લોકડાઉન દરમિયાન દેશની દરેક કોર્ટમાં વીડિયો કોન્ફરન્સિંગની સુવિધા શરૂ થઈ. સુપ્રીમ કોર્ટની બંધારણીય બેંચે ચાર વર્ષ પહેલા આદેશ આપ્યો હતો કે કોર્ટની કાર્યવાહી એટલે કે જનતા સાથે સંબંધિત કેસોની સુનાવણીનું જીવંત પ્રસારણ કરી શકાશે. તેના આદેશમાં બેન્ચે સંસદની કાર્યવાહીના જીવંત પ્રસારણનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
સુપ્રીમ કોર્ટની કાર્યવાહીનું આંશિક રીતે લાઈવ ટેલિકાસ્ટ કરવામાં આવી રહ્યું છે. કર્ણાટક અને ગુજરાત હાઈકોર્ટની કાર્યવાહીનું યુટ્યુબ પર પ્રસારણ થઈ રહ્યું છે. જાહેર જનતા સાથે સંબંધિત વિશેષ કેસોની સુનાવણીના જીવંત પ્રસારણ માટે સુપ્રીમ કોર્ટની પોતાની અલગ ચેનલ ટૂંક સમયમાં અસ્તિત્વમાં આવી શકે છે. સુપ્રીમ કોર્ટની ઈ-કમિટી આ અંગે ઊંડાણપૂર્વક વિચારણા કરી રહી છે. ટૂંક સમયમાં કમિટી પણ આ અંગે નિર્ણય લેશે. શક્ય છે કે નવેમ્બર 2022 પછી આ કાલ્પનિક ચીફ જસ્ટિસ ઓફ જસ્ટિસ ધનંજય યશવંત ચંદ્રચુડના કાર્યકાળ દરમિયાન વાસ્તવિકતામાં ફેરવાઈ જાય.
સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશ અને ઈ-કમિટીના અધ્યક્ષ જસ્ટિસ ચંદ્રચુડે કહ્યું કે સંસદ ટીવીની તર્જ પર સુપ્રીમ કોર્ટની એક અલગ ચેનલ હશે. તેના પર સુપ્રીમ કોર્ટમાં મહત્વપૂર્ણ કેસોની સુનાવણી અને કાર્યવાહીનું જીવંત પ્રસારણ શક્ય બનશે.
હાલમાં સુપ્રીમ કોર્ટની કાર્યવાહીનું આંશિક રીતે જીવંત પ્રસારણ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
જસ્ટિસ ચંદ્રચુડે એમ પણ કહ્યું કે હાલમાં સુપ્રીમ કોર્ટની કાર્યવાહીનું આંશિક રીતે લાઈવ પ્રસારણ થઈ રહ્યું છે. 20 માર્ચ 2020 થી, વીડિયો કોન્ફરન્સિંગ દ્વારા સુપ્રીમ કોર્ટની કાર્યવાહી બે વર્ષ સુધી ઓનલાઈન એટલે કે વર્ચ્યુઅલ મોડમાં ચાલી. આ વ્યવસ્થા પણ જીવંત પ્રસારણ જેવી જ છે. હાલમાં, માત્ર થોડા અધિકૃત લોકોને જ તેને જોવાનો અધિકાર આપવામાં આવ્યો છે.
જસ્ટિસ ચંદ્રચુડની આ જાહેરાતથી વકીલો પણ ઉત્સાહિત છે. તેમનું કહેવું છે કે લાઇવ બ્રોડકાસ્ટિંગથી વકીલોની કાર્યક્ષમતામાં પણ સુધારો થશે. તે જ સમયે, વાદી અને પ્રતિવાદીઓ તેમના કેસ પર તેમના વકીલોની દલીલો પર નજર રાખી શકશે. તેઓ જાણી શકશે કે કોર્ટે શું આદેશ આપ્યો છે.
કર્ણાટક અને ગુજરાત હાઈકોર્ટની કાર્યવાહી યુટ્યુબ પર પ્રસારિત થાય છે
જો વર્તમાન યુગની વાત કરીએ તો સુપ્રીમ કોર્ટ એવી પહેલી કોર્ટ નહીં હોય જ્યાંથી ચોક્કસ કેસોની સુનાવણીનું જીવંત પ્રસારણ કરવામાં આવે. અત્યાર સુધી કર્ણાટક અને ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં તેમની સમગ્ર કાર્યવાહીનું લાઈવ ટેલિકાસ્ટ કરવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે, પરંતુ તેમની પોતાની કોઈ ચેનલ નથી પરંતુ યુટ્યુબ પર કોઈપણ નાગરિક આ બંને હાઈકોર્ટની સુનાવણી જોઈ શકે છે, જોકે હાલમાં આ બંને કોર્ટનું પોતાનું કોઈ ચોક્કસ ટીવી ચેનલ નથી.
જો વિશ્વની વાત કરીએ તો બ્રિટન, કેનેડા અને અમેરિકા સહિત યુરોપના ઘણા દેશો તેમજ યુરોપિયન કોર્ટ ઓફ જસ્ટિસ અને યુરોપની માનવ અધિકાર અદાલત પણ તેમની કાર્યવાહીનું જીવંત પ્રસારણ કરે છે. આ અદાલતોની કાર્યવાહીના રેકોર્ડિંગ તેમની વેબસાઇટ પર ઉપલબ્ધ છે. કોઈપણ તેને જરૂરિયાત મુજબ ડાઉનલોડ કરી શકે છે.
તમને જણાવી દઈએ કે લોકડાઉન દરમિયાન માર્ચ 2020થી મોબાઈલ એપથી સુપ્રીમ કોર્ટના અધિકારીઓ ઈ-કોર્ટ એટલે કે વર્ચ્યુઅલ સુનાવણી જોતી વખતે કર્મચારીઓના કેસ સાથે જોડાયેલા વકીલો અને પત્રકારોને સાંભળે છે. આ મોબાઈલ એપ દ્વારા હાલમાં સુપ્રીમ કોર્ટની 17 બેન્ચની કાર્યવાહી લાઈવ જોવામાં આવે છે.
રાજકીય / શિક્ષણમંત્રી જીતુ વાઘાણી દેશના વડાપ્રધાનને છેતરશે : ગોપાલ ઇટાલિયા
