World News : લગભગ પાંચ વર્ષથી ચાલી રહેલા રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ (Russia Ukraine War)નો અંત લાવવા માટે હવે રાજદ્વારી પ્રયાસો તેજ બન્યા છે. યુદ્ધનો અંત લાવવા માટે રશિયા, યુક્રેન અને અમેરિકાના પ્રતિનિધિઓ UAEની રાજધાની અબુ ધાબીમાં બે દિવસીય મહત્ત્વપૂર્ણ વાટાઘાટો (Peace Negotiations)શરૂ કરવાના છે. ફેબ્રુઆરી બાદ ત્રણેય દેશો વચ્ચે યોજાનારી આ પ્રથમ બેઠકને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. જોકે, બંને દેશોની અલગ-અલગ શરતોને કારણે સમજૂતીનો માર્ગ સરળ દેખાતો નથી. આ દરમિયાન ભારતની ભૂમિકા પણ ચર્ચામાં આવી છે.
રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ (Russia-Ukraine War) રોકવા માટે અબુ ધાબીમાં બેઠક
24 ફેબ્રુઆરી, 2022ના રોજ શરૂ થયેલા યુદ્ધને કારણે બંને દેશોમાં ભારે જાનહાનિ અને આર્થિક નુકસાન થયું છે. અબુ ધાબીમાં યોજાનારી બેઠકમાં રશિયન પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનના સલાહકાર વ્લાદિમીર મેડિન્સ્કી કરશે. જ્યારે યુક્રેન તરફથી પૂર્વ સંરક્ષણ મંત્રી અને વિદેશી ગુપ્તચર સેવાના વડા રુસ્તમ ઉમેરોવ પ્રતિનિધિત્વ કરશે.
અમેરિકા તરફથી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વિશેષ દૂતો સ્ટીવ વિટકોફ અને જેરેડ કુશનર મધ્યસ્થીની ભૂમિકા ભજવશે. યુરોપિયન દેશો પણ આ પ્રક્રિયામાં સામેલ થવા ઇચ્છે છે, પરંતુ રશિયા યુરોપની ભાગીદારી અંગે સંમત નથી.
બંને દેશોની મુખ્ય માંગણીઓ શું છે?
આ વાટાઘાટોમાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન યુક્રેનની સુરક્ષા અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાનો રહેશે. રશિયાની માંગ છે કે યુક્રેન વિવાદિત પ્રદેશો પરનો પોતાનો દાવો છોડે અને NATOમાં સામેલ થવાની ઇચ્છા છોડી દે.
બીજી તરફ, યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોડીમીર ઝેલેન્સકી આ શરતો સ્વીકારવા તૈયાર નથી. તેમની મુખ્ય માંગ યુદ્ધવિરામ અને ભવિષ્યમાં રશિયા તરફથી કોઈ હુમલો ન થાય તેની મજબૂત સુરક્ષા ગેરંટી છે.
આ ઉપરાંત યુદ્ધના મેદાનમાં તણાવ ઘટાડવો, સૈન્ય કાર્યવાહી મર્યાદિત કરવી, કાળા સમુદ્રમાંથી અનાજની નિકાસ ફરી શરૂ કરવી અને દરિયાઈ વેપાર માર્ગોને સુરક્ષિત બનાવવાના મુદ્દાઓ પણ એજન્ડામાં સામેલ છે.
ભારતની ભૂમિકા કેમ બની મહત્ત્વપૂર્ણ?
અબુ ધાબીની બેઠક પહેલાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી (Narendra Modi)અને યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ ઝેલેન્સકી વચ્ચે ટેલિફોનિક વાતચીત થઈ હતી. આ વાતચીત બાદ ઝેલેન્સકીએ સોશિયલ મીડિયા પર ભારત સાથેના સંબંધો અને શાંતિ પ્રયાસો અંગે મહત્ત્વપૂર્ણ વિગતો રજૂ કરી હતી.
તેમના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતે બંને દેશો વચ્ચે તણાવ ઘટાડવા માટે વ્યવહારુ સૂચનો આપ્યા છે. તેમાં પાવર પ્લાન્ટ પરના હુમલા રોકવા, દરિયાઈ માર્ગોની સુરક્ષા અને વ્યાપારી જહાજોની અવરજવર જાળવી રાખવા જેવા મુદ્દાઓ સામેલ છે.
ભારતની સંતુલિત વિદેશ નીતિ (India Foreign Policy) પણ આ મામલે મહત્ત્વપૂર્ણ બની છે. ભારતના રશિયા સાથે પરંપરાગત અને ઊર્જા સંબંધો છે, જ્યારે યુક્રેન સાથે પણ રાજદ્વારી સંબંધો જાળવી રાખ્યા છે. આ સ્થિતિ ભારતને બંને પક્ષો સાથે સંવાદ કરવાની તક આપે છે.
શું યુદ્ધવિરામની આશા રાખી શકાય?
વાટાઘાટોમાં ખાદ્ય સુરક્ષા અને કાળો સમુદ્ર અનાજ કોરિડોર (Black Sea Grain Corridor)નો મુદ્દો પણ મહત્ત્વનો બની શકે છે. અનાજની નિકાસ ફરી શરૂ થાય તો વૈશ્વિક ખાદ્ય પુરવઠાને રાહત મળી શકે છે.
રશિયાના વિદેશ મંત્રી સર્ગેઈ લવરોવે પણ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા સામૂહિક સુરક્ષાના મુદ્દાને પ્રાથમિકતા આપવાના પ્રયાસોનું સ્વાગત કર્યું છે.
જોકે, બંને દેશોની મુખ્ય માંગણીઓમાં મોટો તફાવત છે. તેથી અબુ ધાબીની બેઠકમાં તાત્કાલિક શાંતિ સમજૂતી થશે કે નહીં તે કહેવું મુશ્કેલ છે. તેમ છતાં, ત્રણેય દેશો એક જ ટેબલ પર આવીને ચર્ચા કરી રહ્યા છે તે રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ (Russia Ukraine War)નો અંત લાવવાની દિશામાં મહત્ત્વપૂર્ણ રાજદ્વારી પગલું બની શકે છે.
