Gujarat News: ગુજરાત ઔદ્યોગિક વિકાસમાં અગ્રેસર હોવાના દાવા કરે છે, પરંતુ ઓર્ગેનિક ખેતી (Organic Farming Gujarat)ને પ્રોત્સાહન આપતી કેન્દ્ર સરકારની પરંપરાગત કૃષિ વિકાસ યોજના (PKVY Scheme)ના આંકડા પ્રમાણે ગુજરાત અન્ય કેટલાંક રાજ્યોની સરખામણીએ પાછળ છે. 31 ઓક્ટોબર 2025 સુધીના સરકારી આંકડા મુજબ, આ યોજના હેઠળ ગુજરાતમાં 759 ક્લસ્ટર્સ બનાવવામાં આવ્યાં છે અને 17,836 ખેડૂતોને તેનો લાભ મળ્યો છે. તેની સામે રાજસ્થાનમાં 10,057, ઉત્તર પ્રદેશમાં 8,539, મધ્ય પ્રદેશમાં 6,037 અને મહારાષ્ટ્રમાં 2,978 ક્લસ્ટર્સ છે.
Organic Farming Gujarat: ઓર્ગેનિક ખેતી માટે ખેડૂતોની ભાગીદારી ઓછી
PKVY હેઠળ ખેડૂતોની ભાગીદારીના આંકડામાં પણ ગુજરાત (Gujarat Agriculture) પાછળ જોવા મળે છે. આ યોજના હેઠળ આંધ્ર પ્રદેશમાં 7,46,976 અને કેરળમાં 3,10,841 ખેડૂતોને લાભ મળ્યો છે, જ્યારે ગુજરાતનો આંકડો 17,836 છે. જોકે, આ આંકડા માત્ર PKVY યોજનાના લાભાર્થીઓના છે, રાજ્યમાં ઓર્ગેનિક કે પ્રાકૃતિક ખેતી કરતા તમામ ખેડૂતોના નહીં.
15,334 હેક્ટરનો આંકડો શું દર્શાવે છે?
PKVY હેઠળ ગુજરાતમાં 15,334.41 હેક્ટર વિસ્તાર આવરી લેવાયો છે. તેની સરખામણીએ રાજસ્થાનમાં 2,01,140 હેક્ટર અને ઉત્તર પ્રદેશમાં 1,71,184.80 હેક્ટર વિસ્તાર આ યોજના હેઠળ છે. અહીં એક મહત્ત્વની સ્પષ્ટતા જરૂરી છે: આ આંકડા માત્ર PKVYના છે. APEDAના 2023-24ના આંકડા પ્રમાણે ગુજરાતમાં NPOP ઓર્ગેનિક સર્ટિફિકેશન હેઠળનો કુલ વિસ્તાર 6,80,819.99 હેક્ટર દર્શાવાયો છે. એટલે 15,334.41 હેક્ટરને ગુજરાતની કુલ ઓર્ગેનિક ખેતીની જમીન ગણાવી શકાય નહીં.
ખર્ચના આંકડા અંગે પણ સ્પષ્ટતા જરૂરી
કેન્દ્ર સરકારના 3 ડિસેમ્બર 2024ના જવાબમાં PKVY હેઠળ ગુજરાત માટે 2023-24માં રૂ. 750 લાખ અને 2024-25માં રૂ. 560.70 લાખની ફાળવણી દર્શાવવામાં આવી હતી. આ ફાળવણીના આંકડા છે, વાસ્તવિક ખર્ચના નહીં. તેથી બંને વર્ષમાં રૂ. 2,096 લાખ ખર્ચ થયાનો દાવો ઉપલબ્ધ આ સત્તાવાર આંકડાથી સાબિત થતો નથી.
પ્રાકૃતિક ખેતીના પ્રચારમાં રાજ્યપાલની ભૂમિકા
ગુજરાતના રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રત (Acharya Devvrat) પ્રાકૃતિક ખેતીના પ્રચાર માટે જાણીતા છે. તેઓ ખેડૂતોને રાસાયણિક ખાતર અને જંતુનાશકોનો ઉપયોગ ઘટાડીને પ્રાકૃતિક પદ્ધતિ અપનાવવા પ્રોત્સાહિત કરે છે. જોકે, ઓર્ગેનિક ખેતી અને પ્રાકૃતિક ખેતી એકસરખી પદ્ધતિઓ નથી. બંને માટેની યોજનાઓ અને સરકારી આંકડાઓને અલગ રીતે સમજવા જરૂરી છે.
રાજ્યપાલના હરિયાણાના કુરુક્ષેત્ર સ્થિત ગુરુકુળના ફાર્મમાં પ્રાકૃતિક ખેતી કરવામાં આવે છે. ફેબ્રુઆરી 2026માં ગુજરાતના કૃષિ મંત્રી જીતુભાઈ વાઘાણી પણ અધિકારીઓના પ્રતિનિધિમંડળ સાથે આ ફાર્મની મુલાકાતે ગયા હતા. અગાઉ 2022માં મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે પણ આ મોડેલની મુલાકાત લીધી હતી. આવા પ્રવાસો પાછળનો ખર્ચ કેટલો થયો અને કયા વિભાગે ભોગવ્યો, તે અંગે ઉપલબ્ધ અહેવાલોમાં સ્પષ્ટ વિગતો મળતી નથી.
RSS સાથેના સંબંધો અને સરકારી ખર્ચ અંગે સવાલો
રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતના ભૂતકાળના સંગઠનાત્મક જોડાણ અંગે પણ ચર્ચા થઈ છે. ધ વાયરના એક અહેવાલમાં તેમને હરિયાણાના ભારતીય કિસાન સંઘના પૂર્વ વડા ગણાવાયા છે અને આ સંગઠનને RSSની ખેડૂત પાંખ તરીકે ઓળખાવ્યું છે. જોકે, આ બાબતના આધારે પ્રાકૃતિક ખેતીના સરકારી અભિયાનને RSSના પ્રચાર તરીકે ગણાવી શકાય નહીં. તેના માટે અલગ પુરાવાની જરૂર છે.
રાજ્યપાલના પ્રચાર અભિયાન, સરકારી અધિકારીઓની મુલાકાતો અને જાહેર નાણાંના ઉપયોગ અંગે પારદર્શિતા હોવી જરૂરી છે. કુરુક્ષેત્રના ફાર્મની મુલાકાતો પાછળ મુસાફરી, રોકાણ અને અન્ય વ્યવસ્થાનો કેટલો ખર્ચ થયો, તે અંગે સત્તાવાર વિગતો જાહેર થાય તો આ ચર્ચાને સ્પષ્ટતા મળી શકે છે. એક તરફ ઓર્ગેનિક ખેતીને પ્રોત્સાહન આપવાની જરૂરિયાત છે, તો બીજી તરફ ઓર્ગેનિક અને પ્રાકૃતિક ખેતીના આંકડા, સરકારી ખર્ચ તથા યોજનાઓના પરિણામો અંગે સ્પષ્ટ માહિતી આપવાની પણ જવાબદારી છે.
આ પણ વાંચો: રોગોથી બચવું છે? તો પ્રાકૃતિક ખેતી જ એકમાત્ર વિકલ્પ, વિધાનસભામાં રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતની ગંભીર ચેતવણી
આ પણ વાંચો: સેન્દ્રીય ખેતીમાં સર્ટિફિકેશનની કામગીરી કરાવતા ખેડૂતોને ગુજરાત સરકાર તરફથી મળશે ખર્ચના 75 ટકા સુધીની સહાય
આ પણ વાંચો: રાસાયણિક ખેતી છોડીને કુદરતી ખેતી અપનાવવા સુરત મનપાની પહેલ
