Gujarat News: સરકારે શનિવારે જાહેરાત કરી હતી કે ગુજરાતના બંદરો તરફ જઈ રહેલા બે ભારતીય ધ્વજવાળા લિક્વિફાઇડ પેટ્રોલિયમ ગેસ (LPG Tankers) ટેન્કરો મહત્વપૂર્ણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી સુરક્ષિત રીતે પસાર થઈ ગયા છે. યુદ્ધગ્રસ્ત સ્ટ્રેટની પશ્ચિમમાં, પર્સિયન ગલ્ફમાં ફસાયેલા બાકીના 22 ભારતીય જહાજોને સુરક્ષિત રીતે પસાર કરવા માટે રાજદ્વારી પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે, એમ સરકારે જણાવ્યું હતું.

LPG Tankers ભારત તરફ આગળ

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતીય નૌકાદળે આ ક્ષેત્રમાં વધતા દરિયાઈ તણાવને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતમાં ઈંધણ લઈ જતા વેપારી જહાજોની સુરક્ષા માટે ખાડી ક્ષેત્રમાં અનેક યુદ્ધ જહાજો તૈનાત કર્યા છે. ઈરાન દ્વારા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની નાકાબંધી શરૂ કર્યા પછી ઓછામાં ઓછા બે યુદ્ધ જહાજો (LPG Tankers) કાર્યરત સ્ટેન્ડબાય પર હોવાનું જાણવા મળ્યું છે, જે પર્સિયન ગલ્ફ (પશ્ચિમ) ને ઓમાનના અખાત અને અરબી સમુદ્ર (પૂર્વ) સાથે જોડે છે.

નૌકાદળના “ઓપરેશન સંકલ્પ” હેઠળ, યુદ્ધ જહાજો (LPG Tankers) ને એડન અખાત અને ઓમાનના અખાતમાં ચાંચિયાગીરી વિરોધી કામગીરી હાથ ધરવા અને દરિયાઈ વેપાર સુરક્ષિત કરવા માટે તૈનાત કરવામાં આવે છે. સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે પશ્ચિમ એશિયાઈ કટોકટી બાદ, આ પ્રદેશમાં ઘણા યુદ્ધ જહાજો મોકલવામાં આવ્યા છે. તેઓએ અગાઉ સંકેત આપ્યો હતો કે નવી દિલ્હી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા ભારત જનારા જહાજો માટે સલામત માર્ગ સુનિશ્ચિત કરવા માટે તેહરાન સાથે વાતચીત કરી રહી છે.

ભારત સરકારની માલિકીની શિપિંગ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (SCI) ના બે LPG ટેન્કરો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થયા છે. તે ખૂબ મોટા ગેસ કેરિયર્સ (VLGCs) ‘શિવાલિક’ અને ‘નંદા દેવી’ છે. એકસાથે, તેઓ કુલ 92,700 ટન LPG વહન કરે છે. આને પરિપ્રેક્ષ્યમાં કહીએ તો, વપરાશ પર કોઈપણ નિયંત્રણો વિના, વાર્ષિક સ્થાનિક LPG માંગ 33 મિલિયન ટન છે, જે દરરોજ આશરે 90,000 ટન જેટલી થાય છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને કારણે LPG આયાત પર અસર પડી

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના અસરકારક બંધ થવાથી દેશના LPG આયાત પર ગંભીર અસર પડી છે. નવી દિલ્હીને 330 મિલિયનથી વધુ ઘરોની રસોઈ ઇંધણની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે વાણિજ્યિક અને ઔદ્યોગિક ગ્રાહકોને LPG પુરવઠો કાપવાની ફરજ પડી છે. શિપ ટ્રેકિંગ ડેટા અનુસાર, શિવાલિક શુક્રવારે મોડી રાત્રે હોર્મુઝની ભયાનક સ્ટ્રેટ ઓળંગી ગઈ હતી અને હવે તે ગુજરાતના મુન્દ્રા બંદર તરફ આગળ વધી રહી છે, જ્યાં તે સોમવારે પહોંચવાની અપેક્ષા છે.

શિપિંગ મંત્રાલયના વિશેષ સચિવ રાજેશ કુમાર સિંહાએ જણાવ્યું હતું કે નંદા દેવીએ પણ શનિવારે સવારે સ્ટ્રેટ ઓળંગી હતી અને મંગળવારે ગુજરાતના કંડલા બંદર પર પહોંચવાની અપેક્ષા છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, બંને VLGC ને રાજ્યની માલિકીની રિફાઇનર અને ઇંધણ રિટેલર, ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન દ્વારા ચાર્ટર્ડ કરવામાં આવ્યા હતા.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના તેલ અને LNGનો લગભગ પાંચમો ભાગ અને ભારતના ઉર્જા સંસાધનોનો નોંધપાત્ર હિસ્સો વહન કરે છે. જોકે, 28 ફેબ્રુઆરીએ પશ્ચિમ એશિયામાં દુશ્મનાવટ ફાટી નીકળ્યા પછી શિપિંગ લગભગ બંધ થઈ ગયું છે. તાજેતરના દિવસોમાં આ પ્રદેશમાં અનેક વેપારી જહાજો પર હુમલો કરવામાં આવ્યો છે, જેનાથી પરિસ્થિતિ વધુ વણસી છે. 28 ફેબ્રુઆરીએ જ્યારે અમેરિકા અને ઇઝરાયલે ઈરાન સામે લશ્કરી હુમલા શરૂ કર્યા ત્યારે સંઘર્ષ શરૂ થયો હતો, અને તેહરાને પડોશી ગલ્ફ દેશોને નિશાન બનાવીને બદલો લીધો હતો જ્યાં અમેરિકાની સંપત્તિઓ સ્થિત છે.

પીએમ મોદીએ ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ સાથે વાત કરી

પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ગુરુવારે ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાન સાથે વાત કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ભારતને માલસામાન અને ઊર્જા (તેલ અને ગેસ)નો અવિરત પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવો એ ભારતની ટોચની પ્રાથમિકતાઓમાંની એક છે. વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં તેમના ઈરાની સમકક્ષ અબ્બાસ અરાઘચી સાથે પણ ઘણી વાટાઘાટો કરી છે અને પશ્ચિમ એશિયામાંથી ભારતને ઊર્જા પુરવઠાનો મુદ્દો પણ આ ચર્ચાઓમાં ચર્ચામાં આવ્યો છે.

વિદેશ મંત્રાલય (MEA) ના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે પત્રકારોને જણાવ્યું હતું કે સરકાર વિવિધ રાજકીય અને રાજદ્વારી સ્તરે તમામ સંબંધિત સરકારો સાથે સતત સંપર્કમાં છે અને ભારતીય જહાજોની સલામત અને અવરોધ વિનાની અવરજવર સુનિશ્ચિત કરવા પ્રયાસો કરી રહી છે જેથી દેશની ઊર્જા સુરક્ષા જાળવી શકાય.

ભારત માટે ઉભી થયેલી સમસ્યા

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનું અસરકારક બંધ થવું ભારત માટે એક મહત્વપૂર્ણ સમસ્યા ઉભી કરે છે, જે તેની ઉર્જા જરૂરિયાતોના નોંધપાત્ર ભાગને પૂર્ણ કરવા માટે આયાત પર આધાર રાખે છે. ભારતની લગભગ 40% ક્રૂડ ઓઇલ આયાત, 50% થી વધુ LNG આયાત અને LPG આયાતનો નોંધપાત્ર ભાગ, 90% સુધી, સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થાય છે, જે ભારતના LPG પુરવઠા માટે આ અવરોધક બિંદુને ખાસ કરીને મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે.

ભારતનો વાર્ષિક LPG વપરાશ 33 મિલિયન ટનથી થોડો વધારે છે અને આ સંદર્ભમાં ભારતની આયાત પર નિર્ભરતા 60% છે. ભારતની LPG આયાતનો 90% પશ્ચિમ એશિયામાંથી આવે છે, તેથી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વાસ્તવમાં ભારતના કુલ LPG વપરાશ (LPG Tankers)નો લગભગ 54% હિસ્સો ધરાવે છે. અગાઉ, એવા અહેવાલો હતા કે ઈરાન ફક્ત તેના તેલ ટેન્કરો (જે ચીન તરફ જતા હોય છે) અને ચીની જહાજો (LPG Tankers)ને સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવા દેતું હતું. જોકે, બુધવાર અને ગુરુવારની વચ્ચે, લગભગ 3 મિલિયન બેરલ સાઉદી અરેબિયન અને ઇરાકી તેલ વહન કરતા બે ક્રૂડ ઓઇલ ટેન્કરો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થયા પછી ભારતીય પાણીમાં પ્રવેશ્યા.

હવે, શિવાલિક અને નંદા દેવી નદી પસાર થવાથી, આશા વધી રહી છે કે પશ્ચિમ એશિયામાં પરિસ્થિતિ અસ્થિર હોવા છતાં, ઉર્જા પુરવઠો અને અન્ય આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ વહન કરતા વધુ જહાજો ભારત પહોંચશે. ભારત પહોંચવા માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પાર કરવાની રાહ જોઈ રહેલા મોટાભાગના ભારતીય જહાજો તેલ અને ગેસ ટેન્કર (LPG Tankers) છે.

સિંહા દ્વારા આપવામાં આવેલા ડેટા અનુસાર, પર્સિયન ગલ્ફમાં 22 ભારતીય જહાજો (LPG Tankers)માં છ LPG ટેન્કર, ચાર ક્રૂડ ઓઇલ ટેન્કર, એક LNG કેરિયર અને એક રાસાયણિક અથવા પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોનું ટેન્કર (LPG Tankers) શામેલ છે. બધા ઊર્જા સંબંધિત માલથી ભરેલા છે. બાકીના ભારતીય જહાજોમાં ત્રણ કન્ટેનર જહાજો (LPG Tankers), બે બલ્ક કેરિયર્સ, એક ડ્રેજર અને એક ખાલી જહાજનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં ત્રણ અન્ય જહાજો નિયમિત જાળવણી માટે ડ્રાય-ડોક કરવામાં આવ્યા છે. સિંહાના જણાવ્યા મુજબ, આ 22 જહાજોમાં કુલ 611 ખલાસીઓ છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની પૂર્વમાં ત્રણ જહાજો પણ ફસાયેલા છે.

બધા ભારતીય ખલાસીઓ સુરક્ષિત છે…

સિંહાએ જણાવ્યું હતું કે આ વિસ્તારમાં તમામ ભારતીય ખલાસીઓ સુરક્ષિત છે અને છેલ્લા 24 કલાકમાં કોઈ અનિચ્છનીય ઘટના બની નથી. શિપિંગ મંત્રાલય અને શિપિંગ ડિરેક્ટોરેટ જનરલ વિદેશ મંત્રાલય (MEA), ભારતીય નૌકાદળ અને ભારતીય મિશન સાથે સંકલન કરીને પરિસ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યા છે. તાજેતરના દિવસોમાં આ વિસ્તારમાં જે જહાજો (LPG Tankers) પર હુમલો થયો હતો તેમાં કુલ 78 ભારતીય ખલાસીઓ સવાર હતા. તેમાંથી 70 ને સુરક્ષિત રીતે બચાવી લેવામાં આવ્યા હતા, ચાર ઘાયલ થયા હતા અને હવે તેમની હાલત સ્થિર છે, ત્રણનું મૃત્યુ થયું છે, જ્યારે એક ગુમ છે. સિંહાએ ગુરુવારે કહ્યું હતું કે આ બધા ભારતીય ખલાસીઓ વિદેશી ધ્વજવાળા જહાજો પર હતા.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા ડોલરના વર્ચસ્વ સામે પડકાર

ઇઝરાયલ અને અમેરિકા સામે યુદ્ધ કરી રહેલ ઇરાન ટ્રમ્પની મુશ્કેલીઓમાં સતત વધારો કરી રહ્યું છે. આ યુદ્ધ જેટલું લાંબું ચાલશે, ટ્રમ્પને તેટલા જ વધુ પ્રશ્નોનો સામનો કરવો પડશે. દરમિયાન, ઇરાને હવે પેટ્રોડોલર દ્વારા અમેરિકાના આર્થિક વર્ચસ્વને પડકાર ફેંક્યો છે. તેહરાન આ પડકારને આગળ વધારવા માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે.

આ પણ વાંચો:જો તમારા ઘરે PNG પાઈપલાઈન છે તો હવે નહીં મળે LPG સિલિન્ડર, કેન્દ્ર સરકારે જાહેર કર્યો નવો આદેશ

આ પણ વાંચો:LPGની તંગી વચ્ચે રાહતના સમાચાર: શિવાલિક અને નંદાદેવી જહાજ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પાર કરી ભારત તરફ

આ પણ વાંચો:ભારત માટે મોટા સમાચાર! શિવાલિક’ બાદ ‘નંદા દેવી’ જહાજ પણ સુરક્ષિત, 46,000 ટન LPG ભારત આવશે