• તુર્કી ચાર પ્લેટની ફોલ્ટલાઇન પર વસેલું છે
• તુર્કીમાં આ પહેલા 1822માં સાતથી વધુ તીવ્રતાવાળો ભૂકંપ આવ્યો હતો
• વિશ્વમાં છેલ્લે 2015માં નેપાળમાં 7.8ની તીવ્રતાવાળા આવેલા ભૂકંપમાં 9 હજારથી વધુના મોત થયા
• તુર્કીમાં 200 વર્ષ પછી સાત કરતાં વધુ તીવ્રતાવાળો ભૂકંપ આવ્યો

તુર્કીમાં આવેલા 7.8ની તીવ્રતાવાળા વિનાશક ભૂકંપમાં અનેકના મોત થયા. આ ભૂકંપ સ્થાનિક સમય મુજબ 4-17 વાગે આવ્યો હતો. એટલે કે લોકો ઊંઘમા જ મોતને ભેટ્યા હતા. તેના પછી 7.5ની તીવ્રતાવાળો અને પછી 6ની તીવ્રતાવાળો આંચકો આવ્યો હતો. આ ત્રણેય જુદા-જુદા આંચકા હતા જેણે તુર્કીને હલબલાવી નાખ્યું. આ જોઈને કોઈને પણ સવાલ થાય કે તુર્કીમાં ભૂકંપ આવવાનું કારણ શું છે. તુર્કીમાં ભૂકંપનું મુખ્ય કારણ એ છે કે તે Turkey Quake-Plate એનાટોલિયન, આફ્રિકન, યુરેશિયન અને અરેબિયા એમ ચાર પ્લેટની ફોલ્ટલાઇન ઉપર વસેલું છે.

તેમા મોટાભાગનું તુર્કી એનાટોલિયન પ્લેટ પર આવેલું છે. Turkey Quake-Plate આ પ્લેટની પૂર્વમાં પૂર્વ એનાટોલિયન ફોલ્ટ છે. ડાબી બાજુ ટ્રાન્સફોર્મરમાં ખામી છે. જે અરેબિયન પ્લેટ સાથે જોડાય છે. દક્ષિણ અને દક્ષિણપશ્ચિમમાં આફ્રિકન પ્લેટ છે. જ્યારે, ઉત્તર તરફ યુરેશિયન પ્લેટ છે, જે ઉત્તર એનાટોલિયન ફોલ્ટ ઝોન સાથે જોડાયેલ છે. એનાટોલિયન ટેકટોનિક પ્લેટ ઘડિયાળની દિશામાં આગળ વધી રહી છે. Turkey Quake-Plate તુર્કીની નીચે એનાટોલિયન ટેકટોનિક પ્લેટ ઘડિયાળની વિરુદ્ધ દિશામાં આગળ વધી રહી છે. એટલે કે ઘડિયાળની વિરુદ્ધ દિશામાં. તેમજ અરેબિયન પ્લેટ તેને આગળ ધપાવી રહી છે. હવે જ્યારે અરેબિયન પ્લેટ ફરતી એનાટોલિયન પ્લેટને દબાણ કરે છે, ત્યારે તે યુરેશિયન પ્લેટ સાથે અથડાય છે. પછી ભૂકંપના જોરદાર આંચકા આવે છે.

20મી સદી દરમિયાન, પૂર્વ એનાટોલિયન ફોલ્ટમાં થોડી મોટી ધરતીકંપની પ્રવૃત્તિ જોવા મળી હતી. બ્રિટિશ જીઓલોજિકલ સર્વેના માનદ સંશોધન સહયોગી રોજર મુસને જણાવ્યું હતું કે, “જો આપણે સિસ્મોમીટર દ્વારા નોંધાયેલા (મોટા) ધરતીકંપો દ્વારા જ જઈએ, તો તેનું ખાસ પ્રમાણ નહીં જણાય.”યુએસ જીઓલોજિકલ સર્વે અનુસાર, આ વિસ્તારમાં 1970 થી રિક્ટર સ્કેલ પર માત્ર ત્રણ ભૂકંપ 6.0 થી ઉપર નોંધાયા છે. પરંતુ 1822 માં, આ પ્રદેશમાં 7.0 ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવ્યો, જેમાં અંદાજે 20,000 લોકો માર્યા ગયા હતા.

સરેરાશ, કોઈપણ વર્ષમાં 7.0 ની તીવ્રતાથી વધુના 20 કરતાં ઓછા ભૂકંપ આવે છે, તેના પરથી સોમવારની ઘટના કેટલી ગંભીર છે તે જણાય છે. યુનિવર્સિટી કૉલેજ લંડન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર રિસ્ક એન્ડ ડિઝાસ્ટર રિડક્શનના વડા જોઆના ફૉર વૉકરના જણાવ્યા અનુસાર, 2016માં મધ્ય ઇટાલીમાં આવેલા 6.2 ભૂકંપની સરખામણીમાં 300 લોકો માર્યા ગયા હતા અને તુર્કી-સીરિયાના ભૂકંપમાં તેના કરતાં 250 ગણી વધારે ઊર્જા છૂટી હતી. 2013 થી 2022 સુધીના સૌથી ભયંકર ભૂકંપમાંથી માત્ર બે જ સોમવારના ભૂકંપ જેટલી તીવ્રતાના હતા.

કયા પ્રકારના આફ્ટરશોક્સની અપેક્ષા રાખી શકાય?

પ્રારંભિક ભૂકંપના અગિયાર મિનિટ પછી, પ્રદેશમાં 6.7-ની તીવ્રતાનો આફ્ટરશોક આવ્યો હતો. કલાકો પછી 7.5-તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવ્યો, ત્યારબાદ બપોરે બીજી 6.0 તીવ્રતાનો આંચકો આવ્યો.,” મુસને કહ્યું. “અમેારા માનવા મુજબ ભૂકંપના આફ્ટરશોક થોડા સમય માટે ચાલુ રહેશે.” 1822ની ઘાતક ઘટના પછી, પછી વર્ષ સુધી આફ્ટરશોક્સ આવ્યા. વસ્તીવાળા વિસ્તારોમાં સમાન તીવ્રતાના ધરતીકંપોએ હજારો લોકોના જીવ લીધા છે. 2015માં નેપાળમાં 7.8ની તીવ્રતાના ભૂકંપમાં લગભગ 9,000 લોકોના મોત થયા હતા. “તે સારું રહેશે નહીં,” મુસને કહ્યું. “મૃ્ત્યુઆંક હજારોમાં હશે.” તેમણે ઉમેર્યું હતું કે શિયાળાના ઠંડા હવામાનનો અર્થ એ થાય છે કે કાટમાળ નીચે ફસાયેલા લોકોને બચવાની તક ઓછી હોય છે.

આ પણ વાંચોઃ

Turkey Earthquake/ તુર્કીમાં ફરીથી અનુભવાયો ભૂકંપનો આંચકોઃ 5.9ની તીવ્રતા

Turkey Runway Divided/ તુર્કીમાં વિનાશક ભૂકંપના લીધે એરપોર્ટ રનવે બે ભાગમાં વિભાજીત

Turkey Earthquake/ તુર્કી અને સીરિયામાં ભૂકંપમાં મૃત્યુઆંક 4 હજારને વટાવી ગયો, સેંકડો ઇમારતો ધરાશાયી