Arif Habib એ પાકિસ્તાનમાં સ્ટોક બ્રોકરથી શરૂઆત કરી હતી

Pakistan News: પાકિસ્તાન ઇન્ટરનેશનલ એરલાઇન્સ (PIA) ની હરાજી કરવામાં આવી છે. આરિફ હબીબ ગ્રુપે PIA ને 43.2 અબજ પાકિસ્તા (Pakistan)ની રૂપિયામાં ખરીદી હતી. પાકિસ્તાન સરકારે એરલાઇનની વેચાણ કિંમત 32 અબજ રૂપિયા અંદાજી હતી, પરંતુ અંતિમ કિંમત તેનાથી 13.2 અબજ રૂપિયા વધી ગઈ.

પાકિસ્તાન (Pakistan) માટે આ એક મહત્વપૂર્ણ વિકાસ છે, કારણ કે તે લગભગ બે દાયકામાં દેશનું પ્રથમ મોટું ખાનગીકરણ છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, એરલાઇનને હસ્તગત કરનાર આરિફ હબીબ (Arif Habib)નો ગુજરાત અને ભારત સાથે સંબંધ છે.

આરિફ હબીબ (Arif Habib) કોણ છે?

આરિફ હબીબ(Arif Habib) એક સફળ પાકિસ્તા (Pakistan)ની ઉદ્યોગપતિ, ઉદ્યોગસાહસિક અને પરોપકારી છે. તે આરિફ હબીબ ગ્રુપના સ્થાપક છે, જે નાણાકીય સેવાઓ, રિયલ એસ્ટેટ, સિમેન્ટ, ખાતરો, ઊર્જા અને સ્ટીલ સહિત વિવિધ ક્ષેત્રોમાં રોકાણ કરે છે. આરિફ હબીબ (Arif Habib) તેના પરોપકારી કાર્ય માટે પણ જાણીતા છે, ખાસ કરીને આરિફ હબીબ ફાઉન્ડેશન (Arif Habib Foundation) દ્વારા, જે પાકિસ્તાન (Pakistan)માં આરોગ્યસંભાળ, શિક્ષણ અને સામાજિક કલ્યાણ પ્રોજેક્ટ્સ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. તેમને વ્યાપાર અને સામાજિક ક્ષેત્રોમાં તેમના યોગદાન બદલ અનેક પુરસ્કારો મળ્યા છે, જેમાં પાકિસ્તાન (Pakistan)ના સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માનોમાંના એક સિતારા-એ-ઇમ્તિયાઝનો સમાવેશ થાય છે.

આરિફ હબીબે (Arif Habib)1970 ના દાયકામાં કરાચી સ્ટોક એક્સચેન્જમાં સ્ટોક બ્રોકર તરીકે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી અને ઘણી વખત તેના ચૂંટાયેલા પ્રમુખ તરીકે સેવા આપી હતી. તેમની રોકાણ વ્યૂહરચનામાં ઐતિહાસિક રીતે ખાનગીકરણ દરમિયાન સરકારી માલિકીની કંપનીઓમાં હિસ્સો ખરીદવાનો સમાવેશ થાય છે, જે તેમની સંપત્તિનો મુખ્ય સ્ત્રોત રહ્યો છે. તેમણે પાકિસ્તાન ઇન્ટરનેશનલ એરલાઇન્સ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (PIACL)સાથે પણ આવું જ કર્યું છે. મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, તેમની વ્યક્તિગત સંપત્તિ આશરે $500 મિલિયન છે.

આરિફ હબીબ (Arif Habib)નું ગુજરાત કનેક્શન

આરિફ હબીબ(Arif Habib)નો પરિવાર મૂળ ભારતના ગુજરાતના જૂનાગઢ જિલ્લાના બાંટવાનો હતો. 1947 માં ભારતના ભાગલા પછી, તેમનો પરિવાર ગુજરાતમાં તેમની મિલકત અને ચાનો વ્યવસાય છોડીને પાકિસ્તાન (Pakistan)ના કરાચી ગયો. આરીફ હબીબનો જન્મ પણ કરાચીમાં થયો હતો.

ત્રણેય બોલી લગાવનારાઓએ સીલબંધ પરબિડીયાઓમાં પોતાની બોલી લગાવી હતી.

આ સમગ્ર ઘટનાનું રાજ્ય ટેલિવિઝન પર જીવંત પ્રસારણ કરવામાં આવ્યું હતું.

આર્થિક કટોકટીનો સામનો કરી રહેલા પાકિસ્તા (Pakistan)ને PIAમાં 75% હિસ્સો વેચવાનો નિર્ણય લીધો. આજે બોલી લગાવવાનો છેલ્લો દિવસ હતો. બોલી લગાવવા માટે સીલબંધ પરબિડીયાઓમાં બોલી લગાવવામાં આવી હતી અને સમગ્ર ઘટનાનું રાજ્ય ટેલિવિઝન પર જીવંત પ્રસારણ કરવામાં આવ્યું હતું.

સમયમર્યાદાના બે દિવસ પહેલા, લશ્કર સાથે જોડાયેલી ખાતર કંપની, ફૌજી ફર્ટિલાઇઝર પ્રાઇવેટ લિમિટેડ (FFPL) બોલી લગાવવાની પ્રક્રિયામાંથી ખસી ગઈ, જેના કારણે રેસમાં ફક્ત ત્રણ બોલી લગાવનારા બાકી રહ્યા.

કંપનીઓએ તેમના બોલી લગાવવાના પરબિડીયાઓને પારદર્શક બોક્સમાં મૂક્યા.

ઇસ્લામાબાદમાં એક સમારોહમાં, ત્રણેય જૂથોના પ્રતિનિધિઓ એક પછી એક આગળ આવ્યા અને તેમના પરબિડીયાઓને પારદર્શક બોક્સમાં મૂક્યા. આ પરબિડીયાઓને સાંજે 5:30 વાગ્યે ખોલવામાં આવ્યા હતા, ત્યારબાદ વિજેતાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.

આ પ્રસંગે વડા પ્રધાન શેહબાઝ શરીફે કહ્યું હતું કે સરકારે સમગ્ર પ્રક્રિયાને સ્વચ્છ અને પારદર્શક બનાવી છે જેથી શંકાને કોઈ જગ્યા ન રહે. તેમણે કહ્યું કે આ સોદો પાકિસ્તાન (Pakistan)ના ઇતિહાસમાં સૌથી મોટો ખાનગીકરણ સોદો હોઈ શકે છે. તેમણે આશા વ્યક્ત કરી કે તેનાથી દેશને ફાયદો થશે અને PIA ને નવી જિંદગી મળશે.

સરકારે એરલાઇન વેચવાનો નિર્ણય કેમ લીધો?

IMF નીતિ: એરલાઇન વેચવા પાછળનું સૌથી મોટું કારણ IMF નીતિ છે. પાકિસ્તાન (Pakistan)IMF પાસેથી $7 બિલિયનની લોન ઇચ્છે છે. બદલામાં, IMF ઇચ્છે છે કે પાકિસ્તાન ખોટમાં ચાલી રહેલી સરકારી માલિકીની કંપનીઓનું ખાનગીકરણ કરે. આ શરત મુજબ, પાકિસ્તાન (Pakistan)તેની 24 સરકારી માલિકીની કંપનીઓનું ખાનગીકરણ કરી રહ્યું છે. PIA પણ આનો એક ભાગ છે.

આર્થિક કટોકટી: PIA વેચવાનું બીજું કારણ એરલાઇનને પુનર્જીવિત કરવાનું છે, કારણ કે સરકાર આર્થિક કટોકટીને કારણે PIAમાં રોકાણ કરી શકતી નથી. મુસાફરો પણ PIAના નબળા સંચાલનથી નાખુશ છે.

ક્ષતિગ્રસ્ત છબી: 2020 માં, કરાચીમાં PIAનું એક વિમાન ક્રેશ થયું, જેમાં 96 લોકો માર્યા ગયા. તપાસમાં બહાર આવ્યું કે 250 થી વધુ PIA પાઇલટ્સ પાસે શંકાસ્પદ અથવા નકલી લાઇસન્સ હતા. આ અકસ્માતે PIAની છબીને નુકસાન પહોંચાડ્યું, અને ઘણા દેશોએ PIA ફ્લાઇટ્સ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો. પ્રતિબંધથી PIA નું નુકસાન વધ્યું, અને કંપની પર આશરે 25,000 કરોડ રૂપિયાનું દેવું જમા થયું.

સારી વૃદ્ધિની સંભાવનાઓ: હાલમાં, પાકિસ્તાન (Pakistan)નું ઉડ્ડયન ક્ષેત્ર તેના GDP માં માત્ર 1.3% ફાળો આપે છે. UAE માં, આ યોગદાન 18 ટકા છે, અને સાઉદી અરેબિયામાં, તે 8.5 ટકા છે, જ્યારે પાકિસ્તાન (Pakistan)માં, તે ફક્ત 1.3 ટકા છે. ખાનગીકરણ આમાં વધારો કરી શકે છે.

પાકિસ્તાન (Pakistan)ના વડા પ્રધાન શેહબાઝ શરીફે 22 મેના રોજ IMF અધિકારીઓ સાથે મુલાકાત કરી હતી, ત્યારબાદ PIA સહિત 24 સરકારી માલિકીની કંપનીઓનું ખાનગીકરણ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.

સરકાર પહેલાથી જ એરપોર્ટ અને બંદરો વેચી ચૂકી છે.

પાકિસ્તા (Pakistan)ને 1958 થી IMF પાસેથી કુલ 20 લોન લીધી છે. IMF ના દબાણ હેઠળ, તેણે ઘણા મુશ્કેલ નિર્ણયો લીધા છે. તેવી જ રીતે, પાકિસ્તા (Pakistan)ને પહેલાથી જ તેના બંદરો અને એરપોર્ટ વેચી દીધા છે. ગયા વર્ષે, પાકિસ્તાને (Pakistan) ઇસ્લામાબાદને ભાડે આપવાનો નિર્ણય કર્યો.

હરાજીની પ્રક્રિયા શું હશે?

ખાનગીકરણ આયોગના અધ્યક્ષ મુહમ્મદ અલીએ જણાવ્યું હતું કે PIA હરાજી માટે ‘ક્લોઝ્ડ બિડિંગ’ અથવા સીલબંધ બિડ પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. 23 ડિસેમ્બરે, સવારે 10:45 થી 11:15 વાગ્યા સુધી, ત્રણેય બિડરોએ તેમની બિડ રકમ સીલબંધ પરબિડીયામાં સબમિટ કરી.

દરેક બોલી લગાવનાર પોતાની બોલી કાગળના ટુકડા પર લખીને પારદર્શક બોક્સમાં મૂકશે. બોલી લગાવનારાઓને ખબર નહીં પડે કે અન્ય બોલી લગાવનારાઓએ કેટલી બોલી લગાવી છે.

આ પછી, ખાનગીકરણ કમિશન બોર્ડ એક બેઠક યોજશે અને ‘સંદર્ભ કિંમત’ નક્કી કરશે. ત્યારબાદ, ખાનગીકરણ પરની કેબિનેટ સમિતિ (CCoP) બેઠક કરશે અને આ સંદર્ભ કિંમતને મંજૂરી આપશે. બોલી ખોલવામાં આવશે ત્યારે આ કિંમત જાહેર કરવામાં આવશે.

આ પ્રક્રિયા IPL હરાજીની જેમ લાઇવ નહીં હોય. કોઈ લાઇવ બોલી લગાવવામાં આવશે નહીં કે કિંમતમાં વધારો થશે નહીં. ફક્ત પરબિડીયાઓ ખોલવાની પ્રક્રિયા જ લાઇવ બતાવવામાં આવશે.

જો કોઈ બોલીની રકમ સરકાર દ્વારા નિર્ધારિત કિંમત કરતા વધારે હોય, તો મર્યાદિત ખુલ્લી હરાજી યોજી શકાય છે, પરંતુ જો બોલીઓ સંદર્ભ કિંમત કરતા ઓછી હોય, તો સૌથી વધુ બોલી લગાવનારને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે.

આ 75% બોલી રકમમાંથી, 92.5% સીધી PIA ને જશે, જ્યારે ફક્ત 7.5% રાષ્ટ્રીય તિજોરીમાં જશે.

PIA ખરીદવા માટે કોણ લાઇનમાં છે?

લકી સિમેન્ટ અને કંપનીઓ: આ જૂથમાં ચાર કંપનીઓનો સમાવેશ થાય છે જે એકસાથે બોલી લગાવી રહી છે – લકી સિમેન્ટ લિમિટેડ, હબ પાવર હોલ્ડિંગ્સ, કોહાટ સિમેન્ટ કંપની અને મેટ્રો વેન્ચર્સ.

આરિફ હબીબ (Arif Habib) અને કંપનીઓ: આ જૂથમાં ચાર કંપનીઓ પણ શામેલ છે – આરિફ હબીબ કોર્પોરેશન લિમિટેડ, ફાતિમા ફર્ટિલાઇઝર, સિટી સ્કૂલ્સ અને લેક સિટી હોલ્ડિંગ્સ.

એરબ્લુ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ: આ કંપની એકલા બોલી લગાવી રહી છે.

સેના સાથે જોડાયેલી કંપનીએ તેનું નામ કેમ પાછું ખેંચ્યું?

1978માં સ્થપાયેલી પાકિસ્તાની ખાતર કંપની, ફૌજી ફર્ટિલાઇઝર પણ આ બોલી પ્રક્રિયાનો ભાગ હતી. આ કંપની ફૌજી ફાઉન્ડેશનનો ભાગ છે, જે પાકિસ્તા (Pakistan)ની સેના સાથે જોડાયેલી છે. તેણે ૨૧ ડિસેમ્બરે બોલી પ્રક્રિયામાંથી તેનું નામ પાછું ખેંચી લીધું. આ માટે ત્રણ કારણો ટાંકવામાં આવી રહ્યા છે:

સત્તાવાર કારણ કઈક આવું છે : બોલી લગાવતી સમિતિ સાથે સંકળાયેલા અધિકારીઓ કહે છે કે સોદામાં સુગમતા જાળવવા માટે ફૌજી ફર્ટિલાઇઝરે તેનું નામ પાછું ખેંચ્યું. આનો અર્થ એ છે કે જો કંપની ઈચ્છે, તો તેની પાસે પછીથી વિજેતા ગઠબંધનમાં જોડાવાનો વિકલ્પ છે. જો કંપનીએ બોલી લગાવી હોત તો આ વિકલ્પ બંધ થઈ જશે.

વ્યૂહાત્મક કારણ: આર્મી ચીફ અસીમ મુનીર ફૌજી ફર્ટિલાઇઝરના ક્વાર્ટરમાસ્ટર જનરલની નિમણૂક કરે છે, જે કંપનીના બોર્ડનો ભાગ છે. તેથી, આ ફાઉન્ડેશન પર સેનાનું પરોક્ષ નિયંત્રણ છે. જો લશ્કરી સંડોવણી ધરાવતી કંપની બોલી જીતી જાય છે, તો તે IMF ને ખોટો સંદેશ મોકલી શકે છે અને બોલીના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરી શકે છે. નિયમો અનુસાર, PIA ફક્ત ખાનગી કંપની દ્વારા જ હસ્તગત કરી શકાય છે.

બોલી ગુમાવવાનો ડર: અસીમ મુનીર PIA પર નિયંત્રણ ઇચ્છે છે, પરંતુ તે જાણતો નથી કે બંધ બોલી પ્રક્રિયામાં અન્ય બોલી લગાવનારાઓ કેટલી ઓફર કરશે. જો ફૌજી ફર્ટિલાઇઝર બોલી હારી જાય છે, તો અસીમ મુનીર PIA ને નિયંત્રિત કરવાની તક ગુમાવશે. આ જ કારણ છે કે કંપનીએ તેનું નામ પાછું ખેંચી લીધું. હવે, ફૌજી ફર્ટિલાઇઝરને વિજેતા કંપનીમાં જોડાવાની તક મળશે.

કોની પાસે જીતવાની શ્રેષ્ઠ તક છે?

પાકિસ્તાની મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, લકી સિમેન્ટ એલાયન્સ અને આરિફ હબીબ એલાયન્સ બોલી જીતવા માટે સૌથી મજબૂત દાવેદાર છે. બંને મોટા વ્યવસાયિક જૂથો છે અને પછીથી ફૌજી ફર્ટિલાઇઝર સાથે મર્જ કરવા તૈયાર છે. એરબ્લુની શક્યતા ઓછી લાગે છે, કારણ કે તે એક જ કંપની છે અને તેની નાણાકીય તાકાત અન્ય દાવેદારો જેટલી મોટી નથી.