વ્યભિચાર સંબંધિત કાયદો, જે પાંચ વર્ષ પહેલાં નાબૂદ કરવામાં આવ્યો હતો, તે ફરીથી પાછો આવશે? તે એટલા માટે કારણ કે ગૃહ મંત્રાલયની સંસદીય સમિતિ ભારતીય ન્યાય સંહિતામાં વ્યભિચારને ફરીથી અપરાધિક બનાવવાની ભલામણ કરી શકે છે.

હકીકતમાં, આ વર્ષે ઓગસ્ટમાં ચોમાસુ સત્ર દરમિયાન, કેન્દ્રીય ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહે બ્રિટિશ યુગના ત્રણ કાયદાઓમાં સુધારો કરવા માટે લોકસભામાં બિલ રજૂ કર્યા હતા.

આ બિલો ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC), કોડ ઓફ ક્રિમિનલ પ્રોસિજર (CRPC) અને ભારતીય પુરાવા અધિનિયમમાં ફેરફાર કરશે. હાલમાં આ ત્રણેય બિલ સંસદીય સમિતિ પાસે છે.

જો આ બિલો કાયદો બનશે, તો ભારતીય દંડ સંહિતાનું સ્થાન ભારતીય ન્યાયિક સંહિતા લેશે. 

એક અંગ્રેજી અખબારે પોતાના અહેવાલમાં દાવો કર્યો છે કે સંસદીય સમિતિ ભારતીય ન્યાયિક સંહિતામાં રદ્દ કરાયેલા બે કાયદાઓને ફરીથી ઉમેરવાનું સૂચન કરી શકે છે. પહેલો કાયદો વ્યભિચાર સાથે સંબંધિત છે અને બીજો સમલૈંગિકતામાં સહમતિ વિનાના જાતીય સંબંધો સાથે સંબંધિત છે.

સંસદીય સમિતિએ શું સૂચનો આપ્યા? આ જાણતા પહેલા, ચાલો સમજીએ કે સમલૈંગિકતામાં વ્યભિચાર અને સહમતિ વિનાના સેક્સ અંગેની કાયદાકીય જોગવાઈઓ શું હતી?

એડલ્ટ્રી અંગે

આઈપીસીની કલમ 497 હેઠળ એડલ્ટ્રી એટલે કે વ્યભિચાર એટલે કે લગ્નેતર સંબંધને ગુનો ગણવામાં આવ્યો હતો. આ કલમ 1860માં જ IPCમાં ઉમેરવામાં આવી હતી.

આમાં વ્યભિચારની વ્યાખ્યા કરતા કહ્યું હતું કે – જો કોઈ પુરુષ કોઈ પરિણીત મહિલા સાથે તેની સંમતિથી શારીરિક સંબંધ બાંધે છે તો તેવા કિસ્સામાં મહિલાના પતિની ફરિયાદ પર પુરુષ વિરુદ્ધ કાર્યવાહી થઈ શકે છે.

આ કાયદામાં બે ગૂંચવણો હતી. પ્રથમ- જો કોઈ પરિણીત પુરુષ કુંવારી અથવા વિધવા સ્ત્રી સાથે સહમતિથી સંબંધ ધરાવે છે, તો તેને વ્યભિચાર માટે દોષિત ગણવામાં આવશે નહીં. અને બીજું – આમાં મહિલાઓને ક્યારેય દોષિત માનવામાં આવતી નથી.

જો કલમ 497 હેઠળ દોષિત સાબિત થાય, તો તે વ્યક્તિને પાંચ વર્ષની જેલ અને દંડની સજા કરવામાં આવી હતી.

સપ્ટેમ્બર 2018માં સુપ્રીમ કોર્ટે આ કલમને રદ્દ કરી દીધી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટની પાંચ સભ્યોની બેંચે કહ્યું કે જે કાયદો વ્યક્તિના ગૌરવ અને મહિલાઓ સાથે સમાન વ્યવહારને નકારાત્મક અસર કરે છે તે બંધારણની વિરુદ્ધ છે.

– સમલૈંગિક સંબંધો અંગે

આઈપીસીની કલમ 377માં આ માટે જોગવાઈ હતી. આ અંતર્ગત જો કોઈ વ્યક્તિ અકુદરતી સેક્સ કરે છે તો તેને 10 વર્ષથી લઈને આજીવન કેદ સુધીની સજા થઈ શકે છે. દંડની જોગવાઈ પણ હતી.

સપ્ટેમ્બર 2018માં સુપ્રીમ કોર્ટે કલમ 377નો એક ભાગ રદ કર્યો હતો. જેના કારણે સહમતિથી બનેલા સમલૈંગિક સંબંધોને ગુનાના દાયરાની બહાર લઈ જવામાં આવ્યા હતા.

જો કે, તે સમયે સુપ્રીમ કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે સંમતિ વિના શારીરિક સંબંધ હજુ પણ કલમ 377 હેઠળ ગુનો ગણવામાં આવશે.

શું સૂચનો આપવામાં આવ્યા છે?

સંસદીય સમિતિ સૂચવી શકે છે કે સમલૈંગિકતામાં બિન-સહમતિ વિનાના જાતીય સંબંધો અને વ્યભિચારને અપરાધ બનાવવાની જોગવાઈ કરવી જોઈએ. ઉપરાંત, તેમને લિંગ તટસ્થ બનાવવું જોઈએ.

વ્યભિચારમાં, પહેલા માણસને દોષિત ગણવામાં આવતો હતો અને સજા કરવામાં આવતી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે તેને નાબૂદ કરી દીધો હતો પરંતુ સંસદીય સમિતિએ તેને લિંગ તટસ્થ બનાવવાનું સૂચન કર્યું છે.

એ જ રીતે, 2018 માં સમલૈંગિકતામાં સહમતિથી જાતીય સંબંધોને અપરાધ જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા. પરંતુ સહમતિ વિનાના સેક્સ અંગે કોઈ કાયદો નથી. સંસદીય સમિતિ તેને ભારતીય ન્યાયિક સંહિતામાં સામેલ કરવાનું સૂચન કરી શકે છે અને પુરૂષો સિવાય મહિલાઓ અને ટ્રાન્સજેન્ડરો પણ તેના દાયરામાં આવી શકે છે.

ભારતીય ન્યાયિક સંહિતામાં શું જોગવાઈ છે?

ભારતીય ન્યાયિક સંહિતામાં કલમ 497 અને કલમ 377 બંને રાખવામાં આવી નથી જેને IPC દ્વારા બદલવામાં આવી રહી છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે કલમ 497ને સંપૂર્ણપણે રદ્દ કરી દીધી હતી. પરંતુ કલમ 377 આંશિક રીતે રદ કરવામાં આવી હતી.

આવી સ્થિતિમાં ભારતીય ન્યાયિક સંહિતામાંથી કલમ 377ને સંપૂર્ણપણે હટાવીને પુરૂષો, મહિલાઓ અથવા ટ્રાન્સજેન્ડરો વચ્ચેના બિન-સહમતિ વિનાના જાતીય સંબંધોને પણ ગેરકાયદે જાહેર કરવામાં આવશે.

IPC, CrPC, એવિડન્સ એક્ટમાં શું ફેરફાર થશે?

– IPC: કયું કૃત્ય ગુનો છે અને તેની શું સજા થશે? આ આઈપીસી દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે. તેનું નામ બદલીને ભારતીય ન્યાયિક સંહિતા કરવાનો પ્રસ્તાવ છે. IPCમાં 511 કલમો છે. હવે 356 બાકી રહેશે. 175 વિભાગો બદલાશે. 8 નવા ઉમેરાશે.

– CrPC: ધરપકડ, તપાસ અને કાર્યવાહીની પ્રક્રિયા CrPCમાં લખેલી છે. CrPCમાં 533 વિભાગો છે. 160 વિભાગો બદલવામાં આવશે. 9 નવા સ્ટ્રીમ્સ ઉમેરવામાં આવશે અને 9 સ્ટ્રીમ્સ સમાપ્ત થશે.

– ઈન્ડિયન એવિડન્સ એક્ટઃ કેસના તથ્યો કેવી રીતે સાબિત થશે, નિવેદનો કેવી રીતે રેકોર્ડ કરવામાં આવશે, આ બધું ઈન્ડિયન એવિડન્સ એક્ટમાં છે. તેને ઈન્ડિયન એવિડન્સ બિલ નામ આપવામાં આવશે. પહેલા 167 વિભાગ હતા, હવે 170 થશે. 23 વિભાગો બદલવામાં આવશે. એક નવો વિભાગ ઉમેરવામાં આવશે.

આગળનો રસ્તો શું છે?

આ ત્રણેય બિલ હવે સંસદની સ્ટેન્ડિંગ કમિટીને સમીક્ષા માટે મોકલવામાં આવ્યા છે. આ સમિતિએ સંસદના શિયાળુ સત્ર પહેલા પોતાનો રિપોર્ટ સોંપવો પડશે. જો રિપોર્ટ નહીં મળે તો લોકસભાનો કાર્યકાળ પૂરો થયા પછી બિલ આપોઆપ રદ થઈ જશે. આવી સ્થિતિમાં સરકારે ચૂંટણી બાદ ફરીથી બિલ રજૂ કરવા પડશે.

આ પણ વાંચો :Government Coal Department/દિવાળી પહેલા સામાન્ય માણસની જેમ સરકારે પણ ભંગારમાંથી કરી અધધધ….કમાણી

આ પણ વાંચો :Modi Cabinet Decisions/ખેડૂતોના હિતમાં કેન્દ્રીય કેબિનેટનો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય, જાણો શું છે….

આ પણ વાંચો :astronomical phenomenon/આ વર્ષનું બીજું અને છેલ્લું ચંદ્રગ્રહણ સપ્તાહના અંતમાં જોવા મળશે