તુર્કી દ્વારા પરમાણુ શસ્ત્રો બનાવવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કર્યા પછી , એક સમયે પરમાણુ પ્રસાર માટે દૂષિત પાકિસ્તાન ફરી એકવાર સવાલોના ઘેરામાં છે. 15 વર્ષ પહેલા, પાકિસ્તાનના પરમાણુ તસ્કર અબ્દુલ કાદિર ખાને સ્વીકાર્યું હતું કે તેણે કેટલાક દેશોમાં પરમાણુ તકનીક વેચી અને ગેરકાયદેસર રીતે નિકાસ કરી હતી. હવે, બેં દાયકા પછી, ટર્કિશ રાષ્ટ્રપતિ રિજેબ તાયપ આર્દોઆને તેમની પાર્ટીની તાજેતરની બેઠકમાં તુર્કીને અણુશક્તિ બનાવવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હોવાથી આ મુદ્દો ફરી ઉઠ્યો છે.

તુર્કીએ પરમાણુ શક્તિ બનવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હતી.
આર્દોઓસે તાજેતરમાં જ તેમના પક્ષના એક નિકટના નેતાને કહ્યું હતું કે, “કેટલાક દેશોમાં પરમાણુ ક્ષમતાવાળી મિસાઇલો હોય છે (પરંતુ પશ્ચિમનો આગ્રહ છે) અમારી પાસે તે નથી.” અને હું આ સ્વીકારી શકતો નથી. ‘આર્દોનના નિવેદનથી વોશિંગ્ટનમાં હંગામો તીવ્ર બન્યો
આર્દોનના નિવેદન બાદ અમેરિકામાં હંગામો તીવ્ર બન્યો છે. ન્યુ યોર્ક ટાઇમ્સે સોમવારે પોતાના અહેવાલમાં સવાલ ઉઠાવ્યો હતો, ‘જો યુ.એસ. આ તુર્કી નેતાને તેના કુર્દિશ સાથીઓને બરબાદ કરતા રોકી શકતો ન હતો, તો પછી તેઓ ઈરાનની જેમ ન્યુક્લિયર હથિયારો બનાવવા અથવા પરમાણુ ટેકનોલોજી એકત્ર કરવાથી કેવી રીતે રોકી શકશે?

તુર્કી પાકિસ્તાનના કાદિર સાથે જોડાયેલું
રિપોર્ટમાં વધુમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, ‘તુર્કી પહેલાથી જ બોમ્બ બનાવવાની યોજના પર કામ કરી રહી છે, યુરેનિયમનો સંગ્રહ ધરાવે છે અને રિએક્ટર્સ સંબંધિત સંશોધન કરી રહી છે. વિશ્વના કુખ્યાત પરમાણુ કાળા બજારી, પાકિસ્તાનના અબ્દુલ કાદિર ખાન સાથે તુર્કીએ એક રહસ્યમય કરાર કર્યો છે.

અબ્દુલ કાદિર ખાને તુર્કીને પરમાણુ સામગ્રી આયાત કરવામાં મદદ કરી હતી
લંડન થિંક ટેન્ક ઇન્ટરનેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ સ્ટ્રેટેજિક સ્ટડીઝ દ્વારા કુખ્યાત અણુ તસ્કર અબ્દુલ કાદિર ખાનના નેટવર્ક પર અભ્યાસ કરાયો હતો જેને ‘ન્યુક્લિયર બ્લેક માર્કેટ’ કહેવામાં આવતું હતું. અધ્યયન મુજબ તુર્કીની કંપનીઓએ અબ્દુલ કાદિર ખાનને યુરોપથી પરમાણુ સામગ્રી આયાત કરવામાં મદદ કરી છે.

વિભક્ત દાણચોરે ઉત્તર કોરિયા, ઈરાન, લિબિયામાં ટેકનોલોજી વેચી હતી
પાકિસ્તાની અણુ વૈજ્ઞાનિક પર ઉત્તર કોરિયા, ઈરાન અને લિબિયાને અણુ ટેકનોલોજી વેચવાનો આરોપ છે. હવે આવી ચર્ચાઓ મહત્ત્વ પ્રાપ્ત કરી રહી છે કે તુર્કી તેનું ચોથું ગ્રાહક છે. ગુપ્તચર અહેવાલો પણ આ તરફ ઇશારો કરી રહ્યા છે. ખાનનું પરમાણુ નેટવર્ક મલેશિયા સુધી વિસ્તર્યું છે.

ખાને ટીવી પર પરમાણુ બ્લેક માર્કેટિંગ અંગે કબૂલાત કરી હતી,
પાકિસ્તાન પરમાણુ ટેકનોલોજી વેચવાનો મામલો 2004-2005માં પ્રકાશમાં આવ્યો હતો. તે સમયે અમેરિકાના બુશ પ્રશાસનને અફઘાનિસ્તાનમાં પાકિસ્તાનની જરૂર હતી. તે જ સમયે, અબ્દુલ કાદિર ખાને ટીવી પર પરમાણુ દાણચોરીની બાબતને સ્વીકારી લીધી. જોકે, ખાને દાવો કર્યો હતો કે તેમણે પાકિસ્તાન સરકારની કોઈ ભૂમિકા કે મંજૂરી લીધા વિના પરમાણુ તકનીક વેચવાનું કામ કર્યું છે.

જોકે, પાક સરકારના નેજા હેઠળ ખાનની પરમાણુ દાણચોરી, જોકે, સ્પષ્ટ થઈ ગઈ કે ખાને સરકારી મશીનરી અને તેની સુવિધાઓનો ઉપયોગ કરીને અણુ ટેકનોલોજી વેચી હતી. આ તથ્ય તેના જુઠ્ઠાણાને પ્રસારિત કરવા માટે પૂરતું હતું કે તે તેના માટે વ્યક્તિગત રીતે જવાબદાર છે, પાકિસ્તાન નહીં. તુષ્ટિકરણ માટે ખાનના તત્કાલિન લશ્કરી શાસક પરવેઝ મુશર્રફે અબ્દુલ કાદિર ખાન વિરુદ્ધ ડેમેજ કંટ્રોલ હેઠળ કાર્યવાહી કરી, જેથી દેશની છબિને પરમાણુ પ્રસાર માટે પ્રતિકૂળ અને બેજવાબદાર દેશની પ્રતિક્રિયા આપી શકાય. ખાનને એક રીતે નજરકેદ કરવામાં આવ્યો હતો. આ બધું એટલા માટે કરવામાં આવ્યું હતું કે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયે પાકિસ્તાન પર કડક પ્રતિબંધો ન લગાવવા જોઈએ.

અબ્દુલ કાદિર ખાન તાજેતરમાં જ જાહેરમાં હાજર થયો હતો. કરાચી યુનિવર્સિટીના એક કાર્યક્રમમાં તેમણે તુર્કી અને મલેશિયાને દેશો વચ્ચે કહ્યું કે પાકિસ્તાને પ્રોત્સાહન આપવું જોઈએ. પ્રાયોજીત કરવા અને ટેકો આપવાને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયમાં અલગ પડી ગયેલા પાકિસ્તાને તાજેતરમાં તુર્કી અને મલેશિયા સાથે ઇસ્લામિક જોડાણ રચવાના પ્રયાસો કર્યા છે. ચીન સિવાય, આ એકમાત્ર એવા બે દેશો છે કે જેઓ તાજેતરના સપ્તાહમાં ખુલ્લેઆમ પાકિસ્તાનની સાથે ઉભા રહ્યા છે.

આતંકવાદને ટેકો આપવા માટે પાકિસ્તાનને એફએટીએફ તરફથી ચેતવણી મળી છે
બીજી તરફ, ચીન, પાકિસ્તાનના સદાબહાર મિત્રો હોવા ઇચ્છતા,આતંકવાદના મુદ્દે ઇસ્લામાબાદને ચેતવણી આપે છે. આતંકવાદી ભંડોળ અને મની લોન્ડરિંગ પર નજર રાખતી આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થા ફાઇનાન્સિયલ એક્શન ટાસ્ક ફોર્સ (એફએટીએફ) ની અધ્યક્ષતામાં હાલમાં ચીન છે. આ હોવા છતાં, પેરિસમાં તાજેતરમાં યોજાયેલી એફએટીએફની બેઠકમાં, પાકિસ્તાનને માત્ર ગ્રે લિસ્ટમાં જળવાઈ ન હતી, પરંતુ આગામી 4 મહિનામાં આતંકવાદ સામે નક્કર કાર્યવાહી કરવા કડક સૂચના પણ આપવામાં આવી હતી.