Afghanistan News : અફઘાનિસ્તાનમાં તાલિબાનના શાસનને 15 ઓગસ્ટના રોજ ચાર વર્ષ પુરા થયા છે. તાલિબાનોે 2021માં રાજધાની કાબુલ પર કબજો કર્યો હતો. આ પછી સામાન્ય લોકો ઉતાવળમાં દેશ છોડીને ભાગવા લાગ્યા.અફઘાન નાગરિકો કોઈપણ રીતે દેશની બહાર નીકળવા માગતા હતા, તેથી કેટલાક લોકો અમેરિકન વિમાનનાં પૈડાં પર લટકી ગયા, જે દરમિયાન કેટલાક લોકો આકાશમાંથી પડીને મૃત્યુ પામ્યા.બીજી તરફ, 20 વર્ષ સુધી તાલિબાન સામે લડી રહેલા અમેરિકાએ પોતાના લોકોને બહાર કાઢવા માટે ખાસ હેલિકોપ્ટર મોકલ્યાં. એ જ સમયે તાલિબાન કાબુલ પહોંચતાંની સાથે જ રાષ્ટ્રપતિ અશરફ ગની હેલિકોપ્ટરમાં દેશ છોડીને ભાગી ગયા.
કાબુલમાં રશિયન દૂતાવાસે દાવો કર્યો હતો કે ગની હેલિકોપ્ટરમાં 169 મિલિયન ડોલર (લગભગ 1400 કરોડ રૂપિયા) લઈને ભાગી ગયા હતા, જોકે ગનીએ આ બધા દાવાઓને સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢ્યા હતા.છેલ્લાં ચાર વર્ષમાં તાલિબાને મહિલાઓનું શિક્ષણ બંધ કરી દીધું છે અને તેમને ચાર દીવાલોમાં બંધ કરી દીધી છે. જ્યારે પાકિસ્તાન સાથે સરહદ પર દરરોજ હિંસક અથડામણો થતી રહે છે. ચાર વર્ષમાં અફઘાનિસ્તાન કેટલું બદલાયું છે એ જાણો આગામી કહાનીમાં..
તાલિબાન સત્તામાં પાછા ફર્યા પછી અફઘાન મહિલાઓ સૌથી વધુ મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહી છે. હ્યુમન રાઇટ્સ વોચના 2024ના અહેવાલ મુજબ, અફઘાનિસ્તાનમાં વિશ્વમાં સૌથી ગંભીર મહિલા અધિકાર સંકટ છે.ઓગસ્ટ 2025માં પ્રકાશિત યુએન વુમન એન્ડ કેર ઇન્ટરનેશનલના અહેવાલ મુજબ, સપ્ટેમ્બર 2023થી અત્યારસુધીમાં 24.3 લાખથી વધુ અફઘાન શરણાર્થીઓ ઈરાન અને પાકિસ્તાનથી પાછા ફર્યા છે, જેમાંથી એક તૃતીયાંશ (લગભગ 8 લાખ) મહિલાઓ અને છોકરીઓ છે. આ મહિલાઓ ગરીબી, બાળલગ્ન, હિંસા, શોષણ અને સરકારી પ્રતિબંધો સામે ઝઝૂમી રહી છે.
2021માં જ્યારે તાલિબાને કાબુલ પર કબજો કર્યો ત્યારે તત્કાલીન પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન ઇમરાન ખાને કહ્યું હતું કે અફઘાનોએ ગુલામીની સાંકળો તોડી નાખી છે, પરંતુ છેલ્લાં ચાર વર્ષમાં પરિસ્થિતિ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગઈ છે. હવે પાકિસ્તાનના આર્મી ચીફ અસીમ મુનીર તાલિબાનને પાકિસ્તાની તાલિબાન (TTP) વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરવા અપીલ કરી રહ્યા છે.પાકિસ્તાન ઇચ્છે છે કે તાલિબાન ટીટીપી સામે કાર્યવાહી કરે, પરંતુ તાલિબાને તેને પાકિસ્તાનનો આંતરિક મામલો ગણાવીને હસ્તક્ષેપ કરવાનો ઇનકાર કર્યો છે.
ભૂતપૂર્વ અફઘાન રાજદૂત રોયા રહેમાની કહે છે કે તાલિબાન TTP સામે કાર્યવાહી કરશે નહીં, કારણ કે તેની વૈચારિક અને ઐતિહાસિક નિકટતા તેની સાથે છે, જેનાથી ફક્ત તણાવ વધશે.આ ઉપરાંત અફઘાન તાલિબાન ડ્યુરન્ડ લાઇનને આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ તરીકે સ્વીકારવા તૈયાર નથી. આ રેખા પશ્તૂનોને બે દેશમાં વહેંચે છે, જેને અફઘાનિસ્તાન સ્વીકારતું નથી. અહીં પણ બંને દેશોના સૈનિકો વચ્ચે ઘણીવાર લોહિયાળ અથડામણો થાય છે.તાલિબાને આ વખતે તેના અગાઉના શાસન (1996થી 2001)ની તુલનામાં તેની વ્યૂહરચનામાં ઘણા ફેરફારો કર્યા છે. હ્યુમન રાઇટ્સ વોચના સંશોધક ફેરેશ્તા અબ્બાસીના મતે, તાલિબાન 2.0ની નીતિઓ તાલિબાન 1.0 જેટલી જ દમનકારી છે, પરંતુ તેમની જનસંપર્ક વ્યૂહરચના અને પ્રાદેશિક રાજદ્વારીમાં મોટો ફેરફાર થયો છે.
એ જ સમયે મંત્રાય સંસ્થાના એક નિષ્ણાતના મતે તાલિબાન 2.0ની વિદેશનીતિ વધુ વ્યવહારિક છે, પરંતુ તેમની વિચારધારામાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી.વિદેશનીતિમાં પરિવર્તન- તાલિબાન 1.0ની વિદેશનીતિ એકલતાવાદી હતી, જેમાં કડક ઇસ્લામિક કાયદાઓ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. એનાથી વિપરીત તાલિબાન 2.0એ ભારત, ચીન, ઈરાન અને રશિયા જેવી પ્રાદેશિક શક્તિઓ સાથે તેના રાજદ્વારી સંબંધોને પ્રોત્સાહન આપ્યું છે.મીડિયાનો ઉપયોગ- તાલિબાન 2.0એ મીડિયાના ઉપયોગ અંગે વધુ સમજણ દર્શાવી છે. 2021માં બળવા પછી તાલિબાનની પહેલી પ્રેસ-કોન્ફરન્સમાં તેના પ્રવક્તા ઝબીહુલ્લાહ મુજાહિદે મહિલા અધિકારો અને શાંતિપૂર્ણ શાસન વિશે વાત કરી.
ઇકોનોમિક મેનેજમેન્ટ- તાલિબાન 2.0એ સતત પોતાને આર્થિક રીતે સ્થિર રાખવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. બ્રુકિંગ્સના 2023ના અહેવાલ મુજબ, તાલિબાને અફઘાન ચલણને સ્થિર કર્યું, ફુગાવો ઘટાડ્યો અને નિકાસમાં વધારો કર્યો.એનાથી વિપરીત તાલિબાન 1.0એ આર્થિક વિકાસ પર ઓછું ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું હતું. સરકાર મુખ્યત્વે આવક માટે અફીણની ખેતી અને સરહદ કર પર આધાર રાખતી હતી.
આ પણ વાંચો:ચીન-રશિયાની જાપાન સમુદ્રમાં ગુપ્ત લશ્કરી કવાયત, પુતિન-શીની યોજના, US સબમરીનનો જવાબ!
આ પણ વાંચો: અમેરિકામાં અભ્યાસ કરતા લોકો માટે ખરાબ સમાચાર!સમાપ્ત થઈ શકે છે OPT પ્રોગ્રામ,નહીં મળે નોકરી
