ભારત સાથેના વિવાદ વચ્ચે, માલદીવની પ્રવાસન સંસ્થાએ ભારતની EaseMyTrip કંપનીને માલદીવની મુસાફરી માટે ફરીથી ફ્લાઇટ બુકિંગ શરૂ કરવાની અપીલ કરી છે. માલદીવ્સ એસોસિએશન ઓફ ટૂર એન્ડ ટ્રાવેલ ઓપરેટર્સ (MATATO) એ મંગળવારે કહ્યું – ભારતીયો અમારા માટે ભાઈ-બહેન જેવા છે.

MATATOએ કહ્યું- અમે ઇઝી માય ટ્રિપને અપીલ કરીએ છીએ કે તે ભારત વિશે કરવામાં આવેલા વાંધાજનક નિવેદનો પર ધ્યાન ન આપે. આ નિવેદન માલદીવના લોકોની ભાવનાઓને પ્રતિબિંબિત કરતું નથી. અમે આ માટે માફી માંગીએ છીએ. ઈઝ માય ટ્રીપના સીઈઓ નિશાંત પિટ્ટીને સંબોધતા માલદીવ એસોસિએશને પણ ભારતીય પ્રવાસીઓના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

મટાટોએ કહ્યું- ભારત અને માલદીવ વચ્ચે ગાઢ મિત્રતા છે. અમારા સંબંધો રાજકારણથી પર છે. પર્યટન એ માલદીવના લોકો માટે જીવનનો આધાર છે. આ ક્ષેત્ર આપણા જીડીપીમાં બે તૃતીયાંશ કરતાં વધુ યોગદાન આપે છે. માલદીવના લગભગ 44 હજાર લોકો આ સેક્ટરમાં કામ કરે છે. તેમની આજીવિકા પ્રવાસન પર આધારિત છે. આ વિવાદને કારણે થયેલા નુકસાનની દેશના અર્થતંત્ર પર નકારાત્મક અસર પડી શકે છે.

એસોસિએશને આગળ કહ્યું- માલદીવના પ્રવાસન ક્ષેત્રની સફળતા માટે ભારતીય પ્રવાસીઓ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. પ્રવાસીઓના કારણે જ માલદીવમાં ગેસ્ટ હાઉસ અને અન્ય સવલતો પૂરી પાડતા મધ્યમ કક્ષાના વ્યવસાયો આગળ વધી શક્યા છે. અમે સંવાદની ભાવના અને એકબીજાને મદદ કરવામાં વિશ્વાસ કરીએ છીએ.

તેના પત્રના અંતમાં, MATATOએ લખ્યું – અમે બંને દેશો વચ્ચે સકારાત્મક ભાવનાઓને પ્રોત્સાહન આપવા અને ગેરસમજણો દૂર કરવા માટે માલદીવમાં સેવાઓ ફરી શરૂ કરવા માટે Ease My Trip માટે અપીલ કરીએ છીએ. અમારા પર્યટન ક્ષેત્ર દ્વારા, અમે આ ક્ષેત્રમાં શાંતિ અને વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા માટે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકીએ છીએ.

વાસ્તવમાં પીએમ મોદીએ તાજેતરમાં જ લક્ષદ્વીપની મુલાકાત લીધી હતી. અહીંના બીચ પરના તેમના ફોટા સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયા હતા. 7 જાન્યુઆરીના રોજ માલદીવના ત્રણ મંત્રીઓએ આ અંગે ટિપ્પણી કરી હતી. તેણે પીએમ મોદી, ભારત અને ઈઝરાયેલ સાથેના સંબંધોને લઈને વાંધાજનક શબ્દોનો ઉપયોગ કર્યો હતો. તે અફસોસની વાત હતી કે તેને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા.

દરમિયાન, માલદીવની વિપક્ષી પાર્ટીના નેતાએ સસ્પેન્ડ કરાયેલા ત્રણ મંત્રીઓ સામે કડક કાર્યવાહીની માંગ કરી છે. તેમણે કહ્યું છે કે ભારત અને મોદી વિરોધી વાતો એ મંત્રીઓના અંગત વિચારો છે. આવા લોકોને સરકારમાં સ્થાન મળવું જોઈએ નહીં. મોદી પર વાંધાજનક ટિપ્પણીઓ બાદ ભારતમાં #BoycottMaldives ટ્રેન્ડ થવાનું શરૂ થયું. ઘણી હસ્તીઓએ પણ સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ પર લક્ષદ્વીપને સુંદર ગણાવ્યું હતું અને લોકોને અહીં પર્યટનને પ્રોત્સાહન આપવા અપીલ કરી હતી.

વિવાદ વધ્યા બાદ માલદીવ સરકારે ત્રણ મંત્રીઓને સસ્પેન્ડ કરી દીધા હતા. દરમિયાન, રવિવારે મોડી રાત્રે, EaseMyTrip એ માલદીવની તમામ ફ્લાઈટ બુકિંગ સ્થગિત કરી દીધી હતી. કંપનીના સહ-સ્થાપક નિશાંત પિટ્ટીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર આ માહિતી આપી હતી.

માલદીવના પ્રવાસન ઉદ્યોગ એમએટીઆઈએ મંગળવારે તેના મંત્રીઓ દ્વારા ભારત અને પીએમ નરેન્દ્ર મોદી વિરુદ્ધ અપમાનજનક નિવેદનોની ટીકા કરી હતી. MATI એ એક પ્રેસ રીલીઝ બહાર પાડીને કહ્યું હતું કે – ભારતને માલદીવના સૌથી નજીકના પાડોશીઓ અને ભાગીદારો પૈકીનું એક ગણાવ્યું છે. કહ્યું- ભારત હંમેશા તેના ઈતિહાસમાં વિવિધ કટોકટીમાં આ ટાપુ રાષ્ટ્રને સમર્થન આપનારો પ્રથમ દેશ રહ્યો છે. મેટ્ટીએ કહ્યું હતું કે ભારત સરકાર અને તેના લોકોએ અમારી સાથે જે ગાઢ સંબંધ જાળવી રાખ્યો છે તેના માટે અમે ખૂબ જ આભારી છીએ. ભારત માલદીવના પર્યટન ઉદ્યોગમાં સૌથી મોટો ભાગીદાર છે. અમે ઇચ્છીએ છીએ કે આ ભાગીદારી સદીઓ સુધી ટકી રહે. અમે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો બગડી શકે તેવી કોઈપણ કાર્યવાહીની સખત નિંદા કરીએ છીએ.

બીજી તરફ, પાંચ દિવસની સત્તાવાર મુલાકાતે ચીન ગયેલા માલદીવના રાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ મુઈઝુ, જેઓ ભારત સાથે વિવાદમાં છે, તેમણે ચીનને વિનંતી કરી છે કે તેઓ શક્ય તેટલા વધુ પ્રવાસીઓને મોકલે. ચીનની મુલાકાતે આવેલા મુઈજ્જુએ માલદીવનો બહિષ્કાર કરવાની ભારતીયો દ્વારા કરવામાં આવેલ વિરોધ બાદ અપીલ ચીનને કરી છે. મુઈઝુએ આ ચાલનો ઉપયોગ ભારતીયોને હરાવવા માટે કર્યો નહી ઉપરાંત. વાસ્તવમાં, પ્રવાસીઓ, એક રીતે, ચીન માટે એક ગુપ્ત હથિયાર છે જેનો ઉપયોગ તે બેઇજિંગ સાથે સુસંગત દેશોને મદદ કરવા માટે કરે છે. તે જ સમયે, જે દેશો ચીનનો વિરોધ કરે છે તેમને પાઠ શીખવવા માટે, ચીન તેના નાગરિકો પર ત્યાં જવા પર ઘણા પ્રતિબંધો લાદે છે. ચીને આ શક્તિશાળી હથિયારનો ઉપયોગ તાઈવાન અને દક્ષિણ કોરિયા સહિત ઘણા દેશો વિરુદ્ધ કર્યો છે. માલદીવ અને ચીનના આ પગલાથી આવનારા દિવસોમાં ભારત માટે તણાવ વધી શકે છે. હાલમાં માલદીવની મુલાકાતે આવતા મોટાભાગના પ્રવાસીઓ ભારતીય છે પરંતુ ચીન આમાં ફેરફાર કરી શકે છે. હિંદ મહાસાગરમાં પ્રવાસન ક્ષેત્રને પ્રોત્સાહન આપવા માટે બંને દેશો વચ્ચે $50 મિલિયનના કરાર પર પણ હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા.

બીજી બાજુ હવે માલદીવના નેતાઓ ભારત સાથેના બગડેલા સંબંધો સુધારવાની વકાલત કરી રહ્યા છે. દરમિયાન માલદીવના વિપક્ષી નેતાઓએ મોહમ્મદ મુઈઝુ સરકારને આ મામલે કડક વલણ અપનાવવા આહ્વાન કર્યું છે. માલદીવિયન ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના પ્રમુખ ફૈયાઝ ઈસ્માઈલે કહ્યું કે સોશિયલ મીડિયાના કારણે બંને દેશોના નાગરિકો વચ્ચે આ મુદ્દે સતત ચર્ચા ચાલી રહી છે. પીએમ મોદી વિરુદ્ધ કરવામાં આવેલી ટિપ્પણીઓને કારણે માલદીવની પ્રતિષ્ઠા બગડી રહી છે. માલદીવ સરકારે ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વને જણાવવું જોઈએ કે પીએમ મોદી વિરુદ્ધ વિવાદાસ્પદ ટીપ્પણી કરનારા નેતાઓના પોતાના વિચારો હતા. માલદીવ સરકારને આ ટિપ્પણીઓ સાથે કોઈ લેવાદેવા નથી.

તમને જણાવી દઈએ કે ફૈયાઝ ઈસ્માઈલ માલદીવના આર્થિક વિકાસ મંત્રી પણ રહી ચૂક્યા છે. જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે શું આ વિવાદથી માલદીવના પ્રવાસન ક્ષેત્ર અને અર્થવ્યવસ્થા પર નકારાત્મક અસર પડશે તો તેમણે કહ્યું કે આ બધી બાબતો કરતાં આ મામલો મોટો છે. તેમણે કહ્યું કે માલદીવના સમજદાર નેતાઓના કારણે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો સારા રહ્યા છે. માત્ર એક-બે પોસ્ટના કારણે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો બગડે તે યોગ્ય નથી. વિપક્ષી નેતાએ વધુમાં કહ્યું કે આ મુદ્દો હવે સામાન્ય લોકો સુધી પહોંચી ગયો છે. અમારી સરકારે આ અંગે કડક નિવેદન અથવા કાર્યવાહી કરવી પડશે.

બંને દેશો વચ્ચે બગડતા સંબંધો પર ચિંતા વ્યક્ત કરતા તેમણે કહ્યું કે બંને દેશોમાં રાષ્ટ્રવાદી લોકો છે. માલદીવના લોકો કહી શકે છે કે અમે ભારત વિના જીવી શકીએ છીએ. ભારતના લોકો કહી શકે છે કે માલદીવ એક નાનો દેશ છે. જો કે, આ યોગ્ય અભિગમ નથી. આપણે બંને પાડોશી દેશો છીએ, આપણે સાથે મળીને કામ કરવાની જરૂર છે.

ભારત સાથે ગડબડ કરનારા માલદીવના રાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ મુઈઝો સામે ચારેબાજુ ઘેરાબંધી વધુ તીવ્ર થઈ ગઈ છે, ત્યારે હવે તેમની ખુરશી પર પણ મોટો ખતરો મંડરાઈ રહ્યો છે. માલદીવના એક સાંસદે મુખ્ય વિપક્ષી પાર્ટી માલદીવ્સ ડેમોક્રેટિક પાર્ટી સમક્ષ મુઈઝોને પદ પરથી હટાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. તે જ સમયે, માલદીવ્સ ડેમોક્રેટિક પાર્ટી ઓફ ઈન્ડિયાના મિત્ર પૂર્વ પ્રમુખ ઈબ્રાહિમ સોલિહે પણ પીએમ મોદી વિરુદ્ધ અપમાનજનક ટિપ્પણીની આકરી ટીકા કરતા એક નિવેદન જાહેર કર્યું છે. આ દરમિયાન ભારતે માલદીવના રાજદૂતને બોલાવીને પીએમ મોદી વિરુદ્ધ અભદ્ર ટિપ્પણી કરવા બદલ તેમની નિંદા કરી છે. દરમિયાન, માલદીવની અંદર મુઇઝ્ઝુ સરકાર સામે ગુસ્સો વધી રહ્યો છે.

પીએમ મોદી વિરૂદ્ધ વાંધાજનક ટિપ્પણી કરવી માલદીવને મોંઘી પડી રહી છે, માલદીવની અર્થવ્યવસ્થાને જ નહીં પરંતુ એવો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે મોઇજ્જુ સરકાર પણ મુશ્કેલીમાં આવી શકે છે. તમને જણાવી દઈએ કે માલદીવનો વિપક્ષ રાષ્ટ્રપતિ મોઈજ્જુ વિરુદ્ધ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવી શકે છે, વિપક્ષના નેતા અલી અઝીમે આ અંગે મોટું નિવેદન આપ્યું છે. આ બધાની વચ્ચે ગઈ કાલે ચીનના સરકારી અખબારમાં છપાયેલા આર્ટિકલ પરથી એ દાવો પણ સાચો બન્યો છે કે માલદીવની પાછળ ચીન છે અને ભારત સાથે ગડબડ કરીને રાષ્ટ્રપતિ મોઇઝુ પણ બેઇજિંગ ગયા છે.

ચીનની પાંચ દિવસીય સત્તાવાર મુલાકાતના બીજા દિવસે, મુઇઝુએ મંગળવારે ફુજિયન પ્રાંતમાં માલદીવ બિઝનેસ ફોરમને સંબોધિત કર્યું, જેમાં ચીનને ટાપુ રાષ્ટ્રનો સૌથી નજીકનો સાથી ગણાવ્યો. માલદીવના રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું, “ચીન અમારા સૌથી નજીકના સાથી અને વિકાસ ભાગીદારોમાંનું એક છે.” તેમના સંબોધન દરમિયાન, તેમણે 2014માં ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગના મહત્વાકાંક્ષી બેલ્ટ એન્ડ રોડ ઇનિશિયેટિવ (BRI) પ્રોજેક્ટ્સની પ્રશંસા કરી અને કહ્યું કે “તેમણે (જિનપિંગ) માલદીવના ઈતિહાસમાં જોવા મળેલ સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ.”

માલદીવના પ્રવાસન મંત્રાલય દ્વારા અગાઉ જારી કરાયેલા ડેટા અનુસાર, 2023માં ભારત દેશ માટે સૌથી મોટું પર્યટન બજાર બની રહ્યું છે. ગયા વર્ષે સૌથી વધુ ભારતીય પ્રવાસીઓ માલદીવમાં 2,09,198 આવ્યા હતા, ત્યારબાદ 2,09,146 રશિયન પ્રવાસીઓ અને 1,87,118 ચીની પ્રવાસીઓ આવ્યા હતા.

ભારતનું લક્ષદ્વીપ આવા જ સુંદર દરિયાકિનારા માટે જાણીતું છે. જોકે પ્રવાસીઓ માટે વિવિધ પ્રવાસ પ્રતિબંધો અને જરૂરી સુવિધાઓના અભાવે પ્રવાસીઓ ઓછી મુલાકાત લે છે. હવે PM મોદીએ પોતે લક્ષદ્વીપના પ્રચારની કમાન સંભાળી લીધી છે. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે લક્ષદ્વીપ સાથેની કનેક્ટિવિટી ટૂંક સમયમાં સુધારવામાં આવશે અને ઘણી હોટેલ પણ ખોલવામાં આવશે. આ સાથે ભારતીય પ્રવાસીઓને ભારતમાં પણ માલદીવ જેવી કુદરતી સુંદરતા જોવા મળશે. માલદીવ માટે આ એક મોટો ફટકો હશે જેની અર્થવ્યવસ્થા મોટાભાગે પર્યટન પર નિર્ભર છે.