુનાવણી શરૂ.

05, 06 એપ્રિલઃ કોર્ટમાં સતત સુનાવણી ચાલી રહી હતી. ઘણા કેસમાં કોર્ટે બંને પક્ષો પાસેથી જવાબ મગાવ્યા છે.

07 એપ્રિલ: કોર્ટે ડેપ્યુટી સ્પીકરના નિર્ણય પર સ્ટે મૂક્યો. સંસદ પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવી હતી, વિપક્ષની તરફેણમાં ચુકાદો આવ્યો હતો. 9 એપ્રિલના રોજ ઈમરાન સરકાર વિરુદ્ધ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ પર મતદાન કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો.