National News:ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન પાકિસ્તાનના હવાઈ ક્ષેત્રને નષ્ટ કરનાર બ્રહ્મોસ મિસાઇલો વિશ્વની સૌથી ઘાતક સુપરસોનિક મિસાઇલોમાંની એક બની ગઈ છે. દુશ્મન છાવણીમાં તબાહી મચાવનારી આ વારસાને આગળ ધપાવતા, ભારત હવે તેની આગામી પેઢીની હાઇપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઇલ બ્રહ્મોસ-2 ના વિકાસને વેગ આપવા માટે તૈયાર છે. DRDO એ સ્વદેશી સ્ક્રેમજેટ એન્જિન ટેકનોલોજીમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ પ્રાપ્ત કર્યા પછી બ્રહ્મોસ-૨ ની વિકાસ પ્રક્રિયાને વેગ મળ્યો છે.

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ અદ્યતન બ્રહ્મોસ-2 મિસાઇલની ગતિ મેક 8 (ધ્વનિની ગતિ કરતા 8 ગણી) હશે. અને તેને એવી રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવી રહી છે કે તેની રેન્જ 1500 કિલોમીટર હોય.

હાલના બ્રહ્મોસની મહત્તમ ગતિ 3.5 મેક છે. તેની રેન્જ 290 થી 800 કિલોમીટર સુધીની છે. બ્રહ્મોસ મિસાઇલ હાલમાં વિશ્વની સૌથી ઝડપી સુપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઇલોમાંની એક છે. બ્રહ્મોસ-૨ એક હાઇપરસોનિક મિસાઇલ હશે. સુપરસોનિક ક્રુઝ મિસાઇલની ગતિ 1 થી 5 મેક સુધીની હોય છે. જ્યારે હાઇપરસોનિક મિસાઇલની ગતિ 5 થી 12 મેક સુધીની હોય છે.

સંરક્ષણ સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ભારત અને રશિયા વચ્ચે બ્રહ્મોસ-II ના સંયુક્ત વિકાસ પર ઉચ્ચ સ્તરીય ચર્ચાઓ ફરી શરૂ થવા જઈ રહી છે. આ હાઇપરસોનિક ક્રુઝ મિસાઇલનો ઉદ્દેશ્ય મેક 6 થી વધુ ગતિ પ્રાપ્ત કરવાનો છે અને તે રશિયાની 3M22 ઝિર્કોન મિસાઇલથી પ્રેરિત હશે, જે સ્ક્રેમજેટ-સંચાલિત હાઇપરસોનિક મિસાઇલ અને પરમાણુ સંચાલિત મિસાઇલ છે.

બ્રહ્મોસ-II પ્રોજેક્ટ, જેનો વિચાર લગભગ એક દાયકા પહેલા બ્રહ્મોસ એરોસ્પેસ દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો, તેમાં અગાઉ અનેક અવરોધોનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. આ અવરોધોમાં ભારત સાથે અદ્યતન હાઇપરસોનિક ટેકનોલોજી શેર કરવામાં રશિયાની અનિચ્છા અને ઊંચી કિંમત જેવી ચિંતાઓનો સમાવેશ થાય છે.

બ્રહ્મોસ-II પ્રોજેક્ટની જાહેરાત સૌપ્રથમ 2008 માં કરવામાં આવી હતી અને 2015 સુધીમાં તેનું પરીક્ષણ થવાની અપેક્ષા હતી. જો કે, ઘણા કારણોસર આ પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થયો હતો. મિસાઇલ ટેકનોલોજી કંટ્રોલ રિજીમ (MTCR) ના સભ્ય તરીકે, રશિયા શરૂઆતમાં 300 કિમીથી વધુ રેન્જ ધરાવતી ટેકનોલોજી શેર કરી શકતું ન હતું, જે પરિસ્થિતિ 2014 માં ભારત MTCR ના સભ્ય બન્યા પછી બદલાઈ ગઈ.

પરંતુ વિશ્વમાં અદ્યતન હાઇપરસોનિક શસ્ત્રોમાં વધતી જતી રુચિ અને સ્પર્ધાએ આ પ્રોજેક્ટમાં રસ ફરી શરૂ કર્યો છે, જેના કારણે બંને દેશો (ભારત-રશિયા) તેમના વ્યૂહાત્મક સંરક્ષણને મજબૂત બનાવવા માટે સહયોગ વધારવા તરફ દોરી ગયા છે.

હાલમાં દેશમાં જે બ્રહ્મોસ મિસાઇલ છે તે ભારત અને રશિયા વચ્ચેના સંયુક્ત સાહસ બ્રહ્મોસ એરોસ્પેસ (1998 માં સ્થાપિત) નું પરિણામ છે. વિશ્વની સૌથી ઝડપી સુપરસોનિક ક્રુઝ મિસાઇલ માનવામાં આવે છે, વર્તમાન બ્રહ્મોસ મિસાઇલ મેક 3.5 ની ગતિ સુધી પહોંચવામાં સક્ષમ છે અને 290 થી 800 કિલોમીટરનું અંતર કાપી શકે છે. તે ભારતીય સેના, નૌકાદળ અને વાયુસેનાના કાફલાનો ભાગ છે અને જમીન, પાણી, હવા અને સબમરીન પર ઓપરેશનલ ઉપયોગ માટે રચાયેલ છે.

ફાયર-એન્ડ-ફોર્ગેટ ટેકનોલોજીએ આ મિસાઇલને ભારતની સંરક્ષણ વ્યૂહરચનામાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ શસ્ત્રોમાંનું એક બનાવ્યું છે, જેનો ઉપયોગ ઓપરેશન સિંદૂરમાં કરવામાં આવ્યો હતો જ્યાં બ્રહ્મોસે તેના તમામ લક્ષ્યોને નિશાન બનાવ્યા હતા.

શાહબાઝ શરીફ બ્રહ્મોસથી ડરે છે

પાકિસ્તાનના પીએમ શાહબાઝ શરીફ કરતાં વધુ સારી રીતે કોઈ જાણતું નથી કે બ્રહ્મોસ મિસાઇલોનો ડર શું છે. તેમણે ખુલ્લેઆમ સ્વીકાર્યું છે કે બ્રહ્મોસ મિસાઇલોએ પાકિસ્તાનના એરબેઝ પર વિનાશ કર્યો છે. શાહબાઝે અઝરબૈજાનમાં કહ્યું હતું કે જ્યારે અમે ભારત પર હુમલો કરવાની યોજના બનાવી રહ્યા હતા, ત્યારે ભારતે બ્રહ્મોસ મિસાઇલથી હુમલો કર્યો અને પાકિસ્તાનના ઘણા રાજ્યો પર હુમલો કર્યો. તેમાં રાવલપિંડી એરપોર્ટ અને અન્ય સ્થળોનો સમાવેશ થાય છે.

બ્રહ્મોસ-II ની ફાયર પાવર કેવી હશે?

બ્રહ્મોસ-II ની ગતિ 6 થી 8 માકની વચ્ચે હશે. એટલે કે, લગભગ 8,600-10,000 કિમી/કલાક. આ મિસાઇલ 1500 કિલોમીટરના અંતરે પ્રહાર કરી શકશે.

તે સતત હાઇપરસોનિક ગતિએ ઉડશે અને લક્ષ્યને નષ્ટ કરશે.

તેની ડિઝાઇન રશિયાના 3M22 ઝિર્કોનથી પ્રેરિત હશે, જે મેક 9 ની ઝડપે દોડે છે અને તેને રશિયન નૌકાદળમાં સામેલ કરવામાં આવ્યું છે.

બ્રહ્મોસ-II માં સ્ક્રેમજેટ એન્જિન હશે, જે વર્તમાન બ્રહ્મોસ રેમજેટ સિસ્ટમ કરતા ઘણું અદ્યતન છે.

તેની ડિઝાઇન રશિયાના 3M22 ઝિર્કોનથી પ્રેરિત હશે, જે મેક 9 ની ઝડપે ઉડે છે અને તેને રશિયન નૌકાદળમાં સામેલ કરવામાં આવ્યું છે.

બ્રહ્મોસ-II નું વજન લગભગ 1.33 ટન હોવાની શક્યતા છે, જે હવામાં લોન્ચ કરાયેલ બ્રહ્મોસ-A (2.65 ટન) કરતા લગભગ અડધું છે.

તેને ભારતના સ્વદેશી લાઇટ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ (LCA) તેજસ માર્ક 2 સહિત ઘણા વિમાનોમાં સ્થાપિત કરી શકાય છે.

એપ્રિલ 2025 માં, DRDO એ 1,000 સેકન્ડથી વધુ સમય માટે સ્ક્રેમજેટ એન્જિનના કમ્બસ્ટરનું સફળતાપૂર્વક પરીક્ષણ કર્યું. આ સિદ્ધિ ભારતની હાઇપરસોનિક મિસાઇલ ક્ષમતાઓ તરફ એક નિર્ણાયક પગલું છે.

આ પણ વાંચો:બ્રહ્મોસ મિસાઈલની ખરીદી માટે રૂ. 19,000 કરોડની મેગા ડીલને મંજૂરી

આ પણ વાંચો:બ્રહ્મોસ મિસાઇલે AWACS ને કેવી રીતે તોડી પાડ્યું? પાક. એરફોર્સના પૂર્વ ચીફે બતાવ્યું

આ પણ વાંચો:બ્રહ્મોસ મિસાઇલ કલામની શ્રેષ્ઠ કૃતિ છે! ઓપરેશન સિંદૂરમાં સેનાની તાકાત બનેલા દેશને ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિની ભેટ