• યુક્રેન યુદ્ધ પછી રશિયા ટોચનું તેલ સપ્લાયર 
• રશિયા પર ભારતની નિર્ભરતા વધી
• પુતિનના વિરોધીઓ બારીમાંથી પડીને મૃત્યુ પામ્યા
• લુકાશેન્કોને ટાંકીને પુતિને લીધો મોટો નિર્ણય

યુક્રેન યુદ્ધ બાદ ભારતને રશિયા પાસેથી ઓઈલ આયાત કરવામાં ઘણી સુવિધાઓ મળી. રશિયા પાસેથી તેલની આયાતને કારણે તે ભારતની યાદીમાં સૌથી વધુ તેલ આયાતકાર બની ગયું છે. પરંતુ જ્યારે ગત દિવસોમાં વેગનર પ્રાઈવેટ આર્મી ગ્રુપ દ્વારા પુતિન સામે બળવો શરૂ કરવામાં આવ્યો ત્યારે ભારતમાં પણ ચિંતા વધી ગઈ હતી.

યુએસ ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ડિફેન્સ અનુસાર, વેગનર ગ્રુપ પાસે યુદ્ધ ટેન્ક, ફાઈટર એરક્રાફ્ટ, શોર્ટ રેન્જ મિસાઈલ, આર્મર્ડ ફાઈટીંગ વ્હીકલ અને એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ જેવા ઘાતક હથિયારો છે.

રશિયાએ પોતે આ તમામ હથિયાર વેગનર આર્મી ચીફ યેવજેની પ્રિગોગીનને આપ્યા છે. ડિસેમ્બર 2022માં રશિયાએ ઉત્તર કોરિયા પાસેથી ઘણા હથિયારો પણ ખરીદ્યા હતા. આ પણ વેગનર ગ્રુપને આપવામાં આવ્યા હતા. વેગનર ગ્રુપ પાસે તોપખાનાના શેલ પણ છે જેનો તેઓ યુદ્ધમાં ઉપયોગ કરી શકે છે. પુતિનની લાચારીનું આ સૌથી મોટું કારણ છે.

વેગનરના નેતા યેવજેની પ્રિગોઝિને રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સામે બળવો શરૂ કરતાં જ ભારતમાં વિદેશી બાબતોના નિષ્ણાતો પણ ટેન્શનમાં આવી ગયા હતા. વેગનરની ખાનગી સેનાએ રોસ્ટોવ શહેર પર કબજો મેળવતાં જ એવું લાગતું હતું કે હવે પુતિનના શાસન પર પણ પૂર્ણવિરામ મુકાઈ જશે. પ્રિગોઝિનના નેતૃત્વ હેઠળ, વેગનરની ટુકડીઓ ઝડપથી મોસ્કો તરફ આગળ વધી રહી હતી. સાંજ સુધીમાં બધું શાંત થઈ ગયું, પરંતુ આ સ્થિતિએ ભારતને થોડા સમય માટે તણાવમાં મૂકી દીધું. ભારતને તેલ આયાત કરવામાં રશિયા અત્યારે નંબર વન દેશ છે. ભારતે રશિયા પાસેથી સસ્તા ભાવે તેલ ખરીદ્યું છે. જેના કારણે જ્યાં વિશ્વમાં તેલ અને ગેસના ભાવ આસમાને સ્પર્શવા લાગ્યા હતા ત્યાં ભારતમાં સ્થિતિ નિયંત્રણમાં રહી હતી. વેગનર વિદ્રોહ પછી નિષ્ણાતો માનવા લાગ્યા છે કે જો હવે રશિયામાં આવું કંઈ થશે તો ભારત માટે મુશ્કેલીઓ વધી શકે છે. આ વર્ષે રશિયા ભારતને ક્રૂડ ઓઈલના ટોચના સપ્લાયર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. ભારતે રશિયા પાસેથી લગભગ 800,000 બેરલ પ્રતિ દિવસ (bpd) તેલની આયાત કરી હતી. રેટિંગ એજન્સી ફિચે આગાહી કરી છે કે ભારતમાં રશિયન તેલની નિકાસ ટૂંક સમયમાં વધીને 10 લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસ થઈ શકે છે.

એજન્સી સ્પુટનિકે એક ઉર્જા નિષ્ણાતને ટાંકીને કહ્યું કે જો આવી ઘટનાથી ભારતના તેલ પુરવઠાને અસર થાય છે તો ભારતે ચિંતા કરવાની જરૂર છે. આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ અર્થશાસ્ત્રી તરીકે ખ્યાતિ મેળવનાર ડો. મામદૌહ જી. સલામેહે જણાવ્યું હતું કે વેગનરના બળવાની અસર ભૂતકાળમાં ભારતીય બજાર પર બહુ જોવા મળી ન હતી કારણ કે પ્રિગોઝિનના બળવાનો પ્રયાસ નિષ્ફળ ગયો હતો.

તેમણે કહ્યું, ‘પ્રથમ ચિંતા વેગનરની ચેલેન્જ પછી ભારતને રશિયન ક્રૂડ ઓઈલની સપ્લાયમાં અવરોધ અંગેની છે, જે આખરે મુલતવી રાખવામાં આવી હતી. બીજી ચિંતા એ છે કે જો આવી ઘટના ફરીથી બનશે તો તેનાથી ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારો થશે. આનાથી ભારતની ચાલુ ખાતાની ખાધ પર નકારાત્મક અસર પડશે કારણ કે ક્રૂડ તેલ દેશના આયાત બિલનો નોંધપાત્ર હિસ્સો બનાવે છે. જો કે, તેમણે ઉમેર્યું હતું કે રશિયામાં તાજેતરની ઘટનાઓની રશિયન ઊર્જા અથવા તેલની નિકાસ પર કોઈ પ્રતિકૂળ અસર થશે નહીં. તેમણે કહ્યું કે રાષ્ટ્રપતિ પુતિનના નેતૃત્વમાં અને યુક્રેન સાથે મોરચે રશિયાની સ્થિતિ નક્કર અને સ્થિર છે.

રશિયા પર ક્રૂડ ઓઈલ પર ભારતની નિર્ભરતા વધી રહી છે. નિષ્ણાતો હવે આ અંગે ચેતવણી આપી રહ્યા છે. ભારતીય પક્ષ તરફથી એવું કહેવામાં આવ્યું છે કે રશિયાથી ક્રૂડ ઓઈલની આયાત ગયા વર્ષથી કિંમતોમાં વૈશ્વિક અસ્થિરતા વચ્ચે ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવાની તેની વ્યૂહરચનાનો એક ભાગ છે. બીજી તરફ, સલામેહનું કહેવું છે કે ભારત તેની કુલ જરૂરિયાતોમાંથી અડધી જરૂરિયાતો રશિયાના પુરવઠામાંથી પૂરી કરે છે. આયાત એટલી હદે વધી છે કે રશિયાએ સાઉદી અરેબિયા અને ઇરાક જેવા ભારતના પરંપરાગત ઉર્જા સપ્લાયર્સને પણ પાછળ છોડી દીધા છે. સલામેહના મતે ભારતની રશિયન ક્રૂડ ઓઈલ પર નિર્ભરતા ઝડપથી વધી રહી છે. આ આયાત ભારતીય અર્થતંત્ર માટે પણ ઘણી ફાયદાકારક સાબિત થઈ રહી છે. આ જ કારણ છે કે જો રશિયાના ઓઈલ સપ્લાયમાં કોઈ અવરોધ આવશે તો તે ભારત માટે ખૂબ જ ચિંતાનો વિષય હશે.

રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સાથે ખુલ્લેઆમ ગડબડ કર્યા બાદ વેગનર ચીફ યેવજેની પ્રિગોઝિન હવે બેલારુસ પહોંચી ગયા છે અને સતત મૃત્યુના ડરમાં જીવી રહ્યા છે. આ જ કારણ છે કે વેગનર ચીફ હવે બેલારુસની એક બારી વિનાની હોટલમાં રોકાઈ રહ્યો છે જેથી તેને મારી ન શકાય. અગાઉ, પુતિનના ઘણા દુશ્મનો ‘બારીમાંથી પડીને’ રહસ્યમય રીતે મૃત્યુ પામ્યા હતા. તે જ સમયે, રશિયન રાષ્ટ્રપતિએ પોતે કહ્યું છે કે તેઓ વિશ્વાસઘાત કરનારને ક્યારેય માફ કરતા નથી. આ કારણોસર, પ્રિગોઝિન હવે પોતાનો જીવ બચાવવા માટે વધારાની સાવચેતી રાખી રહ્યો છે.

બેલારુસના રાષ્ટ્રપતિ એલેક્ઝાંડર લુકાશેન્કોએ દાવો કર્યો છે કે તેમણે રશિયન નેતા વ્લાદિમીર પુતિનને વેગનર ગ્રુપ અને તેના ચીફ યેવજેની પ્રિગોઝિનને નષ્ટ કરતા રોક્યા હતા. લુકાશેન્કોએ બેલારુસના મીડિયા સામે આ વાત કહી છે. તાજેતરમાં, જ્યારે વેગનરે પુતિન સામે બળવો કર્યો અને બળવાનો પ્રયાસ કર્યો, ત્યારે લુકાશેન્કોએ દરમિયાનગીરી કરી. તેણે પ્રિગોઝિન અને રશિયાની સરકાર વચ્ચે કરાર કર્યો. આ પછી, પ્રિગોઝિને તેના સૈનિકોને મોસ્કો તરફ જવાનો આદેશ આપ્યો. લુકાશેન્કોએ પહેલીવાર મીડિયા સામે આ સમગ્ર પરિસ્થિતિ વિશે વાત કરી છે. જોકે, તેણે એમ પણ કહ્યું છે કે વેગનર જૂથ બેલારુસ પહોંચી ગયું છે.

બેલારુસ મીડિયાએ લખ્યું કે તેમના અનુસાર પરિસ્થિતિ સૌથી ખતરનાક નથી, પરંતુ સૌથી ખતરનાક બાબત એ છે કે તે કેવી રીતે આગળ વધશે અને પછી તેનું પરિણામ શું આવશે. તેણે ઉમેર્યું, ‘મને એ પણ સમજાયું કે એક કઠોર નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો કે વેગનરને વિનાશકારી થવાનો હતો. મેં પુતિનને ઉતાવળ ન કરવાનું સૂચન કર્યું. મેં તેને પ્રિગોઝિન અને તેના કમાન્ડરો સાથે વાત કરવાનું કહ્યું.’ લુકાશેન્કો લાંબા સમયથી પુતિનની નજીક છે. જ્યારે લુકાશેન્કોએ તેમની સાથે વાત કરવાની ઓફર કરી ત્યારે પુતિનનો જવાબ એકદમ સ્પષ્ટ હતો. પુતિને કહ્યું, ‘એલેક્સ, આ તદ્દન બકવાસ છે. પ્રિગોઝિન ફોન ઉપાડતો નથી અને કોઈની સાથે વાત કરવા માંગતો નથી.

આ પણ વાંચો:પાકિસ્તાનમાં શીખો પર થયેલા હુમલા અંગે ભારતે PAK રાજદ્વારીને સમન્સ પાઠવ્યું, સખત વાંધો વ્યક્ત કર્યો

આ પણ વાંચો:PM મોદી અને જો બિડેનના સંયુક્ત નિવેદનથી પાકિસ્તાન નારાજ

આ પણ વાંચો:પાકિસ્તાનમાં મૂશળધાર વરસાદથી ભારે તારાજી, વીજળી પડવાથી 20 લોકોના મોત

આ પણ વાંચો:અમેરિકાએ 2016માં 26 હજારથી વધુ બોમ્બ ફેંક્યા, મુસ્લિમ દેશો પર દર કલાકે ત્રણ ગોળીબાર