Dalit Reservation Commission: મુસ્લિમ અને ઈસાઈ ધર્મ અપનાવનારા દલિતોને અનુસૂચિત જાતિ એટલે કે SCનો દરજ્જો અને તેના આધારે મળતા આરક્ષણ અંગેનો વિવાદ ફરી ચર્ચામાં આવ્યો છે. પૂર્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશ કે.જી. બાલાકૃષ્ણનની અધ્યક્ષતામાં બનેલા કમિશને આ મુદ્દે પોતાનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો છે. તાજેતરના અહેવાલો અનુસાર, કમિશન હાલની વ્યવસ્થામાં ફેરફાર નહીં કરવાની ભલામણ કરી શકે છે. જોકે, અંતિમ ભલામણ અને તેના આધારે સરકારનો નિર્ણય હજુ અલગ બાબતો છે.
1950ના આદેશમાં શું જોગવાઈ છે?
બંધારણ હેઠળના 1950ના Presidential (Scheduled Castes) Order મુજબ હાલમાં હિંદુ, શીખ અને બૌદ્ધ ધર્મ પાળતા લોકોને જ SC તરીકે માન્યતા મળી શકે છે. તેથી હિંદુ, શીખ અથવા બૌદ્ધ ધર્મ સિવાયના ધર્મમાં પરિવર્તન કરનાર વ્યક્તિ માટે SC (KG Balakrishnan) દરજ્જો જાળવી રાખવાનો પ્રશ્ન લાંબા સમયથી ચર્ચામાં છે.
બે દાયકાથી સુપ્રીમ કોર્ટમાં મુદ્દો
દલિત ઈસાઈ અને મુસ્લિમોને SC (KG Balakrishnan) દરજ્જો આપવો કે નહીં તે અંગેનો મુદ્દો લાંબા સમયથી સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ પણ રહ્યો છે. બીજી તરફ, 2026માં સુપ્રીમ કોર્ટે એક કેસમાં સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે 1950ના આદેશ હેઠળ માન્ય ધર્મ સિવાયના ધર્મમાં પરિવર્તન થયા બાદ વ્યક્તિ SC દરજ્જો ગુમાવે છે. જુલાઈ 2026માં આ ચુકાદા સામેની રિવ્યૂ પિટિશન પણ ફગાવવામાં આવી હતી.
બાલાકૃષ્ણન કમિશને શું તપાસ્યું?
કેન્દ્ર સરકારે ઓક્ટોબર 2022માં કે.જી. બાલાકૃષ્ણનની(KG Balakrishnan) અધ્યક્ષતામાં ત્રણ સભ્યોનું કમિશન રચ્યું હતું. તેનો મુખ્ય હેતુ એ તપાસવાનો હતો કે 1950ના આદેશમાં માન્ય ધર્મોની બહાર ધર્માંતરણ કરનારા દલિતોને SC દરજ્જો આપી શકાય કે નહીં. કમિશને અગાઉના કાકા કાલેલકર, સચ્ચર અને રંગનાથ મિશ્રા કમિશનના અહેવાલો સહિત વિવિધ સામગ્રીનો અભ્યાસ કર્યો છે.
યથાસ્થિતિની ભલામણ થાય તો શું થશે?
હાલના અહેવાલો સાચા સાબિત થાય અને કમિશન વર્તમાન જોગવાઈ યથાવત રાખવાની ભલામણ કરે, તો મુસ્લિમ અને ઈસાઈ ધર્મમાં પરિવર્તન કરનારા દલિતોને SC (KG Balakrishnan) યાદીમાં સામેલ કરવાની માંગને સ્વીકારવામાં નહીં આવે. જોકે, કમિશનની ભલામણ અંતિમ નિર્ણય નથી; તેના પર કેન્દ્ર સરકાર અને આગળની બંધારણીય-કાનૂની પ્રક્રિયાની ભૂમિકા રહેશે.
મુદ્દા પર અલગ-અલગ દાવા
આ મુદ્દે મતભેદ પણ છે. દલિત ઈસાઈ સંગઠનો અને કેટલાક રાજકીય પક્ષોનું કહેવું છે કે ધર્મ પરિવર્તન પછી પણ સામાજિક ભેદભાવ અને જાતિ આધારિત મુશ્કેલીઓ ચાલુ રહી શકે છે, તેથી SC(KG Balakrishnan) સુરક્ષા મળવી જોઈએ. બીજી તરફ, હાલની SC વ્યવસ્થા અને તેના લાભાર્થી વર્ગ અંગે અલગ અભિપ્રાયો છે. જૂના અહેવાલોમાં પણ બંને પ્રકારના અભિગમ નોંધાયા છે. આથી બાલાકૃષ્ણન કમિશનનો અંતિમ રિપોર્ટ અને ત્યારબાદ સરકાર તથા અદાલતો દ્વારા લેવાતા પગલાં આ સમગ્ર મુદ્દાની આગળની દિશા નક્કી કરશે.
આ પણ વાંચો:PM મોદીને અપશબ્દ કહેવાના મામલે 14 વર્ષની યુવતીની સુરક્ષા અંગે સુપ્રીમ કોર્ટ ગંભીર
આ પણ વાંચો:કૂતરાને ફેરવવા સ્ટેડિયમ ખાલી કરાવવાનો આરોપ, IAS રિંકુ દુગ્ગાને સુપ્રીમ કોર્ટનો ઝટકો
આ પણ વાંચો:પેકેજ્ડ ફૂડ પ્રોડક્ટ્સમાં ચેતવણી આપવામાં વિલંબ પર સુપ્રીમ કોર્ટની નારાજગી; કોર્ટે આપ્યો આદેશ
