World News : વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોમાંના એક એવા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Hormuz Strait)ને લઈને આશાના સંકેતો દેખાઈ રહ્યા છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે થયેલા શાંતિ કરાર બાદ આ વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગ ફરીથી સામાન્ય કામગીરી તરફ આગળ વધે તેવી શક્યતાઓ વધી છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ છેલ્લા 24 કલાક દરમિયાન લગભગ 24 જહાજોએ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પાર કર્યો છે, જોકે આ જહાજોની અવરજવર ઈરાનની દેખરેખ અને સહકાર હેઠળ થઈ હતી.
110 દિવસથી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Hormuz Strait)માં અવરજવર લગભગ બંધ જેવી સ્થિતિમાં રહી છે
ગત 110 દિવસથી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Hormuz Strait)માં અવરજવર લગભગ બંધ જેવી સ્થિતિમાં રહી છે, જેના કારણે વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા પર ગંભીર અસર જોવા મળી છે. ખાસ કરીને ઊર્જા આયાત પર આધારિત નાના અને વિકાસશીલ દેશોને આ સંકટનો વધુ સામનો કરવો પડ્યો છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ કેમ બંધ થયું?
28 ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા અને ઇઝરાયલ દ્વારા ઈરાન (Iran)સામે કરવામાં આવેલી સૈન્ય કાર્યવાહી બાદ ઈરાને (Iran)હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં સુરક્ષા પગલાં કડક બનાવ્યા હતા. અહેવાલો મુજબ કેટલાક વિસ્તારોમાં સમુદ્રી ખાણો (લેન્ડમાઇન્સ) પણ બિછાવવામાં આવી હતી, જેના કારણે જહાજોની અવરજવર જોખમી બની ગઈ હતી.
હાલ શાંતિ કરાર થયા બાદ પણ જહાજોને સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતા મળવામાં સમય લાગી શકે છે. પર્સિયન ગલ્ફ વિસ્તારમાં રાહ જોઈ રહેલા લગભગ 400 જેટલા જહાજોને તેમના ગંતવ્ય સુધી પહોંચવામાં હજુ અઠવાડિયા કે મહિનાઓ લાગી શકે છે.
વૈશ્વિક ઊર્જા વેપાર માટે હોર્મુઝનું મહત્વ
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર્સિયન ગલ્ફ અને અરબી સમુદ્રને જોડતો મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ છે. વિશ્વના કુલ સમુદ્રી તેલ પરિવહનનો લગભગ પાંચમો ભાગ આ માર્ગથી પસાર થાય છે. ઉપરાંત લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG)ના વૈશ્વિક વેપારમાં પણ આ માર્ગની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા છે.
સાઉદી અરેબિયા, યુનાઇટેડ આરબ અમીરાત, કતાર, કુવૈત અને બહેરીન જેવા દેશોની અર્થવ્યવસ્થા મોટા પ્રમાણમાં આ જળમાર્ગ પર નિર્ભર છે. તેથી સ્ટ્રેટ બંધ રહેતાં આ દેશોને પણ આર્થિક નુકસાન સહન કરવું પડ્યું છે.
ભારતમાં ઊર્જા સંકટની અસર
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં અવરોધના કારણે ભારત સહિત અનેક દેશોમાં ઊર્જા પુરવઠા પર દબાણ વધ્યું છે. ભારતે ક્રૂડ ઓઇલ (Crude Oil)ના આયાત સ્ત્રોતોમાં વૈવિધ્ય લાવીને અસરને મર્યાદિત રાખવાનો પ્રયાસ કર્યો છે, પરંતુ LPG પુરવઠા પર નોંધપાત્ર અસર જોવા મળી છે.
ઘણા વિસ્તારોમાં ગેસ સિલિન્ડર મેળવવા માટે લાંબી રાહ જોવી પડી રહી છે. સરકારે પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવા માટે OTP આધારિત ડિલિવરી સિસ્ટમ, બુકિંગ નિયંત્રણ અને કાળાબજારી અટકાવવા જેવા પગલાં અમલમાં મૂક્યા છે.
હવે શું અપેક્ષા?
વિશ્વભરના ઊર્જા બજારોની નજર હવે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની સંપૂર્ણ પુનઃશરૂઆત પર છે. જો જળમાર્ગ ટૂંક સમયમાં સંપૂર્ણપણે ખુલ્લો મુકવામાં આવશે તો વૈશ્વિક તેલ અને ગેસ પુરવઠો સામાન્ય બનવાની શક્યતા છે, જેના કારણે ઊર્જા બજારમાં સ્થિરતા અને ભાવોમાં રાહત જોવા મળી શકે છે.
આ પણ વાંચો:અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે શાંતિ સમજૂતીની તૈયારી, ટ્રમ્પે ઈરાન સામે મૂકી 5 કડક શરતો
આ પણ વાંચો:અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની 21 કલાકની મંત્રણા નિષ્ફળ, હોર્મુઝ અને પરમાણુ શરતો પર પેંચ ફસાયો
આ પણ વાંચો:અમેરિકાના હુમલા બાદ ઈરાન લાલઘૂમ, કુવૈત અને બહેરીનમાં અમેરિકી સૈન્ય મથકો પર ઝીંકી મિસાઈલો
