દેશમાં વસ્તી વૃદ્ધિ: ભારતનો કુલ પ્રજનન દર 2.2 થી ઘટીને 2.0 થયો છે. નેશનલ ફેમિલી હેલ્થ સર્વે (NFHS-5)ના પાંચમા રાઉન્ડના રિપોર્ટમાંથી આ માહિતી બહાર આવી છે. દેશમાં વસ્તી વૃદ્ધિ માં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. કુલ પ્રજનન દર (TFR), રાષ્ટ્રીય સ્તરે NFHS-4 અને 5 વચ્ચે 2.2 થી ઘટીને 2.2 થી 2.0 સુધી સ્ત્રી દીઠ બાળકોની સરેરાશ સંખ્યા તરીકે માપવામાં આવે છે.
દેશમાં માત્ર પાંચ રાજ્યો એવા છે, જે 2.1ના પ્રજનનક્ષમ સ્તરથી ઉપર છે. તેમાં બિહાર (2.98), મેઘાલય (2.91), ઉત્તર પ્રદેશ (2.35), ઝારખંડ (2.26) અને મણિપુર (2.17)નો સમાવેશ થાય છે. NFHS-5 સર્વેક્ષણમાં દેશના 28 રાજ્યો અને 8 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના 707 જિલ્લાઓ (માર્ચ 2017 સુધીમાં) માંથી લગભગ 6.37 લાખ નમૂના પરિવારો લેવામાં આવ્યા છે. જેમાં 7,24,115 મહિલાઓ અને 1,01,839 પુરૂષોનો સમાવેશ થાય છે.
સમગ્ર દેશમાં ગર્ભનિરોધક પ્રચલિતતા દર (CPR) 54 ટકાથી વધીને 67 ટકા થયો છે. લગભગ તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ગર્ભનિરોધકની આધુનિક પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ પણ વધ્યો છે. કુટુંબ નિયોજનની અપૂર્ણ જરૂરિયાતોમાં 13 ટકાથી 9 ટકા સુધી નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. NHFS-5 એ પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે કે ભારતમાં સંસ્થાકીય જન્મ 79 ટકાથી વધીને 89 ટકા થયો છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પણ લગભગ 87 ટકા જન્મ સંસ્થાઓમાં થાય છે અને શહેરી વિસ્તારોમાં તે 94 ટકા છે. અરુણાચલ પ્રદેશમાં સંસ્થાકીય જન્મમાં મહત્તમ 27 ટકાનો વધારો થયો છે. આ પછી આસામ, બિહાર, મેઘાલય, છત્તીસગઢ, નાગાલેન્ડ, મણિપુર, ઉત્તર પ્રદેશ અને પશ્ચિમ બંગાળમાં 10 ટકાથી વધુનો વધારો થયો છે. છેલ્લા 5 વર્ષમાં 91 ટકાથી વધુ જિલ્લાઓમાં 70 ટકાથી વધુ જન્મ આરોગ્ય સુવિધાઓમાં થયા છે.
આ પણ વાંચો: ગુજરાત/ ગુજરાત માલધારી મહાપંચાયત આંદોલન સમિતીની યોજાશે બેઠક, નક્કી કરશે આગામી રણનીતિ
