યુક્રેન પર રશિયાના હુમલાને જોતા અમેરિકા અને યુરોપિયન દેશોએ રશિયા પર અનેક પ્રકારના પ્રતિબંધો લગાવ્યા છે. પ્રતિબંધોથી પરેશાન, રશિયન તેલ કંપનીઓ ભારતને તેલ પર ભારે ડિસ્કાઉન્ટ ઓફર કરી રહી છે. બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડના રિપોર્ટ અનુસાર, રશિયન ઓઈલ કંપનીઓ ભારતને ક્રૂડની કિંમત પર 25-27 ટકા સુધીનું ડિસ્કાઉન્ટ ઓફર કરી રહી છે.
યુક્રેન પર હુમલાને લઈને આંતરરાષ્ટ્રીય બેંકિંગ સિસ્ટમ SWIFT બેંકિંગ સિસ્ટમમાંથી કેટલીક રશિયન બેંકોને દૂર કરવામાં આવી છે, જેના કારણે રશિયા માટે અન્ય દેશો સાથે વેપાર કરવાનું મુશ્કેલ બન્યું છે. આ સ્થિતિમાંથી બહાર આવવા માટે રશિયન સરકાર નવી પેમેન્ટ સિસ્ટમ બનાવવામાં વ્યસ્ત છે. જો આમ થશે તો જ ભારત સાથે રશિયાનો તેલનો વેપાર વધી શકશે.
ભારત રશિયાની સૌથી મોટી સરકારી ઓઈલ કંપની રોસનેફ્ટ પાસેથી મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદે છે. ગયા વર્ષે ડિસેમ્બરમાં, જ્યારે રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન ભારતની મુલાકાતે આવ્યા હતા, ત્યારે રોસનેફ્ટ અને ઈન્ડિયા ઓઈલ કોર્પોરેશને 2022 ના અંત સુધીમાં નોવોરોસિસ્ક પોર્ટ દ્વારા ભારતને 20 મિલિયન ટન તેલ સપ્લાય કરવાના કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા.ભારત તેલની ખરીદી માટે મધ્ય પૂર્વ પર નિર્ભર છે, પરંતુ તે તેની આયાતમાં વૈવિધ્ય લાવવા માટે અમેરિકા અને રશિયા જેવા દેશો પાસેથી તેલની ખરીદી વધારવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.
બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડના એક રિપોર્ટ અનુસાર, સૂત્રોએ જણાવ્યું છે કે રશિયન ઓઈલ કંપનીઓ બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઈલની જૂની કિંમતો પર 25-27 ટકા ડિસ્કાઉન્ટ ઓફર કરી રહી છે. રશિયન કંપનીઓ દ્વારા ભારે ડિસ્કાઉન્ટનો સંકેત આપતાં એક સૂત્રએ જણાવ્યું હતું કે, “આ ઓફર આકર્ષક છે. જો કે, તેલની ખરીદી માટે કેવી રીતે ચૂકવણી કરવામાં આવશે તે અંગે હજુ કોઈ સંકેત નથી.
જોકે, એવું પણ કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે પ્રતિબંધો વચ્ચે ભારતે રશિયા સાથે વેપાર શરૂ કરતા પહેલા ખૂબ જ સાવધ રહેવું જોઈએ. રશિયાના સતત હુમલા વચ્ચે યુક્રેન પાસેથી તેલ ખરીદવું ઘણા દેશોને ગુસ્સે કરી શકે છે કારણ કે તેઓ તેને રશિયાને નાણાકીય સહાય પૂરી પાડવા તરીકે પણ જોઈ શકે છે.
એક ખાનગી બેંકના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવે બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડને જણાવ્યું હતું કે, “રશિયાની સમસ્યા એ છે કે તેઓ તેમના ઉત્પાદનો વેચવા સક્ષમ નથી. યુદ્ધને કારણે, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $90 થી વધીને $115 પ્રતિ બેરલ થઈ ગયા છે, જેના કારણે ભારતને તેલની ખરીદી માટે વધુ ચૂકવણી કરવાની ફરજ પડી છે. આપણે તેલની આયાત માટે રશિયા સિવાયના અન્ય વિકલ્પો પણ શોધવા જોઈએ.
બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, પ્રતિબંધો લાગુ થયાના થોડા સમય પહેલા જ રશિયન ક્રૂડ ઓઈલની કિંમતમાં 11.60 બેરલનો ઘટાડો થયો હતો. આ હોવા છતાં, રશિયા પર સંભવિત પ્રતિબંધોને ધ્યાનમાં રાખીને રશિયાના તેલને ખરીદદાર ન મળી શકવાને કારણે રશિયાના ક્રૂડ ઓઈલની બિડ થઈ ન હતી.
SWIFT બેંકિંગ સિસ્ટમમાંથી ઘણી રશિયન બેંકોને દૂર કરવામાં આવી છે, જેના કારણે વિશ્વના અન્ય દેશો માટે રશિયા સાથે વેપાર કરવો મુશ્કેલ બની ગયું છે. ભારત સરકાર અને રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા રશિયામાંથી તેમની આયાત માટે ચૂકવણી કરવા માટે વૈકલ્પિક માર્ગો શોધી રહી છે. ભારત આ અંગે કોઈ રસ્તો કાઢવા બેંકો અને કંપનીઓ સાથે વાત કરી રહ્યું છે.
બેંકોએ રશિયા સાથે વેપાર કરવા માટે ભારત અને રશિયાના ચલણમાં વેપાર કરવા માટે રૂપિયા-રુબલ ટ્રેડિંગ એકાઉન્ટને સક્રિય કરવાનો વિકલ્પ સૂચવ્યો છે. જો કે હજુ આ અંગે કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી
