Bussiness News: રસોડામાં રોજિંદા વપરાશથી લઈને તહેવારોની મીઠાઈઓ સુધી ઉપયોગમાં લેવાતું ઘી અને માખણ હવે મોંઘાં (Ghee Price Hike) થઈ રહ્યાં છે. ઘી અને માખણના ભાવમાં વધારાથી સામાન્ય ગ્રાહકોના બજેટ પર અસર પડી (Dairy Products Price) રહી છે. ગુજરાત કોઓપરેટિવ મિલ્ક માર્કેટિંગ ફેડરેશન (GCMMF)એ અમૂલ બ્રાન્ડ હેઠળ વેચાતા ગાયના ઘી અને ટેબલ બટરના ભાવમાં પણ વધારો કર્યો છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે દેશમાં દૂધનું ઉત્પાદન સતત વધી રહ્યું છે, તેમ છતાં ઘી અને માખણ મોંઘાં થઈ રહ્યાં છે. તેની પાછળ દૂધમાં રહેલી ચરબીની અછતથી લઈને માંગમાં થયેલા વધારા સુધીનાં અનેક કારણો જવાબદાર છે.

Dairy Products Price: અમૂલે ઘી અને માખણના ભાવમાં કેટલો વધારો કર્યો?

2 નવેમ્બર, 2026થી અમલમાં આવેલા નવા દર મુજબ, અમૂલ ગાયના ઘીના એક લિટરના પેકની કિંમત રૂ.695થી વધારીને રૂ.735 કરવામાં આવી છે. એટલે કે પ્રતિ લિટર રૂ.40નો વધારો થયો છે. જ્યારે 500 ગ્રામ ટેબલ બટરના પેકનો ભાવ રૂ.310થી વધારીને રૂ.325 કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં રૂ.15નો વધારો થયો છે. આ ભાવવધારાની સીધી અસર ગ્રાહકોના ખિસ્સા પર પડી રહી છે.

1. દૂધનું ઉત્પાદન વધ્યું, પરંતુ ફેટની અછત

સામાન્ય રીતે દૂધનું ઉત્પાદન વધે ત્યારે ડેરી ઉત્પાદનોની ઉપલબ્ધતા વધવાની અપેક્ષા રહે છે. ભારતમાં 2016માં દૂધનું ઉત્પાદન 165.1 મિલિયન ટન હતું, જે 2025 સુધીમાં વધીને અંદાજે 216.5 મિલિયન ટન થયું છે. જોકે, દૂધના કુલ જથ્થા કરતાં તેમાં રહેલી ચરબી એટલે કે મિલ્ક ફેટનું પ્રમાણ ઘી અને માખણના ઉત્પાદન માટે વધુ મહત્ત્વનું છે.

ઘી અને માખણ બનાવવા માટે દૂધની ચરબી મુખ્ય કાચો માલ છે. દૂધનું ઉત્પાદન વધવા છતાં પૂરતા પ્રમાણમાં ફેટ ઉપલબ્ધ ન થતાં (Milk Fat Shortage) ડેરી કંપનીઓને ઉત્પાદન ખર્ચ અને પુરવઠા સંબંધિત પડકારોનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. આ સ્થિતિ ભાવવધારાનું એક મહત્ત્વનું કારણ બની છે.

2. માખણના ભાવમાં ત્રણ વર્ષમાં 54 ટકાથી વધુ વધારો

ડેરી સ્તરે માખણના સરેરાશ ભાવમાં છેલ્લા ત્રણ વર્ષ દરમિયાન મોટો વધારો નોંધાયો છે. ઓક્ટોબર 2023માં માખણનો ભાવ પ્રતિ કિલો આશરે રૂ.348 હતો, જે ઓક્ટોબર 2026માં વધીને રૂ.537 થયો છે. એટલે કે લગભગ 54.3 ટકાનો વધારો થયો છે.

આ જ સમયગાળામાં સ્કિમ્ડ મિલ્ક પાવડર (SMP)ના ભાવ પ્રતિ કિલો રૂ.250થી વધીને રૂ.295 થયા છે. તેમાં આશરે 18 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે. માખણના ભાવમાં થયેલો આ વધારો ડેરી ઉદ્યોગમાં ફેટની માંગ અને પુરવઠા વચ્ચેના તફાવત તરફ સંકેત આપે છે.

3. GST ઘટતાં ડેરી ઉત્પાદનોની માંગ વધી

22 સપ્ટેમ્બર, 2025થી ઘી, માખણ અને પનીર પરનો GST દર 12 ટકાથી ઘટાડીને 5 ટકા કરવામાં આવ્યો હતો. આઈસ્ક્રીમ પરનો GST પણ 18 ટકાથી ઘટાડીને 5 ટકા કરાયો હતો. GSTમાં ઘટાડાથી આ ઉત્પાદનો ગ્રાહકો માટે વધુ પરવડે તેવા બન્યા અને તેમની માંગમાં વધારો થયો.

ખાસ કરીને ઘી અને માખણ જેવા વધુ ફેટ ધરાવતા ઉત્પાદનોની માંગ વધતાં બજારમાં ઉપલબ્ધ પુરવઠા પર દબાણ ઊભું થયું. માંગની સરખામણીએ ફેટનો પુરવઠો ઓછો રહેતાં ભાવમાં વધારો થવાની સ્થિતિ સર્જાઈ.

4. નકલી ઘી સામે કાર્યવાહીથી શુદ્ધ ઉત્પાદનોની માંગ વધી

તિરુપતિ મંદિરના લાડુ વિવાદ બાદ સપ્ટેમ્બર 2024થી FSSAI અને વિવિધ રાજ્યના ખાદ્ય સુરક્ષા વિભાગોએ ભેળસેળયુક્ત ઘી અને નકલી પનીર સામે તપાસ અને કાર્યવાહી વધુ કડક બનાવી હતી. બજારમાં ભેળસેળવાળા અને હલકી ગુણવત્તાના ઉત્પાદનો સામે કાર્યવાહી થતાં ગ્રાહકોનો વિશ્વાસ પ્રમાણિત અને બ્રાન્ડેડ ડેરી ઉત્પાદનો તરફ વધ્યો છે.

પરિણામે શુદ્ધ ઘી અને ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા ડેરી ઉત્પાદનોની માંગમાં વધારો થયો છે. આ વધતી માંગની અસર પણ બજારના ભાવ પર પડી રહી છે.

ઘી-માખણના ભાવ કેમ વધી રહ્યા છે?

ઘી અને માખણના ભાવવધારા પાછળ માત્ર દૂધના ઉત્પાદનનો આંકડો જવાબદાર નથી. દૂધમાં રહેલી ચરબીની ઉપલબ્ધતા, માખણના કાચા માલના ભાવ, GSTમાં ઘટાડા બાદ વધેલી માંગ અને શુદ્ધ બ્રાન્ડેડ ઉત્પાદનો તરફ ગ્રાહકોનો વધતો ઝુકાવ જેવા પરિબળો એકસાથે અસર કરી રહ્યા છે. તેથી દૂધનું ઉત્પાદન વધવા છતાં ઘી અને માખણના ભાવમાં વધારો જોવા મળી રહ્યો છે.

આ પણ વાંચો: રાજકોટમાં દિવાળીએ ગલગોટાની સુગંધ મોંઘી થઈ, ગલગોટા 100 અને ગુલાબ 500 રૂપિયા પ્રતિ કિલો ભાવ

આ પણ વાંચો: તહેવારો પહેલાં અમૂલના ગ્રાહકોને ઝટકો, ઘી અને બટરના નવા ભાવ જાહેર

આ પણ વાંચો: ખાંડનો ભાવ રૂ.59.50 પ્રતિ કિલો પહોંચ્યો: ભારત કેટલું ઉત્પાદન કરે છે અને કેટલો વપરાશ થાય છે?