હિન્દી બેલ્ટના ત્રણ રાજ્યો મધ્યપ્રદેશ, રાજસ્થાન અને છત્તીસગઢના પરિણામોને માત્ર કોંગ્રેસ માટે જ નહીં પરંતુ વિપક્ષી એકતા માટે પણ મોટા ઝટકાથી ઓછા માનવામાં આવી રહ્યા છે. આ પરિણામોએ બે રાજ્યો રાજસ્થાન અને છત્તીસગઢની સરકાર છીનવીને એક રાજ્ય, મધ્યપ્રદેશમાં સત્તા પર આવવાનું કોંગ્રેસનું સ્વપ્ન તોડી નાખ્યું, પરંતુ રાષ્ટ્રીય સ્તરે તેની સ્થિતિ અને કદને પણ મોટો ફટકો આપ્યો. કર્ણાટક અને હિમાચલ પ્રદેશમાં મળેલી જોરદાર જીત બાદ કોંગ્રેસ ભારતમાં વિપક્ષી ગઠબંધનમાં મજબૂત સ્તંભ બનવાના માર્ગ પર હતી, આ હાર તેના માટે એક મોટી અડચણ સાબિત થવા જઈ રહી છે.
આ પરિણામોથી રાહુલ ગાંધીને પણ મોટું નુકસાન થવાનું છે, જેમણે ગયા વર્ષે તેમની ભારત જોડો યાત્રા દ્વારા દેશમાં કોંગ્રેસ માટે વાતાવરણ બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો જ નહીં, પરંતુ પોતાને એક ગંભીર નેતા તરીકે રજૂ કર્યા. દેખાયા. હકીકતમાં, આ મુલાકાત પછી, મલ્લિકાર્જુન ખડગે કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ હોવા છતાં, રાહુલ ગાંધી લોકોમાં કોંગ્રેસનો ચહેરો બની ગયા હતા.
હિન્દી બેલ્ટના રાજ્યોમાં કોંગ્રેસની આ શરમજનક હાર માટે અન્ય પરિબળો કરતાં પણ વધારે કોંગ્રેસને જ જવાબદાર ગણવામાં આવી રહી છે. આ હાર બાદ કર્ણાટક અને હિમાચલ પ્રદેશની જીત બાદ કોંગ્રેસમાં જે અતિશય આત્મવિશ્વાસ અને અભિમાન આવ્યું તે મહત્વનું કારણ માનવામાં આવી રહ્યું છે. પાર્ટીના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, કોંગ્રેસના નેતાઓએ રાષ્ટ્રીય નેતૃત્વ અને પાર્ટીના પ્રતિસાદની અવગણના કરી અને તેમની પોતાની જીદ અને ઇચ્છાના આધારે ચૂંટણીના નિર્ણયો લીધા, જેનું પરિણામ પાર્ટીની હાર હતી. કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે અશોક ગેહલોત, કમલનાથ અને ભૂપેશ બઘેલ જેવા નેતાઓએ ટિકિટ વહેંચતી વખતે પાર્ટી સર્વે રિપોર્ટને બાયપાસ કરીને પોતપોતાની રીતે ટિકિટ વહેંચી હતી.
ઘણા કિસ્સામાં પાર્ટીની અંદર પૈસા લેવા અને ટિકિટ વહેંચવાના આરોપો છે. પાર્ટીની અંદર એવી ચર્ચા છે કે રાજસ્થાનમાં ગેહલોત સરકારના વધુ સારા કામ છતાં જમીન પર ધારાસભ્યો સામે નારાજગી અને પરસ્પર જૂથવાદ ભારે છે, જ્યારે મધ્યપ્રદેશમાં કમલનાથની એકલા હાથે પાર્ટી અને કોંગ્રેસને ચલાવી રહ્યા છે. ઘરમાં બેઠેલા કામદારો, ધ્યાન ન મળતા ગુસ્સે થયા, ભારે પડી ગયા. ઈન્દોરમાં કોંગ્રેસ સાથે સંકળાયેલા જયકિશન બૌરાસીએ કહ્યું કે કોંગ્રેસના મોટા નેતાઓએ તેમના કાર્યકર્તાઓ પર વિશ્વાસ કરવાને બદલે તેમના પરિવારના સભ્યો અને ભાડે રાખેલી સેના પર વિશ્વાસ કર્યો,
પરિણામે કોંગ્રેસના કાર્યકરો તેમના ઘરની બહાર નીકળ્યા નહીં. મધ્યપ્રદેશમાં કોંગ્રેસની જંગી હાર પાછળ સનાતન વિવાદ પણ એક મહત્વપૂર્ણ પરિબળ બન્યો હતો. જ્યાં ભારતના ગઠબંધન ડીએમકેના નેતા ઉધયનિધિ સ્ટાલિને સનાતનને ડેન્ગ્યુ અને મેલેરિયા સાથે સરખાવીને વિવાદને જન્મ આપ્યો હતો. જેમાં કોંગ્રેસનું મૌન અને પોતાનો બચાવ કરવાના પ્રયાસમાં કેટલાક નેતાઓના બેફામ નિવેદનોએ વાતાવરણમાં ધ્રુવીકરણ કર્યું હતું.
કહેવાય છે કે આ વિવાદ બાદ ભાજપ સરકારના કારણે કોંગ્રેસની તરફેણમાં આવેલા શહેરી મતદારો ફરી પોતાના શીલમાં ગયા હતા. મધ્યપ્રદેશના એક કોંગ્રેસી નેતાએ કહ્યું કે, દિગ્વિજય સિંહના કાર્યકાળ દરમિયાન 2003ની જેમ આ વખતે પણ કોંગ્રેસના કાર્યકરો દૂર ગયા હતા. બીજી તરફ, છત્તીસગઢમાં ભૂપેશ બઘેલ સરકાર સામે ભ્રષ્ટાચારના મામલા, વરિષ્ઠ નેતાઓમાં જૂથવાદ અને બઘેલની મનસ્વી રીતે સરકાર ચલાવવાને જવાબદાર ગણવામાં આવી રહી છે. હિન્દી પટ્ટામાં કોંગ્રેસ જે રીતે જાતિ ગણતરી અને ઓબીસીનો મુદ્દો ઉઠાવી રહી હતી તે આક્રમક રીતે લોકોમાં કોંગ્રેસની તરફેણમાં કામ કરતી દેખાતી નથી તે પણ આ પરિણામો પરથી જણાય છે.
