Lifestyle News :ઘરમાં જ્યારે નવજાત શિશુ (Child) નું આગમન થાય છે ત્યારે ખુશીનો માહોલ હોય છે, પરંતુ તેની સાથે માતા-પિતા માટે ઉજાગરા અને ચિંતા પણ આવે છે. નવજાત બાળકો (Children) નું વારંવાર રડવું એ સામાન્ય છે, પરંતુ જ્યારે બાળક (Child)સતત રડતું હોય અને અનેક પ્રયત્નો છતાં ચૂપ ન થાય, ત્યારે માતા-પિતા (ખાસ કરીને નવી માતા) તણાવમાં આવી જાય છે.
માતા આખો દિવસ બાળકની સંભાળ રાખીને થાકી ગઈ હોય છે અને જ્યારે બાળક શાંત નથી થતું ત્યારે શું કરવું તે સૂઝતું નથી. આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે પ્રખ્યાત પીડિયાટ્રિશિયન (બાળરોગ નિષ્ણાત) ડૉ. અનુરાધાએ સોશિયલ મીડિયા પર એક અદભૂત અને વૈજ્ઞાનિક રીત શેર કરી છે. આ રીત માતાએ નહીં, પણ પિતાએ અજમાવવાની છે. ચાલો જાણીએ આ પદ્ધતિ શું છે અને તેનાથી બાળકને શું ફાયદો થાય છે.
શું છે આ જાદુઈ પદ્ધતિ?
ડૉક્ટરના જણાવ્યા મુજબ, જ્યારે બાળક ખૂબ રડતું હોય ત્યારે પિતાએ ‘સ્કિન-ટૂ-સ્કિન કોન્ટેક્ટ’ (ત્વચાથી ત્વચાનો સંપર્ક) પદ્ધતિ અપનાવવી જોઈએ. મેડિકલ ભાષામાં તેને ‘કાંગારૂ મધર કેર’ (Kangaroo Care) પણ કહેવાય છે, પરંતુ અહીં તે પિતા દ્વારા આપવામાં આવે છે.
રીત: પિતાએ પોતાના શરીરના ઉપરના ભાગના કપડાં (શર્ટ કે ટી-શર્ટ) કાઢી નાખવાના છે અને બાળકને (માત્ર ડાયપર પહેરાવેલું હોય તેવું) પોતાની ખુલ્લી છાતી પર સુવડાવવાનું છે. જેથી બાળકની ત્વચા સીધી પિતાની ત્વચાના સંપર્કમાં આવે.
બાળક (Child) માટે પિતાનો સ્પર્શ કેમ છે શ્રેષ્ઠ?
તમને પ્રશ્ન થશે કે માતા પણ આ કરી શકે છે, તો પિતા કેમ? જ્યારે માતા બાળકને છાતી સરસું ચાંપે છે, ત્યારે દૂધની ગંધને કારણે બાળક ફીડિંગ (સ્તનપાન) ની અપેક્ષા રાખે છે અને જાગતું રહે છે. પરંતુ જ્યારે પિતા આ કરે છે, ત્યારે બાળકને ખોરાકની અપેક્ષા હોતી નથી અને તે હુંફાળા વાતાવરણમાં તરત જ શાંત થઈને સૂઈ જાય છે.
આના મુખ્ય ફાયદાઓ નીચે મુજબ છે:
શરીરના તાપમાનનું નિયંત્રણ: પિતાનું શરીર બાળક માટે કુદરતી ‘થર્મોસ્ટેટ’ (તાપમાન નિયંત્રક) જેવું કામ કરે છે. તે બાળકને ગરમી અને સુરક્ષાની ભાવના આપે છે.
વાઈટલ સાઈન્સમાં સુધારો: સંશોધનો મુજબ, પિતાની છાતી પર સૂવાથી બાળકના હૃદયના ધબકારા (Heart Rate), શ્વાસોચ્છ્વાસની ગતિ અને બ્લડ સુગર લેવલ સ્થિર થાય છે. પ્રિ-મેચ્યોર (સમય પહેલા જન્મેલા) બાળકો માટે આ આશીર્વાદરૂપ છે.
રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં વધારો: ડૉક્ટર અનુરાધા સમજાવે છે કે પિતાની ત્વચા પર રહેલા અમુક ફાયદાકારક બેક્ટેરિયા બાળકમાં ટ્રાન્સફર થાય છે, જે બાળકની રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છે અને આંતરડાના સ્વાસ્થ્ય (Gut Health) ને સુધારે છે.
મગજનો વિકાસ: આ સ્પર્શથી બાળકના મગજમાં ન્યુરલ કનેક્શન મજબૂત થાય છે, જે તેના માનસિક વિકાસ માટે ખૂબ જરૂરી છે.
માત્ર બાળક (Child) નહીં, પિતાને પણ થાય છે ગજબનો ફાયદો
ભારતીય સમાજમાં ઘણીવાર પિતા નવજાત શિશુ સાથે બોન્ડિંગ બનાવવામાં પાછળ રહી જાય છે. આ પદ્ધતિ પિતા માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે.
તણાવ મુક્તિ: જ્યારે પિતા બાળકને સ્કીન-ટૂ-સ્કીન કોન્ટેક્ટ આપે છે, ત્યારે તેમના શરીરમાંથી ‘કોર્ટિસોલ’ (તણાવનો હોર્મોન) ઓછો થાય છે અને ‘ઓક્સિટોસિન’ (પ્રેમનો હોર્મોન) વધે છે.
પિતૃત્વની ભાવના: મગજનો એ ભાગ સક્રિય થાય છે જે સંભાળ (Caregiving) અને પોતાનાપણાની લાગણી જગાડે છે. આનાથી પિતા અને બાળક વચ્ચે એક અતૂટ ભાવનાત્મક સંબંધ બંધાય છે.
માતા માટે રાહતના સમાચાર
નવી માતા માટે શરૂઆતના મહિનાઓ ખૂબ જ થકવી નાખનારા હોય છે. જ્યારે પિતા બાળક (Child) ની જવાબદારી લે છે અને તેને શાંત કરીને સુવડાવી દે છે, ત્યારે માતાને પોતાની ઊંઘ પૂરી કરવાનો અને આરામ કરવાનો સમય મળે છે. પૂરતો આરામ મળવાથી માતાનું સ્વાસ્થ્ય સુધરે છે અને સ્તનપાન લાંબા સમય સુધી જારી રાખવામાં મદદ મળે છે.
આ પદ્ધતિ કેવી રીતે અમલમાં મૂકવી? (Step-by-Step Guide)
જો તમે પિતા છો અને તમારું બાળક (Child) રડી રહ્યું છે, તો નીચે મુજબના સ્ટેપ્સ અનુસરો:
તૈયારી: રૂમનું તાપમાન સામાન્ય રાખો. પિતાએ આરામદાયક ખુરશી પર બેસવું અથવા પલંગ પર અડધા સૂતેલી હાલતમાં (Reclined position) ગોઠવાઈ જવું.
પોઝિશન: પિતાએ શર્ટ ઉતારી દેવું. બાળકને માત્ર ડાયપર પહેરાવીને પિતાની છાતી પર ઊંધું સુવડાવવું. બાળક (Child) ના કાન પિતાના હૃદય પાસે હોવા જોઈએ જેથી તે ધબકારા સાંભળી શકે.
કવરિંગ: બાળક (Child) ની પીઠ પર એક હળવું સુતરાઉ કપડું અથવા ધાબળો ઓઢાડી દેવો જેથી તેને ઠંડી ન લાગે.
સમય: ઓછામાં ઓછી 10 થી 15 મિનિટ સુધી શાંતિથી બેસી રહો. મોબાઈલનો ઉપયોગ ટાળો અને બાળક (Child) સાથે જોડાવાનો પ્રયત્ન કરો.
આ નાનકડી લાગતી ટિપ પાછળ મોટું વિજ્ઞાન છુપાયેલું છે. પેરેન્ટિંગ એ માત્ર માતાની જવાબદારી નથી. પિતાનો એક હુંફાળો સ્પર્શ બાળક (Child) ના વિકાસમાં અને ઘરની ખુશીમાં મોટો ફાળો આપી શકે છે. તો હવે પછી જ્યારે તમારું નાનું બાળક રડે, ત્યારે ગભરાવવાને બદલે પપ્પાને કહો કે “હવે તમારો વારો છે!”
(ડિસ્ક્લેમર: આ લેખ સામાન્ય જાણકારી અને ડોક્ટરની સલાહ પર આધારિત છે. જો બાળક (Child) બીમારીના કારણે રડતું હોય અથવા તેને તાવ હોય, તો તુરંત જ ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો.)
આ પણ વાંચો: નવું વર્ષ, નવી યાદો: કપલ્સ માટે રોમેન્ટિક અને મજા ભર્યા પ્લાન્સ
