Business Nwes: ગુજરાત હવે દેશના ગ્રીન એનર્જી અને ગ્રીન ફ્યુઅલ ક્ષેત્રમાં વધુ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરવા જઈ રહ્યું છે. ગુજરાતના કંડલા ખાતે દેશનો પહેલો Port-Based E-Methanol Plant સ્થાપિત કરવામાં આવશે. આ મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ માટે કુલ (₹2,300 કરોડનું રોકાણ) કરવામાં આવશે. આ પ્લાન્ટ ખાસ કરીને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારી જહાજોને સ્વચ્છ અને પર્યાવરણને અનુકૂળ ઈંધણ પૂરું પાડવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.
કંડલાના દીનદયાલ પોર્ટ (DPA) ખાતે સ્થાપિત થનારા આ પ્લાન્ટને ગ્રીન ફ્યુઅલના ક્ષેત્રમાં મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ માનવામાં આવી રહ્યો છે. દિનદયાલ પોર્ટ પ્રાધિકરણ અને Assam Petro-Chemicals Limited (APCL) ના સંયુક્ત સાહસ હેઠળ આ પ્રોજેક્ટ તૈયાર કરવામાં આવશે. પ્લાન્ટની કુલ ઉત્પાદન ક્ષમતા દરરોજ 150 ટન ઈ-મેથનોલ રહેશે.
કંડલા પોર્ટ પર બનશે દેશનો પહેલો Port-Based E-Methanol Plant
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા મેરિટાઇમ ટ્રાન્સપોર્ટ સેક્ટરમાં કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવાના પ્રયાસોના ભાગરૂપે કંડલા ખાતે (Port-Based E-Methanol Plant) ની સ્થાપના કરવામાં આવી રહી છે. આ પ્લાન્ટથી તૈયાર થનાર ઈ-મેથનોલનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારી જહાજોમાં ગ્રીન ફ્યુઅલ તરીકે થઈ શકશે.
કંડલા પોર્ટ ભારતના મહત્વપૂર્ણ બંદરોમાંનું એક છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર માટે તેનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ છે. એશિયા-યુરોપ ટ્રેડ રૂટ પર ચાલતા જહાજોને અહીંથી સ્વચ્છ ઈંધણ ઉપલબ્ધ કરાવવાથી ભારત ગ્રીન શિપિંગ ક્ષેત્રમાં પોતાની સ્થિતિ વધુ મજબૂત કરી શકે છે.
₹2,300 કરોડનું થશે કુલ રોકાણ
A historic step towards India’s green energy transition, advancing clean energy and strengthening the nation’s sustainable energy future.
HCM Dr. @himantabiswa, along with Hon’ble Union Minister Shri @sarbanandsonwal and Hon’ble Gujarat CM Shri @Bhupendrapbjp, laid the… pic.twitter.com/gHk61nN7Dp
— Chief Minister Assam (@CMOfficeAssam) September 26, 2026
આ સમગ્ર Port-Based E-Methanol Plant પ્રોજેક્ટને બે તબક્કામાં વિકસાવવામાં આવશે. કુલ પ્રોજેક્ટ ખર્ચ લગભગ ₹2,300 કરોડ નક્કી કરવામાં આવ્યો છે.
પ્રથમ તબક્કામાં લગભગ (₹1,200 કરોડનું રોકાણ) કરવામાં આવશે. આ તબક્કામાં દરરોજ 50 ટન ઈ-મેથનોલનું ઉત્પાદન કરવાની ક્ષમતા ઊભી કરવામાં આવશે. પ્રથમ તબક્કાનું કામ જાન્યુઆરી 2027 સુધીમાં પૂર્ણ કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે.
ત્યારબાદ બીજા તબક્કામાં વધુ (₹1,100 કરોડનું રોકાણ) કરવામાં આવશે. આ તબક્કામાં દરરોજ 100 ટનની વધારાની ઉત્પાદન ક્ષમતા ઊભી કરવામાં આવશે. બીજા તબક્કાનું કામ માર્ચ 2027 સુધીમાં પૂર્ણ કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે.
બંને તબક્કા પૂર્ણ થયા બાદ પ્લાન્ટની કુલ ઉત્પાદન ક્ષમતા દરરોજ 150 ટન સુધી પહોંચી જશે.
રીન્યુએબલ એનર્જી અને બાયોજેનિક CO2નો થશે ઉપયોગ
આ પ્લાન્ટની સૌથી મહત્વપૂર્ણ વિશેષતા તેની ઉત્પાદન પ્રક્રિયા છે. સત્તાવાર માહિતી અનુસાર ઈ-મેથનોલ બનાવવા માટે Renewable Energy, Water અને Biogenic CO2નો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.
પ્લાન્ટમાં રીન્યુએબલ એનર્જીમાંથી મળતી વીજળી અને પાણીનો ઉપયોગ કરીને જરૂરી હાઇડ્રોજન તૈયાર કરવામાં આવશે. સાથે જ જૈવિક સ્ત્રોતોમાંથી મેળવવામાં આવેલા કાર્બન ડાયોક્સાઇડ એટલે કે Biogenic CO2નો ઉપયોગ ઈ-મેથનોલના ઉત્પાદન માટે કરવામાં આવશે.
આ પ્રક્રિયાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ પરંપરાગત ફોસિલ ફ્યુઅલની સરખામણીમાં કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવાનો છે. તેથી આ પ્રોજેક્ટને ભારતના ગ્રીન એનર્જી ટ્રાન્ઝિશન માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય જહાજોને મળશે ગ્રીન ફ્યુઅલ
કંડલા ખાતે બનનાર (Port-Based E-Methanol Plant) માત્ર સ્થાનિક જરૂરિયાતો પૂરતી મર્યાદિત નહીં રહે. આ પ્લાન્ટમાંથી તૈયાર થનારા ગ્રીન ફ્યુઅલનો ઉપયોગ આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારી જહાજોમાં કરવામાં આવશે.
એશિયા અને યુરોપ વચ્ચેના વેપાર માર્ગ પર મોટી સંખ્યામાં કાર્ગો અને વેપારી જહાજો કાર્યરત રહે છે. આવા જહાજોને સ્વચ્છ ઈંધણ ઉપલબ્ધ કરાવવાથી મેરિટાઇમ સેક્ટરમાં કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.
ભારત માટે આ પ્રોજેક્ટનું મહત્વ એટલા માટે પણ વધારે છે કે વૈશ્વિક સ્તરે શિપિંગ ઉદ્યોગમાં ગ્રીન ફ્યુઅલ અને લો-કાર્બન ઈંધણની માંગ વધી રહી છે. કંડલા પોર્ટ પર આવા ઈંધણનું ઉત્પાદન અને સપ્લાય શરૂ થવાથી ભારત ગ્રીન શિપિંગના વૈશ્વિક નકશા પર વધુ મહત્વપૂર્ણ સ્થાન મેળવી શકે છે.
કેન્દ્રીય મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલે રાખી આધારશિલા
આ મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટની આધારશિલા કેન્દ્રીય પત્તન, પોર્ટ શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલે શનિવારે રાખી હતી. કાર્યક્રમનું આયોજન ગાંધીનગરથી કરવામાં આવ્યું હતું.
આ પ્રસંગે સર્બાનંદ સોનોવાલે જણાવ્યું કે ભારત વૈશ્વિક સ્તરે પોતાની દરિયાઈ શક્તિ વધુ મજબૂત કરી રહ્યું છે. ભારત હવે માત્ર બંદરો અને શિપિંગ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના વિકાસ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ વૈશ્વિક જહાજોને ગ્રીન એનર્જી આધારિત ઈંધણ ઉપલબ્ધ કરાવવાની દિશામાં પણ આગળ વધી રહ્યું છે.
આ પ્રોજેક્ટ ભારતના મેરિટાઇમ સેક્ટરને વધુ ટકાઉ અને પર્યાવરણને અનુકૂળ બનાવવાના પ્રયાસોમાં મહત્વપૂર્ણ કડી બની શકે છે.
ગુજરાત અને આસામ બંને માટે મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ
આ પ્રોજેક્ટ ગુજરાતની સાથે આસામ માટે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. કારણ કે આ પ્રોજેક્ટમાં Assam Petro-Chemicals Limited ની ભાગીદારી છે. આસામના મુખ્યમંત્રી હિમંત બિસ્વા સરમાએ કાર્યક્રમ દરમિયાન રાજ્યની ઓઇલ અને પેટ્રોલિયમ ક્ષેત્ર સાથેની ઐતિહાસિક ભૂમિકા તેમજ ગ્રીન એનર્જી ક્ષેત્રમાં વધી રહેલા યોગદાનનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
આસામના મુખ્યમંત્રી કાર્યાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલા નિવેદન અનુસાર આ પ્રોજેક્ટ રાજ્યના ઔદ્યોગિક વિકાસ માટે પણ મહત્વપૂર્ણ માઇલસ્ટોન બની શકે છે. આ સાથે આસામના જાહેર ક્ષેત્રના સાહસોની નવી અને ઊભરતી ગ્રીન ઇકોનોમીમાં ક્ષમતા પણ દર્શાવે છે.
કાર્યક્રમ દરમિયાન ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ પણ હાજર રહ્યા હતા.
ગ્રીન શિપિંગ માટે મોટું પગલું
વિશ્વભરમાં શિપિંગ ક્ષેત્રમાંથી થતા કાર્બન ઉત્સર્જનને ઘટાડવા માટે વિવિધ દેશો ગ્રીન ફ્યુઅલ તરફ આગળ વધી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં ભારત દ્વારા કંડલા પોર્ટ પર Port-Based E-Methanol Plant સ્થાપિત કરવાનો નિર્ણય મહત્વપૂર્ણ છે.
ઈ-મેથનોલને ભવિષ્યના મેરિટાઇમ ફ્યુઅલમાં મહત્વપૂર્ણ વિકલ્પ તરીકે જોવામાં આવે છે. ખાસ કરીને રીન્યુએબલ એનર્જી અને બાયોજેનિક કાર્બન ડાયોક્સાઇડનો ઉપયોગ કરીને તેનું ઉત્પાદન કરવામાં આવે તો પરંપરાગત ફોસિલ ફ્યુઅલની સરખામણીમાં પર્યાવરણ પરની અસર ઘટાડવાનો હેતુ સિદ્ધ થઈ શકે છે.
કુલ ₹2,300 કરોડના રોકાણ સાથે વિકસાવવામાં આવનાર આ પ્લાન્ટ ગુજરાતના કંડલા પોર્ટને ગ્રીન ફ્યુઅલ સપ્લાયના મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર તરીકે વિકસાવવામાં મદદ કરી શકે છે. જાન્યુઆરી અને માર્ચ 2027 સુધીમાં બંને તબક્કા પૂર્ણ કરવાનો લક્ષ્યાંક છે. ત્યારબાદ દરરોજ 150 ટન ઈ-મેથનોલનું ઉત્પાદન થઈ શકશે.
આ રીતે કંડલા ખાતેનો (Port-Based E-Methanol Plant) ભારતના ગ્રીન શિપિંગ, રીન્યુએબલ એનર્જી અને ક્લીન ફ્યુઅલ ક્ષેત્ર માટે એક મહત્વપૂર્ણ પહેલ બની શકે છે.
