Maharashtra: કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકાર મંત્રી અમિત શાહે આજે મહારાષ્ટ્રના પુણેમાં દૈનિક સકલ જૂથ દ્વારા આયોજિત બે દિવસીય સહકાર સંમેલનમાં મુખ્ય અતિથિ તરીકે હાજરી આપી હતી. આ પ્રસંગે મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રી એકનાથ શિંદે અને નાયબ મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ સહિત અનેક મહાનુભાવો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

કેન્દ્રીય સહકારી મંત્રીએ તેમના સંબોધનમાં જણાવ્યું હતું કે (Maharashtra) કેન્દ્રમાં નરેન્દ્ર મોદીની સરકાર સહકારી ક્ષેત્રની સમસ્યાઓના નિરાકરણ માટે તમામ શક્ય પ્રયાસો કરશે.તેમણે કહ્યું કે આજે માત્ર કેટલાક રાજ્યો જ સહકારી ક્ષેત્રે સારું કામ કરી રહ્યા છે. દેશ અને તેમાંથી એક મહારાષ્ટ્ર છે.  મહારાષ્ટ્રમાં સહકારી સંસ્થાઓ ઘણી જૂની છે કારણ કે સહકારી એ મહારાષ્ટ્રની પ્રકૃતિ રહી છે અને રાજ્યએ સહકારી સંસ્થાઓને સમગ્ર દેશમાં ફેલાવવામાં ઘણું યોગદાન આપ્યું છે.

અમિત શાહે કહ્યું કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ (Maharashtra) એક અલગ સહકારી મંત્રાલયની સ્થાપના કરી છે જેથી તમામ સહકારી મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકાય. તેમણે કહ્યું કે આજે પણ ભારતના કુલ ખાંડના ઉત્પાદનના 31 ટકા સહકારી ખાંડ મિલો દ્વારા કરવામાં આવે છે, 16 ટકા દૂધ સહકારીમાંથી, 13 ટકા ઘઉં, 20 ટકા ડાંગર સહકારી સંસ્થાઓ દ્વારા ખરીદવામાં આવે છે, કુલ ખાતરના 25 ટકા ઉત્પાદન થાય છે. આજે તે સહકારી મંડળીઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે. તેમણે કહ્યું કે જો ગ્રામીણ અર્થવ્યવસ્થાને સહકારી સંસ્થાઓમાંથી મોટો જોર ન મળે તો તે આટલી પ્રગતિ કરી શકશે નહીં. શ્રી શાહે કહ્યું કે આપણા દેશમાં સહકારી ધિરાણ મંડળીઓનું વિશાળ નેટવર્ક છે અને તેનાથી દેશના નીચલા વર્ગના આર્થિક વિકાસને વેગ મળ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે આગામી દાયકા પછી સહકારી ક્ષેત્ર સૌથી સંબંધિત ક્ષેત્ર હશે.

કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકાર મંત્રીએ કહ્યું કે મહારાષ્ટ્રનું (Maharashtra) સહકારી ક્ષેત્ર વિશાળ, મજબૂત અને વ્યાપક છે. દેશમાં આશરે 8.5 લાખ સહકારી મંડળીઓમાંથી 2 લાખ એકલા મહારાષ્ટ્રમાં છે, દેશની રહેણાંક સહકારી મંડળીઓમાંથી 67 ટકા મહારાષ્ટ્રમાં છે, પશુધન મંડળીઓ 35 ટકા, ખાંડ સહકારી મંડળીઓ 27 ટકા, માર્કેટિંગ મંડળીઓ 16 ટકા, મત્સ્ય ઉદ્યોગ મંડળીઓ 14 ટકા છે. અને 11 ટકા ફૂડ પ્રોસેસિંગ સોસાયટીઓ મહારાષ્ટ્રમાં છે. ઉપરાંત મહારાષ્ટ્રમાં દેશની PACS ના 21 ટકા છે, અને કુલ શહેરી બેન્કોના 32 ટકા છે, એટલે કે, 490 બેન્કો મહારાષ્ટ્રમાં છે, મહારાષ્ટ્રમાં 6529 બેન્ક શાખાઓ સાથે, જેમાંથી 60 ટકા દેશની કુલ શાખાઓ. આનો અર્થ એ થયો કે મહારાષ્ટ્રમાં સહકારી એક વિશાળ બળ છે. મહારાષ્ટ્રમાં અર્બન કોઓપરેટિવ બેંકો દ્વારા આશરે રૂ. 3.25 લાખ કરોડની થાપણો છે, જે દેશની કુલ અર્બન બેંક ડિપોઝિટના 62 ટકા છે.

અમિત શાહે  કહ્યું કે વડાપ્રધાન મોદીએ સહકારી (Maharashtra) સંસ્થાઓ દ્વારા દેશના ગ્રામીણ, અર્ધ-શહેરી અને શહેરી વિસ્તારોની સમૃદ્ધિ વધારવા માટે એક વિશાળ વિઝન સાથે સહકારી મંત્રાલયની રચના કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે સમગ્ર દેશને સહકારી – વિકસિત રાજ્યો, વિકાસશીલ રાજ્યો અને અવિકસિત રાજ્યોના દૃષ્ટિકોણથી મેપ કરવામાં આવ્યો છે અને આ દ્વારા અમે દરેક ક્ષેત્રની સમસ્યાઓના ઉકેલ શોધવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. તેમણે કહ્યું કે એક સમયે મોટા પાયે ઉત્પાદન એ વિકાસનું સૂત્ર હતું, પરંતુ વિશાળ વસ્તી ધરાવતા ભારત જેવા દેશમાં બેરોજગારી દૂર કરવાની અને મોટા પાયે ઉત્પાદનના સૂત્ર દ્વારા લોકોને આર્થિક રીતે સશક્તિકરણ કરવાની જરૂર છે.

કેન્દ્રીય સહકાર મંત્રીએ કહ્યું કે જ્યાં સુધી દેશમાં (Maharashtra) પાયાની પ્રાથમિક મંડળીઓ મજબૂત નહીં થાય ત્યાં સુધી સહકારી સંસ્થાઓ મજબૂત બની શકે નહીં. તેમણે કહ્યું કે આ માટે નરેન્દ્ર મોદી સરકારે દેશના 63,000 PACSને મજબૂત કરવા માટે કોમ્પ્યુટરાઇઝેશન કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ સાથે, PACSના નવા મોડલ બાયલોઝ તૈયાર કરીને રાજ્યોને મોકલવામાં આવ્યા છે, જેમાં PACSને બહુહેતુક બનાવવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. મોદી સરકાર બહુપરીમાણીય PACS ના મોડલ બાયલો દ્વારા 30 વિવિધ કાર્યો દ્વારા PACS ને સધ્ધર બનાવવાના પ્રયાસો કરી રહી છે. તેમણે કહ્યું કે વડાપ્રધાન મોદીના નેતૃત્વમાં દરેક પંચાયતમાં મલ્ટિ-ડાયમેન્શનલ પેક્સ (PACS) બનાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે અને હવે ભારતમાં 3 વર્ષમાં 2 લાખ નવા PACS બનાવવામાં આવશે, ત્યારબાદ દરેક પંચાયતમાં PACS ઉપલબ્ધ થશે.

અમિત શાહે કહ્યું કે PACS ને CSC (કોમન સર્વિસ સેન્ટર)નું કામ (Maharashtra) પણ આપવામાં આવી રહ્યું છે અને તેના માટે રાષ્ટ્રીય સહકારી ડેટાબેઝ બનાવવામાં આવી રહ્યો છે જેનું 80 ટકા કામ પૂર્ણ થઈ ગયું છે. આના દ્વારા આપણે સહકારી વધારો કરી શકીશું અને શુષ્ક વિસ્તારો શોધી શકીશું. તેમણે કહ્યું કે આ સમગ્ર પ્રક્રિયાને મજબૂત આધાર આપવા માટે સહકારી નીતિ ઘડવી પડશે અને આ માટે એક સમિતિની રચના કરવામાં આવી છે જે ટૂંક સમયમાં સહકારી નીતિનો ડ્રાફ્ટ તૈયાર કરશે. તેમણે કહ્યું કે નવી સહકારી નીતિ આગામી 20 વર્ષ માટે દેશમાં સહકારી સંસ્થાઓની દિશા નક્કી કરશે.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે સહકારી સંસ્થાઓને પ્રોત્સાહન આપવાની સાથે, (Maharashtra) આ ક્ષેત્રમાં પ્રશિક્ષિત માનવબળની જરૂરિયાતને પહોંચી વળવા માટે, મોદી સરકારે બહુહેતુક સહકારી યુનિવર્સિટીની સ્થાપના કરવાનો નિર્ણય લીધો છે, જે સહકારી ક્ષેત્રના દરેક ક્ષેત્ર માટે પ્રશિક્ષિત માનવબળ પ્રદાન કરશે. શ્રી શાહે કહ્યું કે 2025 પહેલા નેશનલ કોઓપરેટિવ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન (NCDC)નું કદ અને કાર્યક્ષેત્ર ત્રણ ગણાથી વધુ વધારવામાં આવશે. મોદી સરકારે GEM પોર્ટલ પર સરકારી ખરીદી માટે સહકારી સંસ્થાઓને પણ મંજૂરી આપી છે. તેમણે કહ્યું કે, મોદી સરકારે આ વર્ષના બજેટમાં સહકારી મંડળીઓને કરની સમકક્ષ લાવવાનું કામ કર્યું છે.

તેમણે કહ્યું કે, સહકારી ખાંડ મિલોએ શેરડીના પેમેન્ટ પર જે(Maharashtra) વધારાનો આવકવેરો ચૂકવવો પડતો હતો તે પાછલી અસરથી દૂર કરવામાં આવ્યો છે.મોદી સરકારે કેન્દ્રમાં રૂ.10 હજાર કરોડની બાકી રકમ માફ કરવાનું કામ પણ કર્યું છે, જે એક અભૂતપૂર્વ પગલું છે.આ સાથે અમૂલની તર્જ પર 3 મલ્ટિસ્ટેટ સહકારી મંડળીઓની પણ રચના થવા જઈ રહી છે. તેમણે કહ્યું કે ઓર્ગેનિક ઉત્પાદનોના માર્કેટિંગ માટે મલ્ટિસ્ટેટ કોઓપરેટિવ ઓર્ગેનિક સોસાયટીની રચના કરવામાં આવશે, જે જમીન, ઉત્પાદન પરીક્ષણ તેમજ આ ઉત્પાદનોની બ્રાન્ડિંગ કરશે. અમે એક મલ્ટિસ્ટેટ એક્સપોર્ટ હાઉસ પણ સ્થાપવા જઈ રહ્યા છીએ જે પેક દ્વારા ખેડૂતોની પેદાશોની નિકાસ કરશે અને તેનો નફો સીધા ખેડૂતોના ખાતામાં પેક દ્વારા જમા કરશે. તેમણે કહ્યું કે નરેન્દ્ર મોદી સરકારે PACS ને FPO નો દરજ્જો આપવાનું કામ પણ કર્યું છે, જેથી હવે FPO ને આપવામાં આવતા તમામ લાભ PACS ને મળશે.

કેન્દ્રીય સહકારી મંત્રીએ કહ્યું કે ભારત સરકારે 2015માં નિર્ણય (Maharashtra) લીધો હતો કે 2025 સુધીમાં અમે પેટ્રોલમાં 20 ટકા ઇથેનોલ મિક્સ કરીશું. આ માટે, 2022 સુધી મધ્ય-ગાળાનો ટાર્ગેટ રાખવામાં આવ્યો હતો કે નવેમ્બર, 2022માં 10 ટકા ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ સુધી પહોંચી જશે, પરંતુ અમે સપ્ટેમ્બરમાં જ સમય કરતાં પહેલાં આ લક્ષ્યાંક હાંસલ કરી લીધો હતો, જે આજે 12 ટકા થઈ ગયો છે. તેમણે કહ્યું કે આનાથી અમારી તેલની આયાતમાં 10 ટકાનો ઘટાડો થયો અને લગભગ 41,500 કરોડ રૂપિયાનું વિદેશી હૂંડિયામણ બચ્યું, જેનાથી અમારી વેપાર ખાધમાં પણ ઘટાડો થયો અને તેમાંથી 10 ટકા સહકારી ખાંડ મિલોને અને તેમના દ્વારા ખેડૂતોને ગયા. આ સિવાય ઇથેનોલ પ્રોજેક્ટના નિર્માણ માટે રૂ. 2 લાખ કરોડ. રોકાણ કરવામાં આવશે અને કેન્દ્ર સરકાર સબસિડી દ્વારા 6% વ્યાજ ચૂકવશે અને 10% સાથે જ કાર્બન ઉત્સર્જનમાં 27 લાખ ટનનો ઘટાડો હાંસલ કરવામાં આવ્યો છે અને 20% મિશ્રણ સાથે, આ આંકડા બમણા થશે.

અમિત શાહે કહ્યું કે સહકારી ક્ષેત્રે પણ તેની કામગીરીનું આત્મનિરીક્ષણ(Maharashtra) કરવું પડશે અને તેની વિશ્વસનીયતા વધારવી પડશે.તેમણે કહ્યું કે સહકારી ક્ષેત્રે પોતે સિસ્ટમમાં સુધારો કરવો પડશે અને આત્મનિરીક્ષણ દ્વારા તેની જવાબદારીઓ નિભાવવી પડશે. તેમણે કહ્યું કે હવે સહકારી ક્ષેત્રને કોઈ અન્યાય નહીં કરી શકે અને સહકાર મંત્રાલયની રચના કરીને સહકાર દ્વારા સમૃદ્ધિ માટે વડાપ્રધાન મોદીએ આપેલી ફોર્મ્યુલાથી સહકારી ક્ષેત્રના વિકાસને કોઈ રોકી શકશે નહીં.