New Delhi News: આજે દુનિયા TikTokની 15-સેકન્ડની રીલ્સ (Reels) માટે પાગલ છે. આ વાતને નકારી શકાય તેમ નથી. વ્યક્તિ ગમે તે કરી રહ્યો હોય, તે જ્યાં પણ હોય, ગમે તે હોય, TikTok પર આવો અને 15 સેકન્ડમાં તમારી વાર્તા દુનિયાને કહો.  અમેરિકા પણ લોકો આ જ રોગથી પીડિત છે.

34 કરોડની વસ્તી ધરાવતા અમેરિકામાં તેના 17 કરોડ એક્ટિવ યુઝર્સ (Active Users) છે. અમેરિકાની 50 ટકા વસ્તી તરીકે પણ માની શકો છો. TikTok વ્યસનનો મામલો પણ ઠીક હતો, અમેરિકન વહીવટીતંત્ર તેના પર કોઈ ધ્યાન આપી રહ્યું ન હતું. પરંતુ જ્યારે રિસર્ચ સામે આવ્યું કે TikTok દ્વારા અમેરિકન યુવાનોનું બ્રેઈનવોશ કરવામાં આવી રહ્યું છે, ત્યારે યુએસ એજન્સીઓ સતર્ક થઈ ગઈ.

જો ભારતના સંદર્ભમાં વાત કરીએ તો પ્રતિબંધ પહેલા તેને 100 મિલિયન લોકો એટલે કે 10 કરોડ લોકોએ ડાઉનલોડ કર્યું હતું. એક અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ભારતમાં દર મહિને લગભગ 20 મિલિયન લોકો તેનો ઉપયોગ કરે છે. આ ચાઈનીઝ એપ (Chinese App) યુવાનોમાં કેટલી લોકપ્રિય હતી તેનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે ગૂગલ પ્લે સ્ટોર પર 80 લાખ લોકોએ તેની સમીક્ષા કરી છે.

પ્રસિદ્ધિ અને આવક રળનારી આ એપના યુઝર્સ માત્ર શહેરમાં જ નહીં પરંતુ ગામડાઓ અને વિસ્તારોમાં પણ હતા. સરકાર માટે સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ હતી કે 10-12 વર્ષના બાળકો વ્યસની બની રહ્યા છે. આ પ્લેટફોર્મ પર બોલિવૂડ સ્ટાર્સની હાજરીએ તેને વધુ જગ્યા આપી અને તે ઝડપથી ફેલાઈ ગઈ.

આખરે ભારત સરકારનું ધ્યાન આ એપ તરફ ગયું. સરકારને જાણવા મળ્યું કે ચીનની માલિકીની આ કંપની કરોડો ગીગાબાઈટ ભારતીય ડેટાનો સંગ્રહ કરી રહી છે. તેનાથી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે જોખમ ઉભું થઈ શકે છે. એવી આશંકા હતી કે વપરાશકર્તાઓનો ડેટા, જેમાં સંવેદનશીલ વ્યક્તિગત માહિતી શામેલ હોઈ શકે છે, તે ચીનની સરકાર સાથે શેર કરી શકાય છે, ખાસ કરીને દેશના ડેટા-શેરિંગ કાયદાઓને ધ્યાનમાં રાખીને. ભારતના ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી મંત્રાલયે દલીલ કરી હતી કે એપ્લિકેશન દેશની સાર્વભૌમત્વ અને અખંડિતતાનું ઉલ્લંઘન કરે છે, ચેતવણી આપી હતી કે આવા ડેટાનો સંભવિત રીતે જાસૂસી હેતુઓ માટે ઉપયોગ થઈ શકે છે.

આ ઉપરાંત આ એપ યુવાનો, વિદ્યાર્થીઓ અને ગૃહિણીઓના કિંમતી કલાકો વેડફાતા હતા. આને લગતી ઘણી ફરિયાદો અને ગુનાઓ નોંધાઈ રહ્યા છે. દરમિયાન, ગલવાનની ઘટના 15 જૂન 2020 ના રોજ બની હતી. જ્યાં ચીને ભારત સાથે દગો કર્યો. આ પછી, 29 જૂન, 2020 ના રોજ, ભારત સરકારે દેશમાં ટિક ટોક પર પ્રતિબંધ મૂક્યો.

અમેરિકાને 5 વર્ષ પછી સમજાયું

ભારતે 2020માં જે જોખમ અનુભવ્યો હતો. અમેરિકાને ત્યાં પહોંચવામાં બીજા 5 વર્ષ લાગ્યા. અમેરિકામાં સોમવાર, 20 જાન્યુઆરીથી TikTok પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. જો TikTokની પેરેન્ટ કંપની બાઈટ ડાન્સના માલિક Zheng Yiming નવા રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પની શરતો સાથે સહમત નહીં થાય, તો TikTok ઈતિહાસના પાનામાં ઘટી જશે.

ભારતમાં પ્રતિબંધ સાથે અમેરિકામાં TikTok વિરુદ્ધ વાતાવરણ ઊભું થવા લાગ્યું. રાષ્ટ્રપતિ પદના ઉમેદવાર નિક્કી હેલીએ આ એપ સામે ખુલ્લેઆમ અવાજ ઉઠાવ્યો હતો. રિપબ્લિકન પ્રેસિડેન્શિયલ પ્રાઈમરી ડિબેટ દરમિયાન, નિક્કી હેલીએ કહ્યું કે આપણે ખરેખર TikTok પર કાયમ માટે પ્રતિબંધ લગાવવાની જરૂર છે અને હું તમને શા માટે જણાવું છું. તેનું કારણ સમજાવતાં તેણે કહ્યું, “દર 30 મિનિટે એક વ્યક્તિ TikTok જુએ છે, તે 17% વધુ સેમિટિક વિરોધી અને હમાસ તરફી બની જાય છે.”

પોતાની વાત સાબિત કરવા નિક્કી હેલીએ એક સંશોધનનો ઉલ્લેખ કર્યો. એન્થોની ગોલ્ડબ્લૂમ નામના ડેટા સાયન્ટિસ્ટે યુવાનો પર તેની અસરનો અભ્યાસ કર્યો હતો. જોકે, હેલી પર સંશોધનને ખોટી રીતે રજૂ કરવાનો આરોપ હતો. નિક્કી હેલીના આરોપોથી અમેરિકામાં એવી સનસનાટી મચી ગઈ કે TikTokએ આ આરોપોને નકારવા પડ્યા.

ચીન સાથે અમેરિકાની દુશ્મનાવટ વચ્ચે, આ પ્લેટફોર્મ પર પ્રતિબંધ મૂકવાની માંગ વધવા લાગી. એપ્રિલ 2024માં, કોંગ્રેસે TikTok વેચવા માટે ByteDance ને 270 દિવસ આપવાનું બિલ પસાર કર્યું. ByteDance આમ કરવામાં નિષ્ફળ ગયો.

આ કેસની સુનાવણી અમેરિકન કોર્ટમાં થઈ હતી. આ સમય દરમિયાન, સરકાર દ્વારા રજૂ કરાયેલા દસ્તાવેજોમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે પ્લેટફોર્મ ચીન સરકારના મંતવ્યોની તરફેણમાં પક્ષપાતી છે, જેમાં ઉઇગુર લઘુમતીઓ સાથે ચીનના વર્તન અને તિબેટમાં તેની ક્રિયાઓ વિશેની માહિતીને દબાવવાનો સમાવેશ થાય છે. એટલે કે, TikTok આ માહિતીને દબાવી દે છે અને અમેરિકન યુવાનોને ચીન વિશે સ્વતંત્ર અભિપ્રાય રચતા અટકાવે છે.

આ પ્લેટફોર્મે ચીનના હિતો સાથે સંઘર્ષ કરતી દરેક સામગ્રીને બ્લોક કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. આમાં તિયાનમેન સ્ક્વેર પર ચીની હત્યાકાંડની ઘટના અને હોંગકોંગમાં સરકાર વિરોધીઓ સામે ચીનની કાર્યવાહીનો પણ સમાવેશ થાય છે. યુએસ કોંગ્રેસમાં બંને પક્ષોના સભ્યો કહે છે કે તેઓ ટિકટોકને આવશ્યકપણે ચીની સરકારના નિયંત્રણ હેઠળ જુએ છે, પછી ભલે કંપનીના અધિકારીઓ સ્વતંત્રતાનો દાવો કરે.

અમેરિકન ગુપ્તચર એજન્સીઓ ઘણા વર્ષોથી TikTok દ્વારા રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે ઉભા થતા જોખમો અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી રહી છે.  “જોખમ બે બાજુનું છે; ચીનની સરકાર TikTok તેના 170 મિલિયન યુએસ વપરાશકર્તાઓ વિશે એકત્રિત કરે છે, જેમાં સ્થાનો અને ફોન સંપર્કોનો સમાવેશ થાય છે તે સંવેદનશીલ માહિતીનો લાભ લઈ શકે છે; અલ્ગોરિધમને છૂપી રીતે હેરફેર કરી શકાય છે જેથી કરીને ચાઇના વપરાશકર્તાઓ તેના “દૂષિત હેતુઓ” માટે મેળવેલી સામગ્રીને આકાર આપી શકે છે.

આ કેસની સુનાવણી દરમિયાન, યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું, “તેમાં કોઈ શંકા નથી કે TikTok અભિવ્યક્તિ માટે એક અનન્ય અને વ્યાપક આઉટલેટ, જોડાણનું માધ્યમ અને 170 મિલિયનથી વધુ અમેરિકનો માટે સમુદાયનો સ્ત્રોત પ્રદાન કરે છે, પરંતુ “કોંગ્રેસે નક્કી કર્યું કે TikTokની ડેટા કલેક્શન પ્રેક્ટિસ અને વિદેશી પ્રતિસ્પર્ધી સાથેના તેના સંબંધોના પ્રકાશમાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની ચિંતાઓને દૂર કરવી જરૂરી છે.”

કોર્ટે TikTok પરના પ્રતિબંધને સમર્થન આપતાં કહ્યું કે TikTok જેવી કંપનીઓએ ચીનના કાયદા હેઠળ ચીન સરકારને ડેટા સોંપવાની જરૂર પડી શકે છે. કોર્ટે સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે, “સરકાર પાસે TikTokને અલગ કરવા માટે યોગ્ય કારણ હતું.” TikTok અમેરિકાની મોટી કંપનીઓમાં સામેલ છે. વેલ્યુએશન ફર્મ્સ અનુસાર, જો ByteDance TikTok વેચવાનું નક્કી કરે છે, તો આજે તેની કિંમત 40 થી 50 અબજ ડોલર છે.

વિશ્લેષકોનો અંદાજ છે કે TikTokની યુએસ કામગીરી $30 બિલિયન અને $35 બિલિયનની વચ્ચે છે. ટિકટોકે વર્ષ 2023માં અમેરિકામાં 15 બિલિયન ડોલરની કમાણી કરી હતી. ત્યાંના 70 લાખ નાના વેપારીઓ આ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરે છે.

TikTok પણ તેની કમાણીનો નોંધપાત્ર હિસ્સો તેના વપરાશકર્તાઓને આપે છે. રિપોર્ટ અનુસાર, એક લાખ વ્યૂ માટે વીડિયો બનાવનારને 500 થી 1000 ડોલર મળે છે. અમેરિકાના 40 થી 50 ટકા TikTok પ્રભાવકો મહિને 15 હજાર ડોલર સુધીની કમાણી કરે છે. આ સંદર્ભમાં, તે રોજગારનો સારો વ્યવસાય છે.

શોર્ટ વીડિયો કિંગના નામથી પોતાનું સામ્રાજ્ય ચલાવનાર ઝેંગ ચીનના ત્રીજા સૌથી મોટા અમીર વ્યક્તિ છે. તેમની વર્તમાન નેટવર્થ $49.3 બિલિયન છે. વિડિયો શેરિંગ એપ TikTok ઉપરાંત, ByteDance પાસે ન્યૂઝ એગ્રીગેટર સર્વિસ Toutiao પણ છે. આ કંપનીના વિશ્વભરમાં એક અબજથી વધુ વપરાશકર્તાઓ છે. આ રીતે, આ કંપનીની વિચારધારાને પ્રભાવિત કરવા માટે જરૂરી સાધનો ઉપલબ્ધ છે.

કયા દેશોમાં TikTok પર પ્રતિબંધ છે

ભારત ઉપરાંત ઈરાન, જોર્ડન, કિર્ગિસ્તાન, ઉત્તર કોરિયા, સોમાલિયા અને ઉઝબેકિસ્તાનમાં પણ TikTok પર પ્રતિબંધ છે. અમેરિકાના નવા રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ભલે અત્યારે ટિકટોકને રાહત આપી હોય, પરંતુ હજુ પણ તેના પર પ્રતિબંધનો ખતરો છે.

સૌથી આશ્ચર્યજનક વાત એ છે કે TikTokનું જે વર્ઝન અમેરિકામાં ચાલી રહ્યું છે તે ચીનમાં પ્રતિબંધિત છે. આ બાઈટડાન્સની બેવડી નીતિને પણ છતી કરે છે. ચીનના લોકો બાઈટડાન્સ કંપનીની બીજી એપ Douyin નો ઉપયોગ કરે છે. જેના પર ચીન સરકારના ઘણા સેન્સર છે.

આ પણ વાંચો:US સુપ્રીમ કોર્ટ ટિકટોકની ‘વેચાણ અથવા પ્રતિબંધ’ કાયદા સામેની અરજી પર સુનાવણી કરશે

આ પણ વાંચો:બગદાદમાં ટિકટોક સ્ટાર ઓમ ફહાદની ગોળી મારીને હત્યા

આ પણ વાંચો:ટિકટોક સ્ટાર અને ભાજપ નેતા સોનાલી ફોગાટના મોતનુ ઘૂંટાતું રહસ્ય