જ્ઞાનવાપીના વૈજ્ઞાનિક સર્વેના મામલે આજે અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટ તરફથી મુસ્લિમ પક્ષને મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. હાઈકોર્ટે ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) પર સ્ટે આપવાનો ઈન્કાર કરી દીધો છે. કોર્ટનું કહેવું છે કે આ સર્વેથી કોઈને નુકસાન નથી થયું. હાઈકોર્ટે પણ ખોદકામ ન કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે.

વારાણસીમાં જ્ઞાનવાપી મસ્જિદ સંકુલના સર્વેક્ષણની મંજૂરી. સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્દેશ પર હાઈકોર્ટમાં સુનાવણી હાથ ધરવામાં આવી હતી. સુનાવણી બાદ ASIના સર્વેને મંજૂરી આપવામાં આવી છે.

આ આદેશને અંજુમન ઈન્તેઝામિયા મસ્જિદે સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્દેશ પર હાઈકોર્ટમાં પડકાર્યો હતો. અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટના ચીફ જસ્ટિસ પ્રિતિંકર દિવાકરની સિંગલ બેન્ચે મુસ્લિમ પક્ષ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી પર સુનાવણી કરી હતી.

વારાણસીની જિલ્લા અદાલતે 21 જુલાઈએ કાશી વિશ્વનાથ મંદિરની બાજુમાં સ્થિત જ્ઞાનવાપી સંકુલના વૈજ્ઞાનિક સર્વેક્ષણની મંજૂરી આપી હતી. હિંદુ પક્ષ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીના આધારે કોર્ટે આ આદેશ આપ્યો હતો. તેણે ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) દ્વારા સમગ્ર જ્ઞાનવાપી મસ્જિદ સંકુલના ‘વૈજ્ઞાનિક સર્વેક્ષણ’ માટે દિશાનિર્દેશો માંગ્યા હતા.

ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) એ સર્વેનો રિપોર્ટ 4 ઓગસ્ટ સુધીમાં વારાણસી કોર્ટમાં સુપરત કરવાનો હતો. જિલ્લા કોર્ટના આદેશ બાદ ASIની ટીમ 24 જુલાઈના રોજ જ્ઞાનવાપી કેમ્પસમાં સર્વે કરવા પહોંચી હતી. પરંતુ મુસ્લિમ પક્ષે સર્વેનો વિરોધ કર્યો અને સુપ્રીમ કોર્ટમાં ગયા.

આના પર સુપ્રીમ કોર્ટે ASI સર્વે પર બે દિવસ માટે રોક લગાવી દીધી અને મસ્જિદ કમિટીને અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટનો સંપર્ક કરવા કહ્યું. આ પછી મુસ્લિમ પક્ષ હાઈકોર્ટ પહોંચ્યો હતો. હવે સુનાવણી બાદ હાઈકોર્ટે મુસ્લિમ પક્ષની અરજી ફગાવી દીધી છે. હવે મુસ્લિમ પક્ષ સુપ્રીમ કોર્ટમાં જશે. એક-બે દિવસમાં સુપ્રીમ કોર્ટમાં જવા અંગે વિચારણા થશે.

તમને જણાવી દઈએ કે 24 જુલાઈના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા સ્ટે લગાવતા પહેલા લગભગ પાંચ કલાકની કાર્યવાહી થઈ હતી. સર્વોચ્ચ અદાલતનો આદેશ આવતાં જ જ્ઞાનવાપી કેમ્પસનો સર્વે બંધ કરી દેવામાં આવ્યો હતો. જ્યારે સર્વે બંધ કરવામાં આવ્યો ત્યારે ડીએમ અને ડિવિઝનલ કમિશનર કૌશલ રાજ શર્મા જ્ઞાનવાપીમાંથી સૌથી પહેલા બહાર આવ્યા હતા.

જ્યાં નમાજ પઢવામાં આવી હતી તે સ્થળના સર્વે

આ બાદ ASIની ટીમ, વાદી મહિલા અને તેમના વકીલો બહાર આવ્યા હતા. વાદિની લક્ષ્મી દેવીએ કહ્યું કે અમે સર્વેથી સંતુષ્ટ છીએ. જ્યાં નમાજ પઢવામાં આવી હતી તે જગ્યાનો સર્વે પણ કરવામાં આવ્યો હતો. ASIની ચાર ટીમોએ સમગ્ર સંકુલની માપણી કરી માપણી કરી હતી. આ સમયગાળા દરમિયાન ફોટોગ્રાફી અને વિડિયોગ્રાફી પણ થઈ. ચારેય બાજુઓ માપવામાં આવી હતી. હવે અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટના આદેશ બાદ ASIની ટીમ સર્વે શરૂ કરશે.

હવે કાર્યવાહી ક્યાંથી શરૂ થશે

કોર્ટના આદેશ પર હવે ASIની ટીમ મસ્જિદ પરિસરમાં સર્વે કરશે. જો કે, એએસઆઈ તે સ્થાનનો સર્વે કરશે નહીં જ્યાં શિવલિંગ હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો. હિન્દુ પક્ષના વકીલ વિષ્ણુ જૈને જણાવ્યું કે આ સર્વેમાં ગ્રાઉન્ડ પેનિટ્રેટિંગ રડાર અને આધુનિક ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.

વૈજ્ઞાનિક સર્વેક્ષણ શું શોધી કાઢશે?

ASI ના નિયામકને ગ્રાઉન્ડ પેનિટ્રેટિંગ રડાર (GPR) સર્વેક્ષણ, ખોદકામ, ડેટિંગ પદ્ધતિ અને વર્તમાન માળખાની અન્ય આધુનિક તકનીકોનો ઉપયોગ કરીને વિગતવાર વૈજ્ઞાનિક તપાસ કરવા માટે નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. ASI દ્વારા જ્ઞાનવાપી મસ્જિદ સંકુલનું વૈજ્ઞાનિક સર્વેક્ષણ એ તપાસ કરશે કે હાલનું માળખું હિન્દુ મંદિરના પહેલાથી અસ્તિત્વમાં રહેલા બંધારણ પર બનાવવામાં આવ્યું હતું કે કેમ. ASI સ્ટ્રક્ચરના ત્રણ ડોમની નીચે ગ્રાઉન્ડ પેનિટ્રેટિંગ રડાર (GPR) સર્વે કરશે અને જો જરૂર પડે તો ખોદકામ પણ કરી શકાય છે.

ASI વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓ દ્વારા ઇમારતની પશ્ચિમી દિવાલના બાંધકામની ઉંમર અને પ્રકૃતિની તપાસ કરશે. આદેશમાં તમામ ભોંયરાઓની જમીનની નીચે જીપીઆર સર્વે કરવા અને જરૂર પડ્યે ખોદકામ કરવાનો પણ ઉલ્લેખ છે. ASI સ્ટ્રક્ચરમાં મળેલી તમામ કલાકૃતિઓની ઇન્વેન્ટરી તૈયાર કરશે, તેમની સામગ્રીની ખાતરી કરશે અને બાંધકામની ઉંમર અને પ્રકૃતિને સુનિશ્ચિત કરવા માટે વૈજ્ઞાનિક પરીક્ષા અને ડેટિંગ હાથ ધરશે. જો કે, આદેશમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ASI ડાયરેક્ટર એ સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ કે વિવાદિત જમીન પર ઉભેલા માળખાને કોઈ નુકસાન ન થાય અને તે અકબંધ રહે.

કયા પ્રશ્નોના જવાબ આપી શકાય?

એડવોકેટ વિષ્ણુ શંકર જૈને જણાવ્યું હતું કે જ્ઞાનવાપી સંબંધિત આ પ્રશ્નોના જવાબ દેશની જનતાને મળે તે જરૂરી છે. જ્ઞાનવાપીમાં શિવલિંગની આકૃતિ કેટલી પ્રાચીન છે? શું શિવલિંગ સ્વયંપ્રકાશિત છે કે તે બીજે ક્યાંકથી લાવીને પવિત્ર કરવામાં આવ્યું છે? વિવાદિત સ્થળની વાસ્તવિકતા શું છે? વિવાદિત સ્થળની નીચે દટાયેલું સત્ય શું છે? મંદિરને તોડીને તેની ટોચ પર ત્રણ કથિત ગુંબજ ક્યારે બનાવવામાં આવ્યા હતા? ત્રણ કથિત ગુંબજ કેટલા જૂના છે?

કાર્બન ડેટિંગ શું છે?

કાર્બન ડેટિંગ એ પદ્ધતિનું નામ છે જેનો ઉપયોગ કોઈપણ વસ્તુની ઉંમર શોધવા માટે કરી શકાય છે. કાર્બન ડેટિંગની પદ્ધતિની શોધ 1949માં વિલાર્ડ ફ્રેન્ક લિબી અને યુ.એસ.એ.ની યુનિવર્સિટી ઓફ શિકાગોમાં તેમના સાથીઓએ કરી હતી. આ પદ્ધતિ દ્વારા લાકડા, બીજકણ, ચામડી, વાળ, હાડપિંજર વગેરેની ઉંમર જાણી શકાય છે. એટલે કે, જે પણ કાર્બનિક અવશેષો ધરાવે છે, તેમની અંદાજિત ઉંમર આ પદ્ધતિ દ્વારા જાણી શકાય છે. આ કારણોસર, વાદી પક્ષે જ્ઞાનવાપી કેમ્પસમાં સર્વેક્ષણમાં કાર્બન ડેટિંગ અથવા અન્ય કોઈપણ આધુનિક પદ્ધતિની તપાસની માંગણી કરી હતી.

કાર્બન ડેટિંગની પદ્ધતિ શું છે?

વાસ્તવમાં, આપણી પૃથ્વીના વાતાવરણમાં કાર્બનના ત્રણ આઇસોટોપ જોવા મળે છે. જેને કાર્બન-12, કાર્બન-13 અને કાર્બન-14 તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. કાર્બન ડેટિંગ પદ્ધતિમાં, કાર્બન 12 અને કાર્બન 14 વચ્ચેના ગુણોત્તરની ગણતરી કરવામાં આવે છે. જ્યારે કોઈ જીવ મૃત્યુ પામે છે, ત્યારે તે વાતાવરણ સાથે કાર્બનનું વિનિમય કરવાનું બંધ કરે છે. આને કારણે, તેમના કાર્બન-12 અને કાર્બન-14 ના ગુણોત્તરમાં તફાવત છે એટલે કે, કાર્બન-14 ક્ષીણ થવા લાગે છે. આ તફાવતનો અંદાજ લગાવીને, કોઈપણ અવશેષોની ઉંમરનો અંદાજ લગાવવામાં આવે છે.

શું કાર્બન ડેટિંગ પથ્થર પર પણ કામ કરે છે?

સામાન્ય રીતે કાર્બન ડેટિંગની મદદથી માત્ર 50 હજાર વર્ષ જૂના અવશેષો શોધી શકાય છે. પત્થરો અને ખડકોની ઉંમર આનાથી વધુ હોઈ શકે છે. જો કે, એવી ઘણી પરોક્ષ પદ્ધતિઓ પણ છે જેના દ્વારા પથ્થરો અને ખડકોની ઉંમર જાણી શકાય છે. કાર્બન ડેટિંગ માટે ખડક પર મુખ્યત્વે કાર્બન-14 હોવું જરૂરી છે. જો તે ખડક પર જોવા ન મળે તો પણ તેના પર હાજર કિરણોત્સર્ગી આઇસોટોપના આધારે તેની ઉંમર જાણી શકાય છે.

જ્ઞાનવાપી વિવાદ શું છે

જ્ઞાનવાપી વિવાદ અંગે હિન્દુ પક્ષનો દાવો છે કે તેની નીચે આદિ વિશ્વેશ્વરનું 100 ફૂટ ઊંચું સ્વયં પ્રગટ થયેલું જ્યોતિર્લિંગ છે. કાશી વિશ્વનાથ મંદિરનું નિર્માણ લગભગ 2050 વર્ષ પહેલા મહારાજા વિક્રમાદિત્ય દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. એવો દાવો કરવામાં આવે છે કે મુગલ બાદશાહ ઔરંગઝેબે વર્ષ 1664માં મંદિરને તોડીને અહીં મસ્જિદ બનાવી હતી. જે હવે જ્ઞાનવાપી મસ્જિદ તરીકે ઓળખાય છે. અરજદારે માગણી કરી છે કે ભૂગર્ભ ભાગ મંદિરના અવશેષો છે કે નહીં તે જાણવા માટે જ્ઞાનવાપી સંકુલનો પુરાતત્વીય સર્વે કરવામાં આવે.

આ પણ વાંચો:Gyanwapi Mosque/અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે જ્ઞાનવાપી મસ્જિદમાં ASI સર્વેને લીલી ઝંડી આપી

આ પણ વાંચો:Nuh violence/નૂહ હિંસાના વીડિયો પર મોટો ખુલાસો, કોણે કર્યું હવામાં ફાયરિંગ? પોલીસે ખોલ્યું રહસ્ય

આ પણ વાંચો:Delhi Service Bill/‘દિલ્હી સંપૂર્ણ રાજ્ય નથી, અમને કાયદો બનાવવાનો સંપૂર્ણ અધિકાર’: અમિત શાહ